Η Κρήτη βρίσκεται αδιαμφισβήτητα στο κατώφλι μιας νέας, ιστορικής εποχής. Τα μεγάλα έργα υποδομής, όπως ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ) και το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι, αποτελούν τους καταλύτες που αναμένεται να αλλάξουν ριζικά τον τουριστικό και αναπτυξιακό χάρτη του νησιού. Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, το Λασίθι, παραδοσιακά η ναυαρχίδα του ποιοτικού και πολυτελούς τουρισμού, τοποθετείται στο επίκεντρο αυτής της επερχόμενης κοσμογονίας. Οι ηγέτες της τουριστικής βιομηχανίας προχωρούν σε στρατηγικές κινήσεις, προτείνοντας ρηξικέλευθες λύσεις και επενδύοντας σε καινοτόμα μοντέλα που συνδυάζουν την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και την αληθινή αειφορία.
Γ. Σπανός: Κοσμογονία με δεύτερη κατοικία και δωδεκάμηνο τουρισμό
Ο Αντιπρόεδρος και CEO της Domes Resorts, Γιώργος Σπανός, δίνει το στίγμα της επόμενης μέρας με απόλυτη σαφήνεια. Όπως υπογραμμίζει, με την ολοκλήρωση του ΒΟΑΚ και τη λειτουργία του νέου αεροδρομίου, η Κρήτη πρόκειται να γνωρίσει μια πραγματική αναπτυξιακή κοσμογονία. Ο όμιλός του χαράσσει ήδη δρόμους εξωστρέφειας, ανακοινώνοντας το δεύτερο ξενοδοχείο του στη Νότια Πορτογαλία. Πρόκειται για μια εξαιρετική επένδυση που θα αποτελέσει 12μηνο προορισμό, θα διαθέτει τρία γήπεδα ποδοσφαίρου σε πολύ κοντινή απόσταση από το τοπικό Grand Prix, και πρόκειται να ξεκινήσει το 2027. Παράλληλα, η εταιρεία λειτουργεί ήδη 10 ξενοδοχεία σε στενή συνεργασία με τη Marriott, ενώ επεκτείνεται δυναμικά με προτάσεις συμβολαίων σε Κέρκυρα και Τενερίφη. Ο κ. Σπανός, αντλώντας πολύτιμη τεχνογνωσία από αυτές τις αγορές, προχωρά σε καίριες συγκρίσεις. «Η Τενερίφη», αναφέρει χαρακτηριστικά, «έχει μόλις το ένα τρίτο της έκτασης της Κρήτης, αλλά ο πληθυσμός της φτάνει το ένα εκατομμύριο. Από αυτούς, το 20% είναι Ευρωπαίοι που έχουν μετεγκατασταθεί εκεί λόγω κλίματος και συνθηκών, κάνοντας την πληθυσμιακή της πυκνότητα πέντε φορές μεγαλύτερη από την Κρήτη». Αντίστοιχα, η Νότια Πορτογαλία, μια περιοχή με το 60% της έκτασης της Κρήτης και μισό εκατομμύριο πληθυσμό, λειτουργεί ως προορισμός σχεδόν δέκα μηνών, με τους ξένους που μετεγκαταστάθηκαν να αποτελούν επίσης το 20% του συνόλου. Το στρατηγικό του όραμα για την Κρήτη εστιάζει στη ραγδαία ανάπτυξη της δευτερεύουσας κατοικίας. Οι άνθρωποι που αγοράζουν σπίτι σε έναν προορισμό επιστρέφουν συνεχώς, τονώνουν αποφασιστικά την τοπική οικονομία και αποτελούν το “κλειδί” για τη μετάβαση σε μια δωδεκάμηνη τουριστική δραστηριότητα, ενώ μεγάλοι επενδυτές ήδη τοποθετούνται εμπράκτως σε αυτή την προοπτική.
