Την Κυριακή 15 Μαρτίου 2026 θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη η καθιερωμένη Πορεία Μνήμης με τίτλο «Ποτέ Ξανά, Θεσσαλονίκη–Άουσβιτς: 83 χρόνια από την αναχώρηση του πρώτου συρμού». Η εκδήλωση θα ξεκινήσει στις 11.00 το πρωί από την Πλατεία Ελευθερίας και θα ολοκληρωθεί στον χώρο του παλαιού σιδηροδρομικού σταθμού, ακολουθώντας συμβολικά τη διαδρομή που ακολούθησαν οι χιλιάδες Εβραίοι της πόλης όταν οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα εξόντωσης κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής.
Η πορεία αποτελεί μια πράξη συλλογικής μνήμης και τιμής για τους περίπου 50.000 Εβραίους της Θεσσαλονίκης που εκτοπίστηκαν και εξοντώθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα. Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να υπενθυμίσει ένα από τα πιο τραγικά κεφάλαια της ιστορίας της πόλης και να αναδείξει την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης απέναντι στη λήθη.
Την πρόσκληση προς τους πολίτες να συμμετάσχουν απηύθυναν ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης και ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδος και του Μουσείου Ολοκαυτώματος, Δαβίδ Σαλτιέλ. Η ανακοίνωση έγινε στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου που πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης, παρουσία και εκπροσώπων των τριών πανεπιστημίων της πόλης.
Η διοργάνωση υλοποιείται από τον Δήμο Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος.
«Καλούμε, όλες και όλους, να περπατήσουμε μαζί συμβολικά στα βήματα των συμπολιτών μας, να θυμηθούμε, να τιμήσουμε και, κυρίως, να προβάλουμε τη μαρτυρική ιστορική αλήθεια», τόνισε ο κ. Αγγελούδης και πρόσθεσε: «Κάθε βήμα αυτής της πορείας είναι μία υπόσχεση ότι δεν θα επιτρέψουμε στη λήθη να καλύψει τη φρίκη».
Ο δήμαρχος επισήμανε ότι η φετινή διοργάνωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συμπίπτει με την εξέλιξη των έργων για την ανάπλαση της Πλατείας Ελευθερίας, η οποία πρόκειται να μετατραπεί σε Πάρκο Μνήμης. Όπως υπογράμμισε, το έργο αυτό, σε συνδυασμό με τη δημιουργία του Μουσείου Ολοκαυτώματος, θα αποτελέσει έναν ισχυρό συμβολικό πυρήνα ιστορικής μνήμης για την πόλη.
«Η μνήμη δικαιώνεται, ιδιαίτερα αυτή τη χρονιά. Το Μουσείο Ολοκαυτώματος και η αναγεννημένη πλέον Πλατεία Ελευθερίας θα υπενθυμίζουν σε όλους το χρέος μιας ιστορικής στιγμής, η οποία ήταν ό,τι χειρότερο για την ανθρωπότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Αγγελούδης σημείωσε ότι η δημιουργία του Πάρκου Μνήμης αποτελεί για τον ίδιο έναν προσωπικό στόχο, ενώ ευχαρίστησε τον πρόεδρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας, Δαβίδ Σαλτιέλ, καθώς και τους εκπροσώπους της πανεπιστημιακής κοινότητας που στηρίζουν τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία.
Παράλληλα, στάθηκε στη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης σε μια εποχή κατά την οποία επανεμφανίζονται φαινόμενα μισαλλοδοξίας, ρατσισμού και ακραίων ιδεολογιών. Υπενθύμισε ακόμη τη συμμετοχή Εβραίων της Θεσσαλονίκης στον αγώνα για την απελευθέρωση της χώρας και στην αντίσταση κατά των ναζί.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και σε ένα μήνυμα που έλαβε από τον επικεφαλής της φαρμακευτικής εταιρείας Pfizer, Αλβέρτο Μπουρλά, όταν πληροφορήθηκε την πρόθεση της δημοτικής αρχής να μετατρέψει την Πλατεία Ελευθερίας σε χώρο μνήμης. Όπως είπε, ο κ. Μπουρλά εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρωτοβουλία, σημειώνοντας: «…ο πατέρας μου ήταν εκεί».
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Δαβίδ Σαλτιέλ αναφέρθηκε στη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και στην ανάγκη να τιμηθούν οι χιλιάδες άνθρωποι που χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα.
