Μοιραστείτε το:
Η νέα πολεμική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οικονομικές επιπτώσεις που ήδη αρχίζουν να διαφαίνονται για την Ευρώπη και την Ελλάδα, αλλά και η θέση της χώρας μας μέσα σε ένα εξαιρετικά ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης που είχε ο πολιτικός αναλυτής Γιάννης Κουτσομύτης με τον Παναγιώτη Κουνιάκη στο απογευματινό μαγκαζίνο του Prisma 91,6.
Ο κ. Κουτσομύτης επιχείρησε να αποκωδικοποιήσει τις εξελίξεις με τρόπο απλό αλλά ουσιαστικό, ξεκαθαρίζοντας από την αρχή ότι το τοπίο παραμένει απολύτως ρευστό. Όπως είπε χαρακτηριστικά, απαντώντας στο βασικό ερώτημα για το πού οδηγείται η κατάσταση, «δυστυχώς δεν μπορεί κανείς να κάνει μία, όχι τουλάχιστον ακριβή, αλλά έστω και κατά προσέγγιση πρόβλεψη για το πού οδηγείται αυτή η σύγκρουση».
«Δεν ήταν σαφείς οι στρατηγικοί στόχοι αυτής της εκστρατείας»
Σχολιάζοντας την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, ο Κώστας Κουτσομύτης σημείωσε ότι επί εβδομάδες φαινόταν πως προετοιμαζόταν το έδαφος για μια τέτοια εξέλιξη, χωρίς όμως να είναι απολύτως ξεκάθαρο τι ακριβώς επιδιωκόταν στρατηγικά.
Όπως ανέφερε, «η επίθεση που έκανε η Αμερική μαζί με το Ισραήλ φάνηκε επί εβδομάδες ότι προετοίμαζε το έδαφος για να συμβεί κάτι τέτοιο. Δεν ήταν σαφείς οι στρατηγικοί στόχοι αυτής της εκστρατείας».
Στη συνέχεια εξήγησε ότι αρχικά προβλήθηκαν τρεις διαφορετικοί στόχοι: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι πυραυλικές του εγκαταστάσεις και, σε ένα τρίτο επίπεδο, ακόμη και η αλλαγή καθεστώτος. Όπως είπε, «στην αρχή ακούσαμε ότι είχε να κάνει με την απενεργοποίηση ή την αφαίρεση του εμπλουτισμένου ουρανίου… Το δεύτερο είναι οι πυραυλικές τους εγκαταστάσεις… και το τρίτο ήταν, ακούσαμε, και για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν».
Κατά την εκτίμησή του, από αυτούς τους στόχους, μέχρι στιγμής έχει επιτευχθεί μόνο μια σημαντική καταστροφή των πυραυλικών υποδομών. Ωστόσο, αυτό δεν έφερε αποκλιμάκωση. Αντίθετα, όπως τόνισε, «αυτό όμως έχει δημιουργήσει μία επέκταση του πολέμου, μία γενίκευση του πολέμου σε όλη τη Μέση Ανατολή».
Μάλιστα, περιέγραψε την κατάσταση στο εσωτερικό του Ιράν ως εξαιρετικά ανησυχητική, λέγοντας πως μετά τις τελευταίες εξελίξεις η κατάσταση είναι ανεξέλεγκτη: «πλέον μετά και την εξόντωση του θρησκευτικού ηγέτη της χώρας, οι Ιρανοί λειτουργούν εντελώς ανεξέλεγκτα… Βλέπουμε ότι οι φρουροί της επανάστασης πιθανότατα να μην συνεννοούνται καθόλου και με την πολιτική ηγεσία της χώρας».
Ο κίνδυνος οικονομικής ασφυξίας και τα Στενά του Ορμούζ
Ο κ. Κουτσομύτης στάθηκε ιδιαίτερα στις παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει η κρίση, τονίζοντας ότι το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι μόνο το στρατιωτικό, αλλά και το εμπορικό και ενεργειακό.
Όπως είπε, «το μεγάλο πρόβλημα που δημιουργήθηκε πλέον και το οποίο τείνει να μας δημιουργήσει πολύ μεγάλη οικονομική ασφυξία είναι ο εκβιασμός για το πέρασμα στα Στενά του Ορμούζ όλων αυτών των πλοίων, τα οποία διοχετεύουν και στην Ασία και στην Ευρώπη πολύτιμα όχι μόνο καύσιμα, αλλά και πολύτιμες πρώτες ύλες που είναι απαραίτητες σε πάρα πολλές λειτουργίες της καθημερινής μας ζωής».
Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισε ότι το Ισραήλ μπορεί να θέλει τη συνέχιση της σύγκρουσης, όμως οι υπόλοιπες χώρες της περιοχής βρέθηκαν ξαφνικά μέσα στον πόλεμο χωρίς να το έχουν επιλέξει. Όπως είπε, «οι υπόλοιπες χώρες της περιοχής γίναν ξαφνικά μέρη της εμπόλεμης σύγκρουσης», ενώ αναφερόμενος στον Ντόναλντ Τραμπ πρόσθεσε ότι το ερώτημα είναι αν τελικά θα επιλέξει έναν συμβιβασμό ή αν θα συνεχίσει την κλιμάκωση.
«Μπήκαμε σε έναν πόλεμο χωρίς συνεννόηση με συμμάχους και γείτονες»
Ένα από τα βασικά σημεία της ανάλυσής του ήταν ότι η συγκεκριμένη επιχείρηση δεν στηρίχθηκε σε ουσιαστική διαβούλευση με τις γειτονικές και συμμαχικές χώρες. Ο ίδιος το διατύπωσε με καθαρό τρόπο, λέγοντας: «έγινε μία πολεμική επιχείρηση χωρίