Όταν επικρατεί λιακάδα, όλα τα λουλούδια του φυτού ξινίδα ανοίγουν τη διάρκεια της ημέρας… γιατί τη νύχτα κλείνουν. Είναι ένα φυτό που θεωρείται ζιζάνιο.
Μια βόλτα μέχρι τον Κρούστα μας δίνει εικόνες που αξίζει να θαυμάσουμε. Μόλις περνάμε το Μαρδάτι και «πιάσουμε» τον κάμπο η εικόνα είναι… κατακίτρινη! Είναι η ανθισμένη ξινίδα (οξαλίδα, oxalis) –ο μπογιάς, όπως λέμε στην Κρήτη-που έχει «κατακτήσει» σχεδόν όλα τα χωράφια, γύρω από τις ελιές.
Πρόκειται για ένα ζιζάνιο που είναι ευχή και κατάρα! Ευχή καθώς καλύπτει το έδαφος και δεν αφήνει να βγουν, άλλα ζιζάνια και κατάρα γιατί, εκτός από τα ζιζάνια, δεν αφήνει και άλλα φυτά να φυτρώσουν και έτσι χάνεται η βιοποικιλότητα στην περιοχή. Όσο για το όνομα μπογιάς το πήρε γιατί τα κίτρινα άνθη του παρήγαγαν χρωστική ουσία που χρησιμοποιούταν για τη βαφή νημάτων και μαλλιών.
Εισήχθη μάλλον από την Αίγυπτο το 19ο αιώνα και η ταχύτατη εξάπλωσή του αποτέλεσε πρόβλημα για τη βοσκή των ζώων και τους ελαιοπαραγωγούς, αναφέρει ο Κασσωτάκης και θεωρεί ότι ετυμολογικά προέρχεται από το τούρκικο: boya (= χρώμα).
ΥΓ1: Η λέξη μπογιάς χρησιμοποιείται ακόμη για την υποδήλωση της περιποίησης του προσώπου με καλλυντικά π.χ. «δε-μ-περνά μπλιο ο μπογιάς τσης», αναφέρει ο Κασσωτάκης, αλλά, πιο σωστά θα λέγαμε ότι θέλει να δείξει πως κάποιος δεν μπορεί πλέον να μας ξεγελάσει, ή να μας γοητεύσει ή να μας επηρεάσει.
ΛΕΩΝ.Κ.