Η Έξοδος αποφασίστηκε στο συμβούλιο της 8ης Απριλίου του 1826, ημέρα Πέμπτη προ της Κυριακής των Βαΐων. Την ίδια εκείνη ημερομηνία, την 8η Απριλίου του 1798, κατά ευλογημένη σύμπτωση, είχε γεννηθεί ο άνθρωπος που ύμνησε τους Ελεύθερους Πολιορκημένους και απαθανάτισε την ιερή μνήμη τους στους αιώνες, ο Διονύσιος Σολωμός.Εν ονόματι της Αγίας ΤριάδοςΒλέποντες τον εαυτόν μας, το στράτευμα και τους πολίτας εν γένει μικρούς και μεγάλους παρ΄ ελπίδαν υστερημένους από όλα τα κατεπείγοντα αναγκαία της ζωής πρό 40 ημέρας και ότι εκπληρώσαμεν τά χρέη μας ως πιστοί στρατιώται της πατρίδος εις την στενήν πολιορκίαν ταύτην και ότι, εάν μίαν ημέραν υπομείνωμεν περισσότερον, θέλομεν αποθάνει όρθιοι εις τούς δρόμους όλοι.
Θεωρούντες εκ του άλλου ότι μας εξέλιπεν κάθε ελπίς βοηθείας καί προμηθείας, τόσον από την θάλασσαν καθώς και από την ξηράν ώστε να δυνηθώμεν να βαστάξωμεν, ενώ ευρισκόμεθα νικηταί του εχθρού, αποφασίσαμεν ομοφώνως:
Η έξοδός μας να γίνη βράδυ εις τας δύο ώρας της νυκτός 10 Απριλίου, ημέρα Σάββατον καί ξημερώνοντας των Βαΐων , κατά το εξής σχέδιον,ή έλθη ή δεν έλθη βοήθεια:μία κολώνα, νά ριχθούν εις την δάμπιαν του εχθρού εις την ακρογιαλιάν, εις το δεξιόν. Η σημαία του στρατηγού Νότη Βότζιαρη θέλει μείνει ανοικτή, ως οδηγός του σώματος τούτου. Ο Στρατηγός Μακρής να την συνοδεύση μέ ειδήμονες, όπου γνωρίζουν τον τόπον.
Β΄. – Όλοι οι Οπλαρχηγοί οι από την Δάμπιαν του Στρατηγού Μακρή έως εις την Μαρμαρούν μέ τούς υπό τήν οδηγίαν των,
μια κολώνα όλοι, να ριχθούν εις τον προμαχώνα αριστερά κατά των εχθρών. Ο Στρατηγός Μακρής, με την σημαίαν του ανοικτήν,
θέλει είναι ο οδηγός του σώματος τούτου, αριστερά.
Γ΄. – Διά να μη μπερδευθή το Στράτευμα με ταις φαμελλιαίς, δίδεται το γεφύρι της Δάμπιας του Στορνάρη, και όλοι οι φαμελλίται, εντόπιοι και ξένοι, να ταις συνοδεύσουν και να διαβούν απ’ εκεί. Τα δύο γεφύρια είναι το μεν δια την δεξιάν κολώναν
και το της Λουνέττας δια την αριστεράν.
Δ΄. – Κάθε οπλαρχηγός νά σηκώνη τούς στρατιώτας του ανά έναν από τον προμαχώνα του, ώστε ο τόπος να μείνη εύκαιρος
έως εις την ύστερην ώραν.
Ε΄. – Οι από την Μαρμαρούν, άμα σκοτειδιάση, να τραβηχθούν από ένας-ένας και να σταθούν εις την Δάμπιαν του Χορμόβα.
ΣΤ΄. – Ο Τζιαβέλας, με όλον το Βοηθητικόν σώμα, να μείνη οπισθοφυλακή∙ αυτός μέ όλους θέλει περιέλθει όλον τον γύρον
του Φρουρίου να δώση την είδησιν εις όλους και να τους πάρη μαζί του.
Ζ΄. –To σώμα της Κλείσοβας, οδηγούμενον από τους Οπλαρχηγούς του, να εξέλθη με τα πλοιάρια εις την μίαν της νυκτός, σιγανά,
και άμα φθάση εις την ξηράν να σταθή έως εις τας δύο ώρας, όπου θα γίνη το κίνημα απ’ εδώ, να κινηθή καί αυτό.
