Ο χρόνος του ήχου-Του Παναγιώτη Φέξη

Μοιραστείτε το:Ήταν ο ήχος των καμπανών.
Κάθε μέρα, κάθε εποχή, σε όλη την πόλη.
Οι δύο εκκλησίες στο κέντρο — του Αγίου Μηνά και του Αγίου Νικολάου — ήταν οι πιο γενναίες. Τα καμπαναριά τους υψώνονταν πάνω από τα κεραμίδια σαν δύο λεπτοί μεταλλικοί φρουροί που δεν κουράζονταν ποτέ. Φαίνονταν από παντού∙ από τα σοκάκια, από την αγορά, ακόμη και από τις αλυκές, όταν ο αέρας ήταν καθαρός.
Οι καμπάνες τους είχαν φωνές.
Η μία ήταν βαριά και μπάσα — του Αγίου Νικολάου, η εκκλησία των ναυτικών, των ανθρώπων του νερού.
Η άλλη ήταν λεπτή και πιο κομψή — του Αγίου Μηνά, σαν να είχε μάθει να μιλάει με μέτρο και τάξη, σαν να μην ήθελε να αναστατώσει τις νοικοκυρές που άπλωναν ρούχα στις αυλές.
Εκείνα τα καμπαναριά είχαν έναν πολύπλοκο μηχανισμό∙ γρανάζια, άξονες και αντίβαρα που έπαιρναν μπρος με μια αργή αξιοπρέπεια. Ένα αντίβαρο μετρούσε τις ώρες. Ένα άλλο, κάθε μία ώρα και μισή, ελευθέρωνε μια φτερωτή που έκανε μια μικρή επιτάχυνση, και τότε ένα μεταλλικό σφυρί χτυπούσε την καμπάνα.
Ήταν ο τρόπος της πόλης να ακούει τον χρόνο της∙ δυνατά, καθαρά, για όλους.
Οι υπόλοιπες εκκλησίες είχαν κι αυτές καμπαναριά — και τότε λειτουργούσαν όλες. Η Κυριακή δεν ήταν ημέρα του καφέ, αλλά της Θείας Λειτουργίας. Ο εσπερινός έπιανε κάθε γειτονιά την ίδια ώρα, σαν να υπήρχε μια μυστική συμφωνία ανάμεσα σε όλη την πόλη. Οι γιορτές που ακολουθούσαν ήταν χαρμόσυνες, φωτεινές, με ήχους που θύμιζαν πως κάτι καλό έχει έρθει στον κόσμο. Οι πυρκαγιές είχαν δική τους μουσική — βιαστική, δυνατή, σαν να προσπαθούσε η καμπάνα να τρέξει από μόνη της πριν τρέξουν οι άνθρωποι. Και το πένθος είχε το βραδύ του βάδισμα, το χτύπημα που υπογράμμιζε το τέλος χωρίς να το φωνάζει.
Η πόλη είχε κανόνα και σε αυτό:
για τους απλούς ανθρώπους χτυπούσε μία καμπάνα∙
για τους πλούσιους, διπλή και σε όλες τις εκκλησίες μαζί, να το μάθει η πόλη.
Και τότε άρχιζαν οι ερωτήσεις.
«Ποιος πέθανε, μωρέ;»
Οι πιο περίεργοι πήγαιναν κατευθείαν στον Γιάννη τον Γατζία, έναν άνθρωπο που ήξερε πάντα πριν μάθει η υπόλοιπη πόλη, αλλά μιλούσε με τρόπο που μόνο λίγοι αποκρυπτογραφούσαν. Όμως αυτό είχε κι αυτό την χάρη του∙ τίποτα δεν ήταν στιγμιαίο, ούτε η πληροφορία.
Ήταν επίσης η εποχή που οι άνθρωποι ρύθμιζαν το ξυπνητήρι, αλλά πολύ συχνά ξεχνούσαν να το κουρδίσουν. Έτσι, για να μάθουν την ώρα, έστρεφαν το αυτί στον αέρα. Πριν χαράξει, οι ψαράδες στις πάνω αλυκές, στους Καρυώτες, άκουγαν την καμπάνα του Αγίου Νικολάου να φτάνει μέχρι εκεί — μία φωνή που διέσχιζε το νερό. Το μεσημέρι, όταν χτυπούσε δώδεκα, υπήρχε μια άγραφη συνεννόηση: στις μία στρωνόταν το τραπέζι. Στις δύο άνοιγαν οι μηχανές στα καΐκια.
Τα χειμωνιάτικα απογεύματα, ο εσπερινός είχε μια μελαγχολία που μόνο όσοι μεγάλωσαν με καμπάνες μπορούν να καταλάβουν. Οι μανάδες — σκεβρωμένες μέσα στο κρύο — γύριζαν από τα χωράφια όπου μάζευαν λάχανα∙ ο ήχος τούς θύμιζε πως η μέρα δεν είχε άλλη υπομονή. Έπρεπε να προλάβουν το σκοτάδι.
Τότε ο χρόνος μετρούσε με τους ήχους. Και ο αέρας κουβαλούσε μαζί του, με ισότιμη ευκολία, την είδηση της χαράς και την είδηση του τέλους.
Κανείς δεν παραπονιόταν γι’ αυτό.
Ο ήχος ήταν αναμενόμενος∙ απαραίτητος∙ ζεστός.
Ύστερα ο χρόνος άλλαξε μορφή.
Έφυγε από τα καμπαναριά και μπήκε στα σπίτια.
Πρώτα με ήχους:
τικ τοκ — τικ τοκ.
Ήταν μικρός ο ήχος, μηχανικός, εσωστρεφής.
Και το ξημέρωμα έφερνε το άλλο:
Νρτιννννννν! — το ξυπνητήρι που πηδούσε πάνω στο σεμεδάκι ως να είχε ζωή δική του.
Οι βιτρίνες των ρολογάδικων γέμισαν ρολόγια.
Ο χρόνος μπήκε στον καρπό των ανθρώπων.
Έγινε δώρο.
Έγινε σύμβολο.
Έγινε ρουμπίνια, μάρκες, κουρδίσματα.
Και στις κουβέντες υπήρχε νέα υπερηφάνεια:
«Το δικό μου είναι Venus».
«Πόσα ρουμπίνια έχει;»
Και για να μην κουράζονται τα χέρια, ο χρόνος έγινε αθόρυβος.
Οι μπαταρίες έκαναν τη δουλειά των γραναζιών.
Οι δείκτες εξαφανίστηκαν.
Και οι οθόνες άναψαν κόκκινες, σαν ωρολογιακές βόμβες μέσα στη νύχτα.
Από εκεί και πέρα ο χρόνος δεν ακουγόταν — φωτιζόταν.
Έτρεχε επάνω σε γυάλινα πεδία, βουβός και συνεχής, χωρίς διάλογο.
Τα αγόρια σταμάτησαν να ρωτούν «έχετε ώρα, δεσποινίς;» — δεν είχαν πια πρόσχημα.
Οι καμπάνες σιώπησαν∙ πρώτα για την ώρα, έπειτα για το τέλος.
Και έτσι η πόλη έχασε το συλλογικό της αυτί.
Ο χρόνος συνέχισε να τρέχει, τικ τακ, τικ τακ, αλλά τώρα μόνο προς τα μέσα.
Και κάποια στιγμή έγινε αρχηγός.
Κι εμείς — χωρίς να το καταλάβουμε — αντίπαλοι.
Fx — 2026