«Ουδείς που σπουδάζει ή διαμένει ήδη στο εξωτερικό θίγεται» τονίζουν πηγές του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, αναφορικά με τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου «Χάρτης μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή», που έχει κατατεθεί στη Βουλή και φέρνει σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς αναβολών και απαλλαγών στράτευσης.
Όπως έχει εξηγήσει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, το νομοσχέδιο αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου θητείας, με εξορθολογισμό του πλαισίου χορήγησης αναβολών και απαλλαγών. Υπενθύμισε μάλιστα, κατά τη συζήτηση στη Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων, ότι η εκπλήρωση της στρατιωτικής θητείας αποτελεί συνταγματική υποχρέωση, όπως προβλέπει το άρθρο 4 παρ. 6 του Συντάγματος.
Σήμερα, πριν από τις νέες ρυθμίσεις, μόνιμος κάτοικος εξωτερικού θεωρείται όποιος έχει συμπληρώσει 7 συνεχή χρόνια διαμονής στο εξωτερικό για βιοπορισμό ή αθροιστικά 11 χρόνια μαζί με σπουδές στην αλλοδαπή. Με τη συμπλήρωση του 33ου έτους, δίνεται η δυνατότητα εξαγοράς της θητείας, με καταβολή 810 ευρώ τον μήνα, αφού προηγηθεί 20ήμερη παρουσία σε Κέντρο Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων.
Όσοι έχουν γεννηθεί στην αλλοδαπή και ζουν συνεχώς εκτός Ελλάδας έως την ενηλικίωσή τους, θεωρούνται αυτοδικαίως κάτοικοι εξωτερικού. Για αυτούς ισχύει υποχρέωση τρίμηνης θητείας και εξάμηνης παραμονής στην Ελλάδα ανά έτος, μέχρι να συμπληρωθεί το υποχρεωτικό τρίμηνο.
Στην πράξη, για όσους έφυγαν μετά τα 18, ισχύει το εξής: μετά τη λήξη της αναβολής λόγω σπουδών μέχρι το 28ο έτος, κάθε διαμένων στο εξωτερικό κρίνεται ανυπότακτος. Ωστόσο, έχει τη δυνατότητα να παραμένει σε καθεστώς ανυποταξίας και να επισκέπτεται την Ελλάδα έως 30 ημέρες τον χρόνο μέχρι το 33ο έτος, οπότε και εξαγοράζει τη θητεία του. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, η κατάχρηση αυτών των ευνοϊκών διατάξεων τα τελευταία χρόνια έχει εκτοξεύσει τον αριθμό όσων αποφεύγουν τη θητεία.
Είναι ενδεικτικό ότι την τελευταία πενταετία, από τους 36.000 συνολικά ανυπότακτους, οι 22.000 προέρχονται από κατοίκους εξωτερικού. Αν σε αυτούς προστεθούν 46.000 απαλλαγές για λόγους υγείας – με το 75% να αφορά ψυχικά νοσήματα – προκύπτει ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις χάνουν περίπου 16.500 στρατεύσιμους τον χρόνο μόνο από αυτές τις δύο κατηγορίες. Με μέσο όρο 35.000 καταταχθέντες τον χρόνο την ίδια περίοδο, οι απώλειες ξεπερνούν το 30%. «Είναι προφανές ότι η Ελλάδα δεν έχει τέτοια πολυτέλεια» σημειώνουν οι ίδιες πηγές.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Νίκος Δένδιας, μιλώντας για τις απαλλαγές λόγω υγείας στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Είναι λογικό να δεχθούμε τέσσερις ταξιαρχίες Ι5 με ιδιωτικό χαρτί γιατρού, τη στιγμή που η χώρα αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή; Με συγχωρείτε που τους παρενοχλώ επειδή φέρνουμε μια διάταξη να απαιτείται βεβαίωση δημόσιου νοσοκομείου».
Όσον αφορά τις αλλαγές για τους κατοίκους εξωτερικού, το υπουργείο τονίζει ότι οι ρυθμίσεις αφορούν όσους, με την ψήφιση του νόμου, συμπληρώνουν το 18ο έτος της ηλικίας τους. Όλοι όσοι ήδη σπουδάζουν ή εργάζονται στο εξωτερικό παραμένουν με το σημερινό καθεστώς. Στην πράξη, προβλέπεται μεταβατική περίοδος 15 ετών μέχρι την πλήρη εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων.
Στο νέο πλαίσιο, για να αναγνωριστεί κάποιος ως κάτοικος εξωτερικού θα πρέπει να έχει ξεκινήσει τη διαμονή του στο εξωτερικό τουλάχιστον από τα 16 του χρόνια, ενώ το καθεστώς του θα επικαιροποιείται κάθε τριετία. Το δικαίωμα εξαγοράς της θητείας μετατίθεται από το 33ο στο 40ό έτος της ηλικίας, ενώ το κόστος εξαγοράς αυξάνεται από τα 810 ευρώ στα 1.500 ευρώ τον μήνα, με μεταβατικό χρόνο ισχύος 5 ετών.
Κατά τις ίδιες πηγές, στην ουσία «θίγονται» μόνο όσοι επιχειρούν να αποφύγουν τη στράτευση, συνδυάζοντας σπουδές στο εξωτερικό και επαγγελματική σταδιοδρομία, χωρίς να εκπληρώνουν την υποχρέωση της θητείας. Για τους Έλληνες της Ομογένειας, που έχουν γεννηθεί στην αλλοδαπή, δεν αλλάζει τίποτα: παραμένει η υποχρέωση τρίμηνης θητείας και το δικαίωμα διαμονής έως έξι μήνες τον χρόνο στην Ελλάδα, μέχρι να ολοκληρώσουν τη θητεία τους.
Συνολικά, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο επιχειρεί να κλείσει «παράθυρα» καταχρήσεων, σε μια περίοδο όπου το δημογραφικό πρόβλημα σε συνδυασμό με το χαλαρό καθεστώς των τελευταίων ετών θα οδηγούσε σε ακόμη μεγαλύτερες απώλειες. Παράλληλα, επιδιώκεται να τερματιστεί η άνιση μεταχείριση ανάμεσα σε όσους είχαν τη δυνατότητα να φοιτήσουν ή να ζήσουν στο εξωτερικό και να αποφύγουν τη θητεία και σε όσους σπούδασαν στην Ελλάδα και υπηρέτησαν κανονικά μια συνταγματική υποχρέωση που αφορά το σύνολο των Ελλήνων πολιτών.