Η΄. –Ο τόπος, το σημείον της διευθύνσεώς μας, θέλει είναι ο Αγιος Σιμεός. Οι οδηγοί θέλουν προσέχει να συγκεντρωθούμεν εκεί όλοι.
Θ΄. – Οι λαγουμτζήδες να βάλουν εις τα φυτίλια φωτιά, λογαριάζοντες να βαστάξουν μετά την έξοδόν μας μία ώρα επέκεινα.
Το ίδιον να οδηγηθούν και οι εις τας πυριτοθήκας ευρισκόμενοι ασθενείς και χωλοί. Ηξεύρομεν όλοι τον Καψάλην.
Ι΄. –Επειδή θα πληγωθούν και πολλοί εξ ημών εις τον δρόμον, κάθε σύνδροφος χρεωστεί να τον βοηθη και να παίρνη και τ΄ άρματά του, και εάν δεν είναι εκ του ιδίου σώματος.
ΙΑ΄. – Απαγορεύεται αυστηρώς κανένας να μη αρπάξη άρμα συνδρόφου του εις τον δρόμον, πληγωμένου ή αδυνάτου,
αργυρούν ή σιδηρούν καί φύγη. Όπου φανή τοιούτος, μετά την σωτηρίαν μας θέλει δίδει το πράγμα οπίσω και
θέλει θεωρείσθαι ως προδότης.
ΙΒ΄. – Οι φαμελλίται όλοι, άμα προκαταλάβουν τούς δύο προμαχώνας αι άλλαι δύο κολώναις, θέλουν κινηθή αμέσως,
ώστε να περιστοιχισθούν από την οπισθοφυλακήν.
ΙΓ΄. – Κανένας να μη ομιλήση ή φωνάξη την ώραν της εξόδου μας, έως ότου να πέση το δουφέκι εις το ορδί του Κιουταχή από
την βοήθειαν όπου περιμένομεν και εάν, κατά δυστυχίαν, δεν έλθουν βοήθειαν οι όπισθεν, πάλιν θέλουν κινηθή αμέσως,
όταν κινηθούν αι σημαίαι.
ΙΔ΄. –Όσοι των αδυνάτων και πληγωμένων επιθυμούν να εξέλθουν και δύνανται, να ειδοποιηθούν από τα σώματά των τούτο.
ΙΕ΄. –Τα μικρά παιδιά όλα να τα ποτίσουν αφιόνι οι γονείς, άμα σκοτειδιάση.
ΙΣΤ΄. –Το μυστικόν θέλει το έχομεν: «Καστρινοί και Λογγίσιοι».
ΙΖ΄. –Δια να ειδοποιηθούν όλοι οι Αξιωματικοί το σχέδιον, επιφορτίζεται ο Νικόλας Κασομούλης, γραμματεύς του Στορνάρη, να περιέλθη από τώρα να τους το διαβάση, ιδιαιτέρως εις τον καθέναν. Εάν δε, εις αυτό το διάστημα, έξαφνα φανή ο στόλος μας, πολεμών καί νικών νά μείνωμεν έως ότου ανταποκριθούμεν.«….απεφασίσαμεν να εβγούμεν με έξοδον με τα σπαθιά εις τας χείρας, να εβγάλωμεν και όλον το αδύνατον μέλος, και όποιος γλυτώση. Πράγμα οπού δεν έγινε ποτέ εις τον κόσμον! ….»
Η Έξοδος υπήρξε έργο ανθρώπων που δεν αναγκάστηκαν αλλά αποφάσισαν ομόφωνα, που δεν παραδόθηκαν αλλά εξόρμησαν με τα σπαθιά στα χέρια, που δεν θυσίασαν τους αδύναμους για να διασωθούν αλλά θυσιάστηκαν για χάρη τους, «πράγμα οπού δεν έγινε ποτέ εις τον κόσμον». Πράγματι, οι άνθρωποι δεν είχαν κατορθώσει κάτι τέτοιο ως εκείνη τη νύχτα, κατά την οποία οι Πολιορκημένοι, υπερβαίνοντας τα ανθρώπινα μέτρα, έμειναν για πάντα Ελεύθεροι.
