Η τελευταία εβδομάδα βρίσκει τις δύο μεγαλονήσους του ελληνισμού, την Κρήτη και την Κύπρο, πιο κοντά από ποτέ. Δεν είναι πλέον μόνο η κοινή μοίρα, η ιστορία και οι αδιάρρηκτοι εθνικοί δεσμοί που μας ενώνουν. Είναι η συνειδητή απόφαση να σπάσουμε τη γεωγραφική απομόνωση και να χαράξουμε μια κοινή στρατηγική επιβίωσης και ανάπτυξης στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη.
Το τριήμερο που πέρασε — από την Παρασκευή της υποδοχής στο αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης» μέχρι τη σύσκεψη του Σαββάτου και τις επαφές της Κυριακής στην Περιφέρεια Κρήτης — ήταν η γέννηση μιας «γέφυρας» πάνω από τη θάλασσα, μια προσπάθεια να μετατραπεί η απόσταση σε πλεονέκτημα.
Όλα ξεκίνησαν το βράδυ της περασμένης Παρασκευής. Η πρώτη απευθείας πτήση της Cyprus Airways από τη Λάρνακα ακούμπησε τον διάδρομο του Ηρακλείου, φέροντας μαζί της όχι μόνο επιβάτες, αλλά και μια τεράστια προσμονή. Το κλίμα ήταν φορτισμένο συγκινησιακά, καθώς για πολλούς η σύνδεση αυτή αποτελεί την εκπλήρωση ενός πάγιου αιτήματος δεκαετιών.
Ο Περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, κατά την υποδοχή της κυπριακής αντιπροσωπείας, έθεσε αμέσως το πλαίσιο. Δεν μίλησε για μια εφήμερη καλοκαιρινή γραμμή, αλλά για μια στρατηγική επιλογή. «Στόχος μας είναι η διασφάλιση της βιωσιμότητας», τόνισε, αναφερόμενος στο πρόγραμμα που περιλαμβάνει δύο πτήσεις εβδομαδιαίως για τον χειμώνα και ενίσχυση κατά τη θερινή περίοδο. Η παρουσία της Υφυπουργού Τουρισμού, Άννας Καραμανλή, ήρθε να επιβεβαιώσει πως η Κρήτη επενδύει πλέον στη βιώσιμη ανάπτυξη με μέτρο και ισορροπία, στοχεύοντας στην επιμήκυνση της περιόδου. Από την πλευρά του, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Cyprus Airways, Θάνος Πασχάλης, έδωσε την επιχειρηματική διάσταση: η δέσμευση είναι για όλο το χρόνο. Αυτό είναι το κλειδί. Η αξιοπιστία της σύνδεσης είναι που θα επιτρέψει στους επαγγελματίες και των δύο νησιών να χτίσουν πάνω σε αυτήν.
Ο ρόλος της Εκκλησίας και ο θρησκευτικός τουρισμός
Αν η Παρασκευή ήταν η μέρα της υποδοχής, το Σάββατο ήταν η μέρα της ουσίας. Στη μεγάλη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην Περιφέρεια Κρήτης, το «παρών» έδωσαν οι πρωταγωνιστές ενός εγχειρήματος που ξεπερνά τα στενά όρια των αριθμών και των αφίξεων.
Ιδιαίτερη και σημειολογικά ήταν η στιγμή που ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ευγένιος προσήλθε στη σύσκεψη. Με τον πάντα ενωτικό και εγκάρδιο λόγο του, ευχήθηκε κάθε επιτυχία στη νέα αυτή προσπάθεια, δίνοντας την ευλογία της Εκκλησίας Κρήτης σε μια συνεργασία που εδράζεται στην κοινή πνευματική ταυτότητα.