Ηλίας Κοκοτός: Γιατί όχι πίστα αγώνων Formula 1;
Ωστόσο, η πορεία προς αυτή την κοσμογονία απαιτεί ταχύτητα αντανακλαστικών. Ο κ. Ηλίας Κοκοτός, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τις κρατικές κωλυσιεργίες, επισημαίνει το παράδοξο να βρισκόμαστε αισίως στο 2025 και να συζητάμε για ζωτικά έργα που θα έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί το 1995. Ανακαλώντας την εμπειρία του από την Αττάλεια το 2005, η οποία διέθετε ήδη ένα υπερσύγχρονο αεροδρόμιο αντίστοιχο με το «Ελευθέριος Βενιζέλος» της Αθήνας, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την επόμενη μέρα του παλαιού αεροδρομίου «Νίκος Καζαντζάκης» στο Ηράκλειο. Διαφωνώντας κάθετα με την προοπτική να μετατραπεί σε ένα νέο «Ελληνικό», καταθέτει στο δημόσιο διάλογο μια απολύτως ανατρεπτική πρόταση: Τη μετατροπή της τεράστιας έκτασης σε πίστα αγώνων Formula 1. Φανταστείτε, σημειώνει, τους αγώνες να διεξάγονται τον Νοέμβριο ή τον Μάρτιο στην Κρήτη, μεταδίδοντας ζωντανά την εικόνα του Κρητικού Πελάγους και του εντυπωσιακού ηλιοβασιλέματος σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η συζήτηση επιβάλλεται να γίνει τώρα, ώστε να μην περάσουν άλλα τριάντα χρόνια απραξίας. Αυτή η νοοτροπία καινοτομίας, άλλωστε, προέρχεται απευθείας από την ιστορική κληρονομιά του Λασιθίου, όταν το 1982 το θρυλικό Elounda Mare έγινε το πρώτο ξενοδοχείο παγκοσμίως που ενέταξε ιδιωτικές πισίνες στα δωμάτιά του. Μια καινοτόμα ιδέα για την οποία τότε οι τράπεζες αρνούνταν πεισματικά τη χρηματοδότηση, αναγκάζοντας τους ιδιοκτήτες να χρησιμοποιήσουν αναγκαστικά θαλασσινό νερό. Σήμερα η ιδιωτική πισίνα θεωρείται αυτονόητος κανόνας στον πολυτελή τουρισμό. Η περιοχή της Ελούντας συνεχίζει αδιάκοπα να επενδύει, διατηρώντας ένα απίστευτο 55% επαναλαμβανόμενων πελατών, γεγονός που αποδεικνύει ότι πρέπει διαρκώς να προσφέρεις κάτι νέο και να ακολουθείς πιστά τις επιταγές της εποχής.
Α. Μεταξάς: «Cape Tholos» στο Καβούσι, αναγεννητική γεωργία στο Οροπέδιο Λασιθίου
Στον αντίποδα της τουριστικής μαζικότητας, η αληθινή πολυτέλεια ταυτίζεται πλέον με τον απόλυτο σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, τομέας όπου με παράδειγμα την Ελούντα, το Λασίθι πρωταγωνιστεί και προχωρεί και σε άλλες περιοχές του νομού, όπως με το εμβληματικό project «Cape Tholos». Ο κ. Ανδρέας Μεταξάς περιγράφει μια υποδειγματική επένδυση περίπου 1.200 στρεμμάτων, με συντελεστή δόμησης μόλις 4,5%, που αντιστοιχεί σε 50.000 τετραγωνικά μέτρα δόμησης. Ευχαριστώντας θερμά την τοπική κοινωνία που αγκάλιασε αμέσως το εγχείρημα, τονίζει με έμφαση ότι το παραδοσιακό μοντέλο “ήλιος και θάλασσα” δεν επαρκεί πλέον. Ο μόνος δρόμος εμπλουτισμού του τουριστικού προϊόντος είναι η ουσιαστική διασύνδεσή του με τον πρωτογενή τομέα, ο οποίος σήμερα βιώνει την εγκατάλειψη της κρητικής ενδοχώρας.
Εδώ ακριβώς εισέρχεται η φιλοσοφία της «αναγεννητικής γεωργίας» και έρχεται το «ευλογημένο Οροπέδιο» να διαδραματίσει το ρόλο του κοιμώμενου γίγαντα που αφυπνίζεται. Η βασική αρχή είναι εξαιρετικά απλή: Δεν πειράζεις το χώμα. Μέσα από αυτή την πανάρχαια πρακτική δεν αναβιώνουν μόνο οι αυθεντικοί καρποί και οι ξεχασμένες μυρωδιές των παραδοσιακών φαγητών μας, αλλά επιτυγχάνεται και η συνολική βελτίωση του οικοσυστήματος μέσω της αντιστροφής των αερίων. Τα αποτελέσματα είναι άμεσα και εντυπωσιακά: Στις περσινές ραγδαίες βροχοπτώσεις, το Οροπέδιο Λασιθίου πλημμύρισε, εκτός από τα 40 στρέμματα της δικής τους ανέγγιχτης γης, η οποία απορρόφησε αμέσως όλο το νερό διοχετεύοντάς το κατευθείαν στον υδροφόρο ορίζοντα. Ο κ. Μεταξάς οραματίζεται τη στενή σύζευξη της αναγεννητικής γεωργίας με την «αναγεννητική φιλοξενία». Αν αυτά τα δύο πεδία συνδεθούν αρμονικά, δημιουργείται μια ουσιαστική, βιώσιμη σχέση με τεράστια ανθεκτικότητα απέναντι σε κάθε κρίση.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