Η λάμψη που εξέπεμψε η Έξοδος, ενώ λογικά θα απέβαινε εκτυφλωτική όπως κάθε τεράστια λάμψη, φώτισε τα μάτια και την καρδιά των ανθρώπων της εποχής της με έναν τρόπο αναπάντεχο, καταύγασε ως τα τρίσβαθα τη διάνοια και την ψυχή τους και αποτέλεσε και για εκείνους μια προσωπική απελευθέρωση.
Η Έξοδος δόνησε αδιόρατα μιαν ευαίσθητη χορδή, βαθιά κρυμμένη και ξεχασμένη, λανθάνουσα αλλά ζωντανή, ακόμη και σε εκείνους που είχαν ήδη συνταχθεί ενάντιοι. Ένας απ´αυτούς, εκείνος που είχε πρωτοστατήσει στην κατάπνιξη της Ελληνικής Επανάστασης, αποτιμώντας ψυχρά την απόλυτη επικράτηση των Ελεύθερων Πολιορκημένων, εκών άκων, λέγεται ότι ομολόγησε την ήττα του και την αδυναμία του να στηρίζει πλέον την φρικτή τυραννία: «….δυστυχώς, εμεσολάβησε το Μεσολόγγι.»
Πολλοί τότε, όταν δέχτηκαν το μήνυμα που έστειλε το Μεσολόγγι, εμπνεύστηκαν, προσπάθησαν και κατόρθωσαν τη δική τους Έξοδο, διέφυγαν από την ασφυκτική πολιορκία του συμφέροντος, της αδιαφορίας, της απανθρωπιάς, της ιδεολογίας, της μοιρολατρίας, της συμμόρφωσης, της υποταγής και συντάχθηκαν, κατά τη δύναμή τους, στο πλευρό της Επανάστασης. Αν, μέχρι την Έξοδο, απλώς πληροφορούνταν τα της Επανάστασης, συγκινούνταν, αναρωτιούνταν, προβληματίζονταν, τώρα πλέον έμαθαν, συγκλονίστηκαν, διερωτήθηκαν, ταυτίστηκαν.Γι᾽ αυτό, το Μεσολόγγι, η Ιερή Πόλη της Ελευθερίας, είναι ο πολυπληθέστερος Δήμος της υφηλίου.Δύο αιώνες από την Έξοδο του Μεσολογγίου μοναδικό γεγονός στην ιστορία της ανθρωπότηταςΤο Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων. Φέτος, με τη συμμετοχή της τιμώμενης χώρας για το 2026, της Γαλλίας, μιας χώρας που συνδέεται ιστορικά και βαθιά με το φιλελληνικό κίνημα, το Μεσολόγγι ανοίγει την αγκαλιά του για να υποδεχθεί την Ελλάδα και τον κόσμο. Με την παρουσία της Πρέσβεως της Γαλλικής Δημοκρατίας στην Ελλάδα, Laurence Auer, τιμάται η διαχρονική συμβολή των Φιλελλήνων και αναδεικνύεται η διεθνής διάσταση της Εξόδου.10:00 π.μ. Επιμνημόσυνη δέηση και καταθέσεις στεφάνων στα μνημεία του Κήπου των Ηρώων:
• Φιλελλήνων, από τον Εκπρόσωπο της Κυβέρνησης, την εξοχότατη Πρέσβη της Γαλλικής
Δημοκρατίας στην Ελλάδα Laurence Auer, τον Περιφερειάρχη Δυτικής Ελλάδας,
τους εκπροσώπους Ξένων Κρατών, τον Ανώτερο Διοικητή Φρουράς του 2/39 Συντάγματος Ευζώνων και τον Δήμαρχο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου.
• Ιωσήφ Ρωγών και Κοζύλης, από τον Εκπρόσωπο της Κυβέρνησης, τον Περιφερειάρχη Δυτικής Ελλάδας, τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνό, τον Ανώτερο Διοικητή Φρουράς 2/39 Συντάγματος Ευζώνων, τον Πρόεδρο του Μουσικού Ομίλου Ιεράς Πόλεως
Μεσολογγίου «Ιωσήφ Ρωγών» και τον Δήμαρχο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου.