Εδώ πρέπει να σταθούμε. Ο θρησκευτικός τουρισμός δεν είναι για την Κρήτη και την Κύπρο μια «εναλλακτική μορφή», είναι η ίδια η ραχοκοκαλιά της ιστορίας μας. Η συμμετοχή του Επισκόπου Μεσαορίας κ. Γρηγορίου, εκπροσωπώντας την Εκκλησία της Κύπρου, και του Μητροπολίτη Ιεραπύτνης και Σητείας κ. Κυρίλλου, εκ μέρους της Εκκλησίας Κρήτης — αμφότεροι υπεύθυνοι για τον θρησκευτικό τουρισμό στα δύο νησιά — σηματοδοτεί την έναρξη μιας οργανωμένης προσπάθειας. Ο Επίσκοπος Μεσαορίας από το αεροδρόμιο ακόμα, μίλησε για τη συνάντηση της «αποστολοβάδιστης» Κύπρου με την «αδελφή» Κρήτη. Και δεν έμεινε εκεί. Υπενθύμισε τους κοινούς αγώνες, την προσφορά των Κρητών στην ελευθερία της Κύπρου και την ακατάλυτη ενότητα της Ορθόδοξης πίστης.
Το πρακτικό αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης είναι η απόφαση για την κοινή αξιοποίηση της «Διαδρομής του Αποστόλου Παύλου». Είναι πραγματικά απορίας άξιο πώς δύο προορισμοί που αποτελούν τα κυριότερα σημεία της πορείας του Εθνών των Αποστόλων προς την Ευρώπη, δεν είχαν καταφέρει μέχρι σήμερα να δημιουργήσουν ένα ενιαίο πακέτο. Ο Υφυπουργός Τουρισμού της Κύπρου, Κώστας Κουμής, ήταν αφοπλιστικός στις δηλώσεις του: «Πρόκειται για μια ιστορική και θρησκευτική διαδρομή που την αξιοποιεί και το ένα νησί και το άλλο, αλλά ποτέ δεν επιχειρήσαμε να την αξιοποιήσουμε από κοινού».
Αυτή η διαδρομή, μαζί με τα αναρίθμητα βυζαντινά μνημεία, τις ιστορικές μονές της Κρήτης και της κυπριακής υπαίθρου, μπορούν να αποτελέσουν τον πόλο έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κατά τους χειμερινούς μήνες, αμβλύνοντας το «τέρας» της εποχικότητας που κατατρώει τις τουριστικές μας υποδομές.
Από την Κίνα και τις ΗΠΑ στο Ηράκλειο
Ο Κύπριος Υφυπουργός, κατά τις δηλώσεις του, ανέλυσε ένα όραμα που στις «Ιχνηλασίες» έχουμε τονίσει επανειλημμένα: την εξωστρέφεια και το άνοιγμα προς τις μακρινές αγορές στη νέα εποχή του τουρισμού που επίκειται.
Η λογική είναι απλή αλλά ουσιαστική στη σύλληψή της, αν εφαρμοστεί σωστά. Ένας ταξιδιώτης από την Κίνα ή τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα για να δει μόνο την Κρήτη ή μόνο την Κύπρο. Αν όμως του προσφερθεί ένα «κοινό πακέτο» (joint package), μια «διπλή εμπειρία» σε δύο από τους πιο εμβληματικούς προορισμούς της Μεσογείου, τότε το ταξίδι αποκτά άλλη αξία.
Ο κ. Κουμής παραδέχθηκε με ειλικρίνεια πως Κρήτη και Κύπρος έχουν τα ίδια πλεονεκτήματα («ήλιος και θάλασσα», ευρωπαϊκές αγορές), αλλά και τα ίδια μειονεκτήματα (εποχικότητα, απουσία από τις αγορές της Ανατολής). Η συνεργασία δεν είναι λοιπόν μια επιλογή πολυτελείας, αλλά μια ανάγκη συμπληρωματικότητας. Το ένα νησί πρέπει να συμπληρώνει το άλλο.