«Εμείς είμαστε Έλληνες εβραίοι. Χάθηκε περίπου το 97% της κοινότητάς μας», είπε και πρόσθεσε: «Με αυτήν την κίνηση, η Θεσσαλονίκη αποτυπώνει την ιστορική αποκατάσταση και τη μνήμη όλων των συμπολιτών μας εβραίων που χάθηκαν. Τους θυμόμαστε και η Θεσσαλονίκη τους τιμά».
Ο ίδιος σημείωσε ότι η ανάπλαση της Πλατείας Ελευθερίας ως χώρου μνήμης, η ανάδειξη των μνημείων και η δημιουργία του Μουσείου Ολοκαυτώματος συμβάλλουν στην ανάδειξη μιας ιστορικής αλήθειας που για δεκαετίες παρέμενε στη σκιά.
Όπως εκτίμησε, όταν ολοκληρωθούν τα έργα, οι χώροι μνήμης θα προσελκύουν κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες – ερευνητές, πανεπιστημιακούς και ανθρώπους που θέλουν να γνωρίσουν την ιστορία της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης και τα γεγονότα της περιόδου της Κατοχής.
Τanto ο δήμαρχος όσο και ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας αναφέρθηκαν επίσης στη συμβολή του εκλιπόντος πρώην δημάρχου Θεσσαλονίκης Γιάννη Μπουτάρη, ο οποίος κατά τη διάρκεια της θητείας του ανέδειξε με συνέπεια τη σκοτεινή αυτή πτυχή της ιστορίας της πόλης και προώθησε πρωτοβουλίες για την αναγνώριση και την ανάδειξη της μνήμης των Εβραίων της Θεσσαλονίκης.
Στη σημασία της Πορείας Μνήμης στάθηκαν και οι εκπρόσωποι της ακαδημαϊκής κοινότητας που συμμετείχαν στη συνέντευξη Τύπου.
Ο πρύτανης του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, Σταμάτης Αγγελόπουλος, επισήμανε ότι «η πορεία μνήμης αποτελεί ουσιαστική δράση για να θυμόμαστε το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης». Τόνισε ακόμη ότι πρόκειται για μια πρωτοβουλία που συμβάλλει στην ιστορική αποκατάσταση και υπογράμμισε τη σημασία της μετάδοσης της γνώσης στις νεότερες γενιές.
Από την πλευρά του, ο αντιπρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ιάκωβος Μιχαηλίδης υπογράμμισε ότι η ακαδημαϊκή κοινότητα στηρίζει ενεργά τέτοιες δράσεις μνήμης, επισημαίνοντας ότι η ιστορία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου συνδέεται άμεσα με την ιστορία της εβραϊκής κοινότητας της πόλης.
«Η ιστορία της ισραηλιτικής κοινότητας Θεσσαλονίκης είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πόλης μας», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το πανεπιστήμιο σχεδιάζει για το φθινόπωρο μια σειρά επιστημονικών εκδηλώσεων, ημερίδων και συνεδρίων μέχρι την ολοκλήρωση και λειτουργία του Μουσείου Ολοκαυτώματος, με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των νέων.
Ο αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Ιωάννης Ταμπακούδης στάθηκε ιδιαίτερα στη συμβολική αναφορά στον πρώτο συρμό προς το Άουσβιτς πριν από 83 χρόνια.
«Η τραγωδία ξεκίνησε εκείνο το ξημέρωμα, όταν το πρώτο τρένο, φορτωμένο με αθώες ψυχές, αναχώρησε χωρίς επιστροφή», σημείωσε χαρακτηριστικά. Όπως επισήμανε, η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν αφορά μόνο την τιμή προς τα θύματα, αλλά και τη στάση που οφείλουν να κρατούν οι κοινωνίες σήμερα απέναντι στον ρατσισμό, τη μισαλλοδοξία και τον αντισημιτισμό.
Η Πορεία Μνήμης της Κυριακής θα ξεκινήσει στις 11.00 το πρωί από την Πλατεία Ελευθερίας, όπου θα προηγηθεί τελετή για την έναρξη των εργασιών δημιουργίας του Πάρκου Μνήμης. Στη συνέχεια οι συμμετέχοντες θα κατευθυνθούν προς τον παλαιό σιδηροδρομικό σταθμό, διανύοντας τη συμβολική διαδρομή που συνδέεται με την τραγική μοίρα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, τιμώντας τη μνήμη των θυμάτων και υπενθυμίζοντας το διαχρονικό μήνυμα: ποτέ ξανά.