• Ιακώβου Μάγερ, από τον Εκπρόσωπο της Κυβέρνησης, τον Περιφερειάρχη Δυτικής Ελλάδας, την Πρεσβεία της Ελβετίας, τον Ανώτερο Διοικητή Φρουράς 2/39 Συντάγματος Ευζώνων, την ΕΣΗΕΑ, τον Δήμαρχο του Schöfflisdorf και τον Δήμαρχο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου.
• Λόρδου Βύρωνα, από τον Εκπρόσωπο της Κυβέρνησης, τον Περιφερειάρχη Δυτικής Ελλάδας, την Πρεσβεία της Μεγάλης Βρετανίας, τον Ανώτερο Διοικητή Φρουράς 2/39 Συντάγματος Ευζώνων, την Πρόεδρο της Βυρωνικής Εταιρείας Μεσολογγίου ως εκπρόσωπος της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Βυρωνικών Εταιριών, τον Δήμαρχο του Gedling και τον Δήμαρχο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου.
• Μνημείο των Γάλλων Φιλελλήνων, από την εξοχότατη Πρέσβη της Γαλλικής Δημοκρατίας
στην Ελλάδα Laurence Auer και τον Δήμαρχο Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου.
• Μνημείο Κυπρίων Αγωνιστών, από Δημάρχους Αδελφοποιημένων Δήμων της Κύπρου
και τον Δήμαρχο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου.και 8ου Παιδικού Δρόμου Θυσίας, από την Πύλη (πλησίον του στρατοπέδου Καψάλη).«Οι δε περί του Τύπου νόμοι πρέπει να ήναι όμοιοι με τους περί του προφορικού λόγου»:
Όψεις της γλώσσας του Τύπου κατά την Επανάσταση του 1821. Η περίπτωση της εφημερίδας Ελληνικά Χρονικά»
Ομιλία της Μαρίας Καμηλάκη, Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης
Ηλεκτρονικής Διοίκησης, Βιβλιοθήκης και Εκδόσεων της Βουλής των Ελλήνων.
Μουσείο Οικογένειας Τρικούπη
Συνδιοργάνωση: Βιβλιοθήκη Βουλής των Ελλήνων – Δήμος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίουκαι συγχοροστατούντων των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών, Χαλκίδος κ. Χρυσοστόμου,
Αντιπροέδρου της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, Πολυανής και Κιλκισίου κ. Βαρθολομαίου,
Μέλους της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου και των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών
Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιεροθέου και Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού.Πανηγυρικός από τον Δήμαρχο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου Σπυρίδωνα Β. Διαμαντόπουλο.
Δρώμενο και αναπαράσταση της Ανατίναξης του Δημογέροντα Χρήστου Καψάλη,
από τον Θωμά Θεοφιλάτο με την συμμετοχή της Χορωδίας του Δήμου Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου.
Μουσική – Διεύθυνση Χορωδίας: Σπύρος Χολέβαςστον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Σπυρίδωνος.Τρισάγιο στους Αθάνατους Νεκρούς.
Κατάθεση στεφάνου στον Τύμβο των Ηρώων από τον Εξοχότατο Πρόεδρο της Δημοκρατίας
Κωνσταντίνο Τασούλα.
Πανηγυρικός από τον Εκπρόσωπο της Ελληνικής Κυβέρνησης.
Βράβευση νικητών–τριών του 78ου Δρόμου Θυσίας.
Το Μοιρολόι «Να ζει το Μεσολόγγι» από την Vivian Douglas, υψίφωνο.
Συμμετέχει τμήμα της Χορωδίας του Δήμου Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, υπό τη Διεύθυνση του Καλλιτεχνικού της Διευθυντή Σπύρου Χολέβα.2:30 μ.μ. Επίσημο γεύμα από τον Δήμαρχο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου.συνοδεία της Φιλαρμονικής του Δήμου Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου «Χρήστος Καψάλης»,
μαθητών και του Συλλόγου Πανηγυριστών «Ο Αη–Συμιός».
Το πρωτότυπο άρθρο ανήκει στο Δυτική Ελλάδα – ΑγρίνιοCulture .