Το να διαβάζει ένας γονιός ένα παραμύθι στο παιδί του πριν τον ύπνο μοιάζει με μια απλή καθημερινή ρουτίνα. Στην πραγματικότητα όμως είναι μια μικρή «επένδυση» στην ανάπτυξη του παιδιού. Έρευνες στην παιδιατρική και την αναπτυξιακή ψυχολογία δείχνουν ότι η κοινή ανάγνωση ιστοριών ενισχύει σημαντικά τη γλωσσική ανάπτυξη, τη φαντασία και την κοινωνικοσυναισθηματική εξέλιξη των παιδιών, ενώ παράλληλα ενισχύει τον δεσμό μεταξύ γονέα και παιδιού. Σύμφωνα με ειδικούς της παιδιατρικής από το Mount Sinai στη Νέα Υόρκη, η ανάγνωση πριν τον ύπνο αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να ενισχυθούν οι δεξιότητες γλώσσας και η συναισθηματική ασφάλεια των παιδιών.
Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη είναι η ανάπτυξη της γλώσσας και του λεξιλογίου. Τα παραμύθια περιέχουν λέξεις και εκφράσεις που συχνά δεν χρησιμοποιούνται στην καθημερινή συζήτηση στο σπίτι. Έτσι, τα παιδιά εκτίθενται σε πιο πλούσιο λόγο και μαθαίνουν σταδιακά νέες έννοιες. Μάλιστα έρευνα του Πανεπιστημίου του York σε παιδιά 5-7 ετών έδειξε ότι τα παιδιά θυμούνται και αναγνωρίζουν καλύτερα νέες λέξεις όταν ακούνε ιστορίες από τους γονείς τους πριν κοιμηθούν, καθώς ο ύπνος βοηθά στη συγκράτηση των πληροφοριών που μόλις έμαθαν.
Έχει ενδιαφέρον και η διαφορά ανάμεσα στην απλή ανάγνωση ενός βιβλίου και στην αφήγηση μιας ιστορίας. Όταν ο γονιός διαβάζει, το παιδί εξοικειώνεται με τη δομή της γλώσσας και τον τρόπο που λειτουργεί το γραπτό κείμενο. Όταν όμως αφηγείται –με δικά του λόγια, με φωνές, παύσεις και μικρές ερωτήσεις– το παιδί συμμετέχει πιο ενεργά, φαντάζεται εικόνες και μαθαίνει να ακολουθεί μια ιστορία από την αρχή μέχρι το τέλος. Η αφήγηση ενεργοποιεί περισσότερο τη φαντασία και την προσοχή, ενώ η ανάγνωση βοηθά στην εξοικείωση με τα βιβλία και την ανάπτυξη της μελλοντικής αναγνωστικής ικανότητας. Στην πράξη, οι παιδοψυχολόγοι θεωρούν ότι ο καλύτερος τρόπος είναι ένας συνδυασμός των δύο.
Εξίσου σημαντικό είναι και το τι ιστορίες επιλέγουμε. Τα παραμύθια δεν είναι απλώς διασκέδαση· μεταφέρουν αξίες, συναισθήματα και τρόπους να κατανοούμε τον κόσμο. Ιστορίες με συνεργασία, φιλία ή θάρρος βοηθούν τα παιδιά να αναγνωρίζουν συναισθήματα και να κατανοούν κοινωνικές καταστάσεις. Παράλληλα, η ποικιλία θεμάτων εμπλουτίζει τη σκέψη και τη φαντασία τους. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η επιλογή βιβλίων κατάλληλων για την ηλικία και το επίπεδο κατανόησης του παιδιού είναι σημαντική για να κρατηθεί το ενδιαφέρον και να ενισχυθεί η αγάπη για το διάβασμα.
Τελικά, το βραδινό παραμύθι δεν είναι απλώς μια στιγμή πριν τον ύπνο. Είναι ένας μικρός, τρυφερός χώρος μέσα στη μέρα όπου το παιδί νιώθει ασφάλεια, ακούει τη φωνή του γονιού του και ταξιδεύει με τη φαντασία του. Κι ίσως εκεί, μέσα σε εκείνα τα λίγα λεπτά μιας ιστορίας, να χτίζονται οι βάσεις όχι μόνο για έναν μελλοντικό αναγνώστη αλλά και για έναν άνθρωπο που αγαπά τις λέξεις, τις ιστορίες και –το πιο σημαντικό– τη σχέση με τους δικούς του ανθρώπους.
Λουίζου Αντριάνα