Στον μαρτυρικό και σωτηριολογικό χαρακτήρα της Μητέρας Εκκλησίας αναφέρθηκε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο οποίος χοροστάτησε το πρωί στη Πατριαρχική Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό της Του Θεού Σοφίας στη Θεσσαλονίκη.
Στο κήρυγμά του, με αφορμή την έναρξη του Τριωδίου και την παραβολή του Φαρισαίου και του Τελώνη, υπογράμμισε ότι το ουσιαστικό μήνυμα της περιόδου δεν είναι μόνο η νηστεία και τα θρησκευτικά κατορθώματα, αλλά η ταπείνωση και η μετάνοια. «Η νηστεία χωρίς μετάνοια καταντά φαρισαϊσμός. Η ταπείνωση είναι χάρη, είναι σοφία, είναι δύναμη, είναι ειρήνη», τόνισε χαρακτηριστικά.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης έκανε εκτενή αναφορά στη διαχρονική πορεία της Εκκλησίας, επισημαίνοντας ότι δεν ζει απλώς από το παρελθόν, αλλά αντλεί από αυτό έμπνευση, μαρτυρώντας το φως του Χριστού στο παρόν και στο μέλλον. Αναφέρθηκε επίσης σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές, όταν η Εκκλησία αποτέλεσε εθναρχούσα δύναμη και στήριγμα των Ορθοδόξων λαών, ακόμη και μετά την πτώση της Αυτοκρατορίας.
Ιδιαίτερη μνεία έκανε στον προκάτοχό του, Ιωακείμ Γ΄, τα αποκαλυπτήρια της προτομής του οποίου πραγματοποιήθηκαν αργότερα στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης. Όπως ανέφερε, ο Ιωακείμ Γ΄ διακόνησε το ποίμνιο σε δύσκολους καιρούς, συνδυάζοντας τη θεολογία με την πρακτική σοφία, την άσκηση με την ποιμαντική φροντίδα και ενισχύοντας την παιδεία και τα γράμματα.
«Η Εκκλησία δεν υπάρχει για να κυριαρχεί, αλλά για να διακονεί. Δεν υψώνει τείχη, αλλά ανοίγει ατραπούς σωτηρίας. Δεν σώζει θεσμούς, αλλά ανθρώπους», σημείωσε ο κ. Βαρθολομαίος, προσθέτοντας ότι οι προτομές δεν στήνονται για τη δόξα προσώπων, αλλά για να υπενθυμίζουν πρότυπα πίστης και διακονίας.
Τον Οικουμενικό Πατριάρχη προσφώνησε ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος, εκπροσωπώντας και τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμο, υπογραμμίζοντας ότι η Μητέρα Εκκλησία χαρακτηρίζεται από ήθος ταπεινώσεως και σταυρικής υπομονής, ακόμη και απέναντι σε επιθέσεις που, όπως ανέφερε, εκδηλώνονται με πνεύμα φαρισαϊκής αυτοδικαίωσης.