Για περισσότερα από δέκα χρόνια, το πρώην εργοστάσιο τσιμέντων της ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ στο Μικρό Βαθύ Αυλίδας παραμένει ανενεργό. Πρόκειται για ένα εκτεταμένο βιομηχανικό συγκρότημα περίπου 250 στρεμμάτων, σε προνομιακή παραθαλάσσια θέση και σε μικρή απόσταση από έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, το Ιερό της Αυλιδείας Αρτέμιδος.
Σε διεθνές επίπεδο, ανάλογα παραδείγματα επανάχρησης βιομηχανικής κληρονομιάς έχουν δείξει ότι εγκαταλελειμμένοι βιομηχανικοί χώροι μπορούν να μετατραπούν σε ζωντανούς πόλους πολιτισμού και ανάπτυξης: στη Γερμανία το Landschaftspark στο Ντούισμπουργκ μετατράπηκε σε εμβληματικό χώρο πολιτισμού, ενώ στην Κωνσταντινούπολη το Santralistanbul στεγάζει σήμερα πανεπιστημιακό campus, μουσεία και αίθουσες συναυλιών.
ΕΝΑ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ
Το νέο μοντέλο ανάπτυξης βασίζεται σε τέσσερις άξονες: πολιτισμό, εκπαίδευση και έρευνα, δημιουργική οικονομία και βιώσιμο τουρισμό.
«Η λογική δεν είναι να δημιουργηθεί ένα ακόμη παραθαλάσσιο real estate project, αλλά ένα αλληλοσυμπληρούμενο οικοσύστημα χρήσεων», σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Στο εκπαιδευτικό σκέλος, προβλέπεται η δημιουργία πανεπιστημιακού campus με συμμετοχή ελληνικών και ευρωπαϊκών ιδρυμάτων, καθώς και διεθνές κέντρο έρευνας για σύγχρονες τεχνολογίες και υλικά δόμησης. Στον τομέα της δημιουργικής οικονομίας, σχεδιάζονται υποδομές για κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές, αλλά και φιλοξενία νεοφυών επιχειρήσεων.
Το τουριστικό και πολιτιστικό σκέλος της μελέτης περιλαμβάνει τρεις μουσειακούς χώρους, για τον αρχαιολογικό χώρο της Αυλίδας και τον μύθο της Ιφιγένειας, για τη βιομηχανική ιστορία της περιοχής και ένα μουσείο με συνεδριακό κέντρο αφιερωμένο στους Σκαλκώτα, Σκαρίμπα και Μυταρά. Επιπλέον ο τουριστικός άξονας συμπληρώνεται από μαρίνα 280 θέσεων, ναυταθλητικό κέντρο, ανοιχτό θέατρο, εστιατόρια και καφέ.
Το έργο βρίσκεται υπό παρακολούθηση από τα Υπουργεία Ανάπτυξης, Πολιτισμού και Οικονομικών, ενώ εξετάζεται η ένταξή του σε ειδικά επενδυτικά καθεστώτα με ταχεία αδειοδότηση. «Υπάρχει σαφής πολιτική βούληση να προχωρήσει», αναφέρει κυβερνητική πηγή.
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
Το έργο βασίζεται σε ένα μεικτό μοντέλο χρηματοδότησης, με συνδυασμό δημόσιων πόρων και ιδιωτικών επενδύσεων. Εξετάζεται η αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων και καινοτόμων εργαλείων.
«Η βιωσιμότητα του εγχειρήματος βασίζεται στη σταδιακή ανάπτυξη και όχι σε μία εφάπαξ επένδυση», σημειώνεται από τους οικονομικούς συμβούλους του έργου.
Ιδιαίτερο ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει και η τοπική κοινωνία. «Η επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος δεν εξαρτάται μόνο από τα κεφάλαια, αλλά και από την κοινωνική του υποστήριξη και νομιμοποίηση», επισημαίνεται από στελέχη της περιφέρειας.
Το προκαταρκτικό χρονοδιάγραμμα προβλέπει περίοδο ωρίμανσης 24 έως 48 μηνών, πριν την έναρξη των βασικών παρεμβάσεων, ενώ η πλήρης ανάπτυξη τοποθετείται σε βάθος δεκαετίας.
ΤΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ
Το έργο εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει περισσότερες από 2.000 άμεσες και 5.000 έμμεσες θέσεις εργασίας, θα ενισχύσει το ΑΕΠ της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας κατά 1,2% ετησίως και θα επανατοποθετήσει την Εύβοια στον χάρτη των διεθνών επενδύσεων. Παράλληλα, σε πλήρη ανάπτυξη, αναμένεται να προσελκύει έως και 450.000 επισκέπτες ετησίως, δημιουργώντας ένα σταθερό ρεύμα οικονομικής δραστηριότητας.
Πέρα όμως από τα οικονομικά μεγέθη, το εγχείρημα της Αυλίδας αποτελεί μια κρίσιμη δοκιμασία: αν η Ελλάδα μπορεί να συνδυάσει την ανάπτυξη με την περιβαλλοντική αποκατάσταση και την πολιτιστική ταυτότητα. Ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πραγματικό στοίχημα: αν τέτοιου τύπου παρεμβάσεις μπορούν να αποτελέσουν το πρότυπο για ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης στη χώρα.
Το παρόν άρθρο αποτελεί προϊόν ‘μυθοπλασίας’. Ωστόσο βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα και μελέτες γεωχωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού από διεθνή παραδείγματα αναπτυξιακών έργων μέσω επανάχρησης βιομηχανικών συγκροτημάτων. Για τη σύνθεσή του αξιοποιήθηκαν σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης και επεξεργασίας πληροφορίων με στόχο τη διερεύνηση βιώσιμων αναπτυξιακών σεναρίων για την περιοχή. Αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της εκστρατείας ενημέρωσης Avlida SOS.