Η αρμόδια επιτροπή της Περιφέρειας (Περιφερειακή Επιτροπή Περιβάλλοντος, Αγροτικού Τομέα και Αναπτυξιακού Προγραμματισμού) γνωμοδότησε ομόφωνα αρνητικά επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για την εγκατάσταση Αιολικού Σταθμού Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) ισχύος 50 MW στη θέση «Τσονάρικο – Μουτσόρια», στις Δημοτικές Ενότητες Ασπροποτάμου και Αιθήκων των Δήμων Μετεώρων και Πύλης, στη νότια Πίνδο. Η περιοχή, που εντάσσεται σε ζώνες NATURA 2000, αποτελεί κρίσιμο οικοσύστημα υψηλής οικολογικής αξίας και προστατευόμενων ειδών, ενώ φιλοξενεί και το Γεωπάρκο Μετεώρων-Πύλης, ενταγμένο στο δίκτυο Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO, με το ηχηρό «όχι» της Περιφέρειας Θεσσαλίας να αναδεικνύει και ευρύτερα ζητήματα που σχετίζονται με τον τρόπο ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Η αρνητική απόφαση συνοδεύεται από εκτενές σκεπτικό, το οποίο αποδομεί σε βάθος τη ΜΠΕ, επισημαίνοντας σοβαρές ελλείψεις, αοριστίες και υποεκτίμηση κρίσιμων περιβαλλοντικών παραμέτρων. Παράλληλα, αναδεικνύει την πραγματική κλίμακα των παρεμβάσεων, που -όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται- παραπέμπει περισσότερο σε έργο βαριάς τεχνικής ή και εξορυκτικής δραστηριότητας, παρά σε «ήπια» ενεργειακή εγκατάσταση.Σύμφωνα με τη ΜΠΕ, οι συνολικές εκσκαφές ανέρχονται σε περίπου 300.000 κυβικά μέτρα, ενώ η περίσσεια υλικών που θα πρέπει να διαχειριστεί φτάνει τα 163.000 κυβικά. Πρόκειται για όγκους που, όπως επισημαίνεται, αντιστοιχούν σε περίπου 20.000 φορτηγά, αποτυπώνοντας με σαφήνεια το μέγεθος της επέμβασης. Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η κριτική της Περιφέρειας στο σκέλος της οδοποιίας, το οποίο χαρακτηρίζεται ως ο βασικός παράγοντας περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Οι δρόμοι που προβλέπονται δεν αποτελούν απλές παρεμβάσεις σε υφιστάμενο δίκτυο, αλλά ουσιαστικά νέα χάραξη και εκτεταμένη ανακατασκευή.
Οι υφιστάμενοι δασικοί δρόμοι κρίνονται ακατάλληλοι για τη διέλευση βαρέων οχημάτων και, όπως σημειώνεται, στην πράξη «ξαναφτιάχνονται από την αρχή», με σημαντικές διαπλατύνσεις, εκσκαφές και επιχώσεις. Οι παρεμβάσεις αυτές δημιουργούν πρανή μεγάλου ύψους και έντονης κλίσης, σε ένα ήδη ευαίσθητο γεωλογικό υπόβαθρο. Στην απόφαση γίνεται ρητή αναφορά ότι η εικόνα των επεμβάσεων -ιδίως λόγω της κλίμακας των εκσκαφών και της διαμόρφωσης των πρανών- «παραπέμπει σε έργα λατομικής δραστηριότητας», με μόνιμη αλλοίωση του τοπίου και της μορφολογίας των κορυφογραμμών.
Σε υψόμετρα που φτάνουν έως και τα 2.000 μέτρα, οι παρεμβάσεις αυτές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς επηρεάζουν αλπικά και υποαλπικά οικοσυστήματα, όπου η φυσική αποκατάσταση είναι εξαιρετικά αργή ή και πρακτικά αδύνατη.Παράλληλα, εντοπίζεται ασάφεια ως προς τη διαχείριση των τεράστιων ποσοτήτων εκσκαφών και αποβλήτων, με τη ΜΠΕ να μην προσδιορίζει επαρκώς τον τελικό προορισμό τους.ΜΕΤΕΩΡΩΝ – ΠΥΛΗΣΣημαντικά ερωτήματα τίθενται και για τον συνολικό σχεδιασμό του έργου, ιδίως ως προς τη σύνδεσή του με το δίκτυο μεταφοράς ενέργειας. Η ΜΠΕ περιορίζεται σε μια γενική αναφορά για γραμμή υψηλής τάσης μήκους περίπου 34,5 χιλιομέτρων, χωρίς περαιτέρω τεχνική τεκμηρίωση.
Παράλληλα, η μεταφορά των εξαρτημάτων απαιτεί τη χρήση βαρέων οχημάτων σε ένα ορεινό επαρχιακό δίκτυο με δυσμενή γεωμετρικά χαρακτηριστικά, γεγονός που συνεπάγεται νέες παρεμβάσεις και πιθανές φθορές στις υποδομές.
Η επιβάρυνση αυτή εκτιμάται ότι θα μετακυλιστεί μακροπρόθεσμα στις τοπικές αρχές και στους πολίτες.Οι εκτεταμένες εκσκαφές και η αποψίλωση της βλάστησης ενδέχεται να επιτείνουν πλημμυρικά και κατολισθητικά φαινόμενα, σε μια περιοχή που ήδη εμφανίζει υψηλή ευαισθησία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις σωρευτικές επιπτώσεις από την εγκατάσταση και άλλων έργων ΑΠΕ στην ίδια περιοχή. Σε ακτίνα περίπου 10 χιλιομέτρων έχουν ήδη αδειοδοτηθεί έργα συνολικής ισχύος άνω των 100 MW, ενώ με το υπό εξέταση έργο ο αριθμός των ανεμογεννητριών ενδέχεται να φτάσει τις 40.
Η συνολική εικόνα παραπέμπει, σύμφωνα με την Περιφέρεια, σε μετατροπή μιας εκτεταμένης ορεινής ζώνης σε βιομηχανική περιοχή παραγωγής ενέργειας, με συνοδά έργα εκατοντάδων χιλιομέτρων και τεράστιες εκσκαφές. Παρά τα παραπάνω, η ΜΠΕ δεν αναγνωρίζει ουσιαστικές συνεργιστικές επιπτώσεις, κάτι που θεωρείται σοβαρή παράλειψη.
Σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί κεντρική προτεραιότητα, η απόφαση στέλνει το μήνυμα ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος περιοχών υψηλής οικολογικής και γεωλογικής αξίας, ούτε χωρίς πλήρη κατανόηση των επιπτώσεων. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν ο σχεδιασμός θα επανεξεταστεί ή αν η υπόθεση θα οδηγηθεί σε νέα φάση αντιπαράθεσης, σε ένα πεδίο όπου η ανάγκη για ενέργεια συναντά τα όρια του φυσικού περιβάλλοντος.
Θανάσης Αραμπατζής
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