Ο Μέγας Αλέξανδρος στα Ιεροσόλυμα – Οὐ τοῦτον, προσεκύνησα, τὸν δὲ θεόν, οὗ τὴν ἀρχιερωσύνην οὗτος τετίμηται

Γράφει ο Χρήστος ΝικολόπουλοςΔρ. Θεολογίας – ΒυζαντινολόγοςΤον Αλέξανδρο, στην πορεία του προς τα Ιεροσόλυμα, συνόδευαν και Φοίνικες και Χαλδαίοι οι οποίοι πίστευαν ότι, μαζί με τους Μακεδόνες, θα μπορούσαν να λεηλατήσουν την πόλη, λόγω της απειθείας της. Ο αρχιερέας μαζί με τον λαό περίμεναν τον ελληνικό στρατό έξω από την πόλη, στην τοποθεσία Σαφείν. Ο Αλέξανδρος μόλις αντίκρυσε το πλήθος να τον περιμένει, πλησίασε μόνος του, προσκύνησε τον αρχιερέα και τον ασπάστηκε (3). Οι Ιουδαίοι χάρηκαν πάρα πολύ με την αντίδραση του στρατηλάτη, ενώ ο στρατός του νόμισε ότι ο αρχηγός τους είχε χάσει τα λογικά του. Μόνο ο Παρμενίωνας είχε το θάρρος να τον ρωτήσει για την αλλόκοτη αυτή ενέργειά του. Γιατί ενώ όλοι προσκυνούσαν τον Αλέξανδρο αυτός προσκύνησε τον αρχιερέα; Τότε ο στρατηλάτης του απάντησε: «Δεν προσκύνησα το πρόσωπο του αρχιερέα, αλλά τον Θεό ο οποίος τον τίμησε με το αξίωμα του αρχιερέα» (4).Τα παραπάνω γεγονότα της προσκύνησης του αρχιερέα και της εισόδου του Αλέξανδρου στα Ιεροσόλυμα δεν αναφέρονται καθόλου στο σύγγραμμα του Αρριανού (2ος αι. μ.Χ.) Αλεξάνδρου Ανάβασις (11), στο έργο του Quintus Curtius Rufus (1ος αι. μ.Χ.), Historia Alexandri Magni (12) καθώς και στους Βίους Παράλληλους του Πλουτάρχου.Ο Αρριανός, αφού περιέγραψε με λεπτομέρειες την πολιορκία της Τύρου και της Γάζας, αναφέρει ότι ο στρατηλάτης συνέχισε την εκστρατεία του στην Αίγυπτο (13). Την ίδια ακολουθία των γεγονότων διηγούνται ο Rufus (14) και ο Πλούταρχος (15). Γιατί λοιπόν τα προηγούμενα γεγονότα αναφέρονται μόνο από έναν Ιουδαίο Ισραηλίτη, τον Ιώσηπο και τι σημασία είχαν για τον ιουδαϊκό λαό; Ο Ιώσηπος έβαλε τον Αλέξανδρο, που δεχόταν προσκύνηση από όλους τους κατακτημένους λαούς, να γονατίσει μπροστά σε έναν Ιουδαίο, προσκυνώντας τον Θεό τους. Άρα, κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του, τον στρατηλάτη τον βασάνιζε το ερώτημα για το ποια θεότητα τον προστάτευε και του υποσχέθηκε στο Δίον την εκπλήρωση των σχεδίων του. Τώρα όμως το ταξίδι του βρήκε αληθινό νόημα. Η εκστρατεία αυτή απέβη ταξίδι αναζήτησης του θείου και η επίσκεψη στα Ιεροσόλυμα έγινε βίωση της αποκάλυψης του Θεού. Ο Ιώσηπος λοιπόν όρισε τον Αλέξανδρο ως υπηρέτη της θείας βούλησης.2. Ό. π. 11, 326-327.
3. Ό. π. 11, 331: προσελθὼν μόνος προσεκύνησεν τὸ ὄνομα καὶ τὸν ἀρχιερέα πρῶτος ἠσπάσατο.
4. Ό. π. 11, 333: οὐ τοῦτον, εἶπεν, προσεκύνησα, τὸν δὲ θεόν, οὗ τὴν ἀρχιερωσύνην 
οὗτος τετίμηται.
5. Ό. π. 11, 338: τοῦ δ’ ἀρχιερέως αἰτησαμένου χρήσασθαι τοῖς πατρίοις νόμοις 
καὶ τὸ ἕβδομον ἔτος ἀνείσφορον εἶναι, συνεχώρησεν πάντα.
6. Λευτ. 25, 3-4: ἓξ ἔτη σπερεῖς τὸν ἀγρόν σου καὶ ἓξ ἔτη τεμεῖς τὴν ἄμπελόν σου καὶ συνάξεις τὸν καρπὸν αὐτῆς. τῷ δὲ ἔτει τῷ ἑβδόμῳ σάββατα, ἀνάπαυσις ἔσται τῇ γῇ, σάββατα τῷ Κυρίῳ· τὸν ἀγρόν σου οὐ σπερεῖς καὶ τὴν ἄμπελόν σου οὐ τεμεῖς.
7. Δαν. 8, 3-9.
8. Ό. π. 8, 15-22.
9. Ιώσηπος, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία 11, 337.
10. Βλέπε Ν. Παπαδόπουλος, Σύντομος εισαγωγή εις την Παλαιάν Διαθήκην, Αθήνα 1995, 
σ. 140 και Π. Μπρατσιώτης, Εισαγωγή εις την Παλαιάν Διαθήκην, Αθήνα 1993, σσ. 431-438.
11. Αρριανός, Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις, A. G Roos & G. Wirth: 
«Flavii Arriani quae exstant omnia vol. 1.» (έκδ. Teubner), Leipzig 1967.
12. Quintus Curtius Rufus, Historia Alexandri Magni, Florentia 1478.
13. Αρριανός, Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις, 2, 2.21-2.27.
14. Rufus, Historia Alexandri Magni, 4, 6-7.
15. Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι: Αλέξανδρος, 25-27.
16. Δαν. 2, 47.