Ιανουάριος, γνωστός και ως «Μήνας των Διαζυγίων», είναι η περίοδος μετά τις γιορτές κατά την οποία δικηγόροι, όπως η Cassandra Kalpaxis, καταγράφουν σημαντική αύξηση στα αιτήματα για χωρισμό.
Παρότι η Στατιστική Υπηρεσία της Αυστραλίας αναφέρει ότι συνολικά τα διαζύγια βρίσκονται σε πτωτική πορεία, το «The Separation Guide» διαπίστωσε αύξηση κατά 40% στις σχετικές αιτήσεις κατά την περίοδο Δεκεμβρίου–Ιανουαρίου, τα τελευταία δύο χρόνια.
Υπάρχουν όμως πολλά ζευγάρια που δεν θα κάνουν ποτέ αυτό το βήμα, επιλέγοντας να παραμείνουν σε δυστυχισμένους γάμους επειδή πιστεύουν ότι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να φύγουν.
Στο άρθρο αυτό, η ομογενής δικηγόρος Cassandra Kalpaxis αναλύει το πραγματικό κόστος ενός διαζυγίου, ξεκαθαρίζει μύθους και δείχνει πώς μπορεί κανείς να αποχωρήσει από έναν γάμο με ασφάλεια και στρατηγική, ακόμη και όταν τα οικονομικά είναι περιορισμένα.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΑΓΙΔΕΥΜΕΝΟΙ ΣΤΟΝ ΓΑΜΟ
Το βλέπω καθημερινά στην πρακτική μου: Ζευγάρια που γνωρίζουν ότι ο γάμος τους έχει τελειώσει, αλλά αισθάνονται οικονομικά παγιδευμένοι μπροστά στην ιδέα του χωρισμού. Το κόστος ζωής αυξάνεται, η στέγαση είναι επισφαλής και πολλοί απλώς δεν διαθέτουν τα χρήματα για να φύγουν, ακόμη κι όταν η παραμονή στη σχέση είναι συναισθηματικά επιζήμια ή ακόμη και επικίνδυνη.
Για πολλούς, το διαζύγιο δεν αναβάλλεται από ελπίδα ή αγάπη, αλλά από φόβο. Φόβο ότι θα μείνουν άστεγοι. Φόβο ότι δεν θα μπορέσουν να καλύψουν το κόστος νομικής υποστήριξης. Φόβο ότι ο χωρισμός θα καταστήσει μια ήδη δύσκολη οικονομική κατάσταση αδύνατη.
Η πραγματικότητα είναι αυτή: παρότι το διαζύγιο μπορεί να είναι δαπανηρό, το να παραμένει κανείς εγκλωβισμένος σε έναν γάμο που δεν μπορεί να διατηρηθεί συχνά συνοδεύεται από ένα πολύ μεγαλύτερο κόστος: συναισθηματικό, οικονομικό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σωματικό. Ωστόσο, με τη σωστή καθοδήγηση και στρατηγική, είναι δυνατό να προσεγγίσει κανείς τον χωρισμό με ασφάλεια, μειώνοντας το κόστος και τις συγκρούσεις.
ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΠΙΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΖΩΗΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΟΥΝ ΤΟΝ ΧΩΡΙΣΜΟ
Η οικονομική πίεση καθορίζει πότε —και αν— ένα ζευγάρι θα χωρίσει. Είναι ιδιαίτερα αισθητή τις γιορτές. Τα Χριστούγεννα φέρουν έξοδα για τρόφιμα, δώρα και σχολικές διακοπές, άδειες άνευ αποδοχών, αλλά και την πίεση να περνούν περισσότερο χρόνο μαζί όταν οι οικογενειακές σχέσεις είναι τεταμένες. Για πολλές οικογένειες, η περίοδος αυτή σηματοδοτεί το σημείο κρίσης.
Η ενδοοικογενειακή βία επίσης αυξάνεται δραματικά αυτή την περίοδο. Τα θύματα συχνά παγιδεύονται στο σπίτι με τον θύτη, οι υπηρεσίες υποστήριξης είναι περιορισμένες και η αστυνομία υπερφορτωμένη. Κι όμως, παρά το έντονο άγχος, οι περισσότεροι δεν προχωρούν σε χωρισμό τον Δεκέμβριο. Περιμένουν να επιστρέψουν στην εργασία τους και τα παιδιά στο σχολείο. Η οικονομική πίεση δεν επιβαρύνει μόνο τις σχέσεις, καθυστερεί και την έξοδο από αυτές.
ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΕΝΟΣ ΔΙΑΖΥΓΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΑΥΤΟ
Υπάρχει η ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι ένα διαζύγιο στην Αυστραλία κοστίζει αυτομάτως 100.000 δολάρια ή και περισσότερα. Αυτό δεν ισχύει πάντα, αν και μπορεί να συμβεί, ανάλογα με τη συμπεριφορά των εμπλεκόμενων μερών.
Έχω πελάτες που αυτοχαρακτηρίζονται «συναινετικοί», αλλά εμπλέκονται σε πρακτικές που εκτοξεύουν το κόστος σε εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια. Έχω επίσης δει εξαιρετικά συγκρουσιακούς χωρισμούς να επιλύονται με πολύ μικρότερο κόστος. Η διαφορά σπάνια είναι το επίπεδο της σύγκρουσης. Είναι η προετοιμασία, η στρατηγική και η συνεργασία.
Ως γενικός οδηγός, οι συναινετικοί χωρισμοί κοστίζουν συνήθως από 6.000 έως 10.000 δολάρια ανά άτομο, ανάλογα με το μέγεθος και την πολυπλοκότητα της περιουσιακής βάσης. Υποθέσεις που φτάνουν στο δικαστήριο μπορεί να κοστίσουν από 10.000 έως 20.000 δολάρια, εφόσον είναι σωστά προετοιμασμένες και επιλυθούν έγκαιρα, ή να εκτοξευθούν στις 200.000, 300.000 ή ακόμη και 400.000 δολάρια όταν τα μέρη παραβιάζουν δικαστικές αποφάσεις, αρνούνται την πλήρη αποκάλυψη στοιχείων ή προωθούν αβάσιμες αξιώσεις.
Η ίδια η δικαστική διαδικασία δεν χρειάζεται να είναι τρομακτική ή απαγορευτικά δαπανηρή. Σε πολλές περιπτώσεις, το δικαστήριο χρησιμοποιείται στρατηγικά για την έκδοση αποφάσεων που περιορίζουν τις διαφορές, και στη συνέχεια εγκαταλείπεται όταν καθίσταται εφικτή η επίλυση. Η δικαστική αντιπαράθεση δεν σημαίνει απαραίτητα χρόνια συγκρούσεων.
ΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΟΤΑΝ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΙΝΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ
Μία από τις πιο έντονες ανισότητες σε έναν χωρισμό προκύπτει όταν ο ένας σύντροφος ελέγχει τα οικονομικά. Ο βασικός εισοδηματίας μπορεί να έχει πρόσβαση σε υψηλού επιπέδου νομική υποστήριξη, ενώ ο σύντροφος που μένει στο σπίτι ή έχει χαμηλότερο εισόδημα να αισθάνεται πλήρως αποκλεισμένος.
Υπάρχουν, ωστόσο, επιλογές. Οι χρηματοδότες δικαστικών υποθέσεων (litigation funders) μπορούν να καλύψουν προκαταβολικά τα νομικά έξοδα. Δεν είναι κατάλληλοι όμως για όλους και συνοδεύονται από υποχρεώσεις. Οι αξιώσεις πρέπει να είναι βάσιμες, οι χρηματοδότες να ενημερώνονται διαρκώς και ενδέχεται να απαιτούνται προσωπικές εγγυήσεις. Για πολλούς ανθρώπους, όμως, αποτελούν τον μόνο τρόπο πρόσβασης σε νομική εκπροσώπηση.
Υπάρχουν επίσης δωρεάν ή χαμηλού κόστους νομικές υπηρεσίες, αν και συχνά έχουν περιορισμένο εύρος. Το κλειδί είναι να μην μείνει κανείς αδρανής. Η σιωπή και η καθυστέρηση συνήθως επιδεινώνουν το αποτέλεσμα.
ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ
Ο πιο γρήγορος τρόπος να εκτοξευθούν τα νομικά έξοδα είναι η προκλητική ή αντιπαραθετική συμπεριφορά. Αυτό περιλαμβάνει την άρνηση αποκάλυψης στοιχείων, την προώθηση αβάσιμων αξιώσεων, την παραβίαση προσωρινών συμφωνιών ή την επιλογή δικηγόρων που ενθαρρύνουν τη σύγκρουση αντί της επίλυσης.
Αντίθετα, τα ζευγάρια που καταφέρνουν να περιορίσουν το κόστος συνήθως απευθύνονται έγκαιρα σε ειδικούς, εντοπίζουν από την αρχή τα σημεία διαφωνίας, θέτουν μηχανισμούς για τη γεφύρωση αυτών των διαφορών και επιλέγουν να συμβιβάζονται στρατηγικά, αντί να αφήνουν τα συναισθήματα να καθορίσουν τις αποφάσεις τους.
Η προετοιμασία μετράει. Το ίδιο και η επιλογή του σωστού δικηγόρου. Ένας δικηγόρος που δεν κρατά χαμηλούς τόνους μπορεί να σας κοστίσει εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια, ενώ ένας καλός δικηγόρος θα σας πει και πότε δεν αξίζει να δώσετε μάχη.
ΜΠΟΡΕΙ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΑΖΥΓΙΟΥ ΝΑ ΠΥΡΟΔΟΤΗΣΕΙ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ;
Ναι, απόλυτα. Έχω δει περιπτώσεις όπου οδηγίες όπως «μην έχετε άμεση επαφή» αυξάνουν την εχθρότητα χωρίς λόγο, ειδικά όταν δεν υπήρχε κακοποίηση ή έντονη σύγκρουση εξαρχής. Η διαδικασία έχει σημασία. Η λάθος προσέγγιση μπορεί να μετατρέψει έναν διαχειρίσιμο χωρισμό σε μια βαθιά αντιπαραθετική κατάσταση.
Και πάλι, η συμπεριφορά καθορίζει τα πάντα. Τα ζευγάρια που επικεντρώνονται στο αποτέλεσμα αντί για την τιμωρία συνήθως τα καταφέρνουν πολύ καλύτερα, τόσο συναισθηματικά όσο και οικονομικά.
ΣΥΜΒΙΩΣΗ ΧΩΡΙΣΜΕΝΩΝ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΣΤΕΓΗ
Για ζευγάρια που πρακτικά δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τη διατήρηση δύο ξεχωριστών νοικοκυριών, η «χωριστή ζωή κάτω από την ίδια στέγη» μπορεί να λειτουργήσει — αλλά μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τα ζευγάρια που τα καταφέρνουν να σέβονται τα όρια, προστατεύουν την ιδιωτικότητα και συχνά χρησιμοποιούν ένα σύστημα γνωστό ως nesting, όπου ο ένας γονέας παραμένει στο σπίτι κατά την περίοδο φροντίδας των παιδιών, ενώ ο άλλος μετακομίζει προσωρινά αλλού. Τέτοιες ρυθμίσεις λειτουργούν καλύτερα όταν δεν υπάρχει εχθρότητα, όταν δεν υπάρχει άμεσα νέα σχέση και όταν υπάρχει κοινή δέσμευση για σταθερότητα προς όφελος των παιδιών.
Σε πολλές περιπτώσεις, τα ζευγάρια αυτά λειτουργούν καλύτερα ως φίλοι παρά ως σύζυγοι.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Κανείς δεν μπορεί να είναι 100% προστατευμένος, αλλά οι γυναίκες μπορούν να λάβουν μέτρα νωρίς για να μειώσουν τον κίνδυνο της οικονομικής εξάρτησης. Συνιστώ έντονα να ζητούν συμβουλές από λογιστές και οικονομικούς συμβούλους το συντομότερο δυνατό. Να διατηρούν ξεχωριστό τραπεζικό λογαριασμό, ξεχωριστή πηγή εισοδήματος όπου είναι εφικτό, και να αποφύγουν την πλήρη οικονομική εξάρτηση από τον σύντροφό τους.
Συμφωνίες οικονομικού χαρακτήρα πριν τον γάμο μπορούν επίσης να ξεκαθαρίσουν τις προθέσεις σε περίπτωση διάλυσης της σχέσης. Πρέπει, όμως, να προσεγγίζονται με προσοχή, καθώς δεν είναι αλάνθαστες.
ΑΠΟΚΤΗΣΤΕ ΤΙΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Η αίσθηση ότι είστε οικονομικά παγιδευμένοι σε έναν γάμο είναι βαθιά απομονωτική, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν επιλογές. Ο χωρισμός δεν χρειάζεται να είναι άμεσος, δραματικός ή οικονομικά καταστροφικός. Με σωστή καθοδήγηση, κατάλληλη διαδικασία και έμφαση στη συνεργασία αντί στη σύγκρουση, μπορείτε να προχωρήσετε με ασφάλεια, διατηρώντας την οικονομική σας σταθερότητα.
Το να παραμένει κανείς εγκλωβισμένος σ’ έναν γάμο δεν είναι πάντα πιο ασφαλές. Μερικές φορές, το πιο υπεύθυνο βήμα είναι απλώς να ενημερωθείτε.
*Η Cassandra Kalpaxis είναι βραβευμένη οικογενειακή δικηγόρος, καθώς και συγγραφέας του βιβλίου Dignified Divorce