Η γεωπολιτική διάσταση και η αυτοδιοίκηση
Η επίσκεψη της κυπριακής αντιπροσωπείας συνεχίστηκε την Κυριακή στο Ρέθυμνο, όπου το κλίμα ήταν εξίσου θερμό στις συναντήσεις με τους τοπικούς φορείς. Είναι σαφές πως η αυτοδιοίκηση και στα δύο νησιά αντιλαμβάνεται ότι η κεντρική πολιτική σκηνή συχνά αργεί να δώσει λύσεις που η ίδια η ζωή επιβάλλει.
Για εμάς εδώ στην «ΑΝΑΤΟΛΗ», έχει ιδιαίτερη αξία να δούμε πώς αυτή η σύνδεση θα επηρεάσει το Λασίθι. Ο Μητροπολίτης κ. Κύριλλος, με τη βαθιά γνώση του για τα θρησκευτικά μνημεία, γνωρίζει καλά ότι ο θρησκευτικός τουρισμός μπορεί να φέρει ζωή στην ενδοχώρα μας. Η διασύνδεση της Λάρνακας με το Ηράκλειο είναι το πρώτο βήμα για να δούμε Κύπριους προσκυνητές στη Μονή Τοπλού, στη Φανερωμένη, στα βυζαντινά ξωκλήσια της Κριτσάς, στον ιστορικό ναό του Αγίου Νικολάου και σε όλα τα μοναστήρια τόσο της Μητροπόλεως Πέτρας και Χερρονήσου όσο και της Ιεραπύτνης και Σητείας καθώς και σε όλη την Κρήτη.
Ο δρόμος δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα
Παρά την ευφορία του τριημέρου, οφείλουμε να είμαστε ρεαλιστές. Όπως παρατήρησε και ο κ. Κουμής, η οικοδόμηση κοινών πακέτων για τις αγορές της Άπω Ανατολής είναι ένα «μεγάλο στοίχημα» που δεν κερδίζεται από τη μια μέρα στην άλλη. Απαιτείται επαγγελματισμός, συντονισμός των τουριστικών πρακτόρων και, κυρίως, μια κοινή ψηφιακή παρουσία.
Το ερώτημα είναι: Είμαστε έτοιμοι να παραμερίσουμε μικρότητες και λανθασμένες επιλογές και να δούμε τη «μεγάλη εικόνα»; Η Κύπρος και η Κρήτη είναι οι δύο προμαχώνες του ελληνισμού στη Μεσόγειο. Η οικονομική τους συνεργασία είναι η καλύτερη απάντηση στις γεωπολιτικές προκλήσεις της εποχής.
Μια Νέα Αρχή
Η πτήση επιστροφής από το αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης» σφραγίζει την επιτυχή έναρξη του δρομολογίου. Όμως η δουλειά τώρα ξεκινά.
Η παρουσία του Αρχιεπισκόπου Ευγενίου, η ενεργός εμπλοκή των Μητροπολιτών Γρηγορίου και Κυρίλλου, η αποφασιστικότητα του Σταύρου Αρναουτάκη και το όραμα του Κώστα Κουμή, αποτελούν την εγγύηση ότι αυτή η προσπάθεια δεν θα μείνει στα χαρτιά.
Στις «Ιχνηλασίες» θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε αυτό το νέο κεφάλαιο. Γιατί η Κρήτη και η Κύπρος συγκροτούν μια ενιαία πνευματική και πολιτισμική οντότητα που επιτέλους αποφάσισε να πετάξει με τα δικά της φτερά πάνω από τη θάλασσα που κάποτε μας χώριζε, αλλά τώρα μας ενώνει. Η αρχή έγινε. Και ήταν μια αρχή γεμάτη πίστη, ελπίδα και στρατηγική σκέψη. Τα βήματα είναι πολλά και πρέπει να γίνουν προσεκτικά, μελετημένα, χωρίς υπερβολές και με τη σύνεση που αρμόζει στο εγχείρημα, το οποίο χωρά τη συμμετοχή όλων των «παικτών». Για την ελληνική πραγματικότητα αυτό είναι το σημαντικότερο. Καλοτάξιδη η νέα γραμμή και ακόμα πιο καρποφόρα η συνεργασία των δύο μεγαλονήσων.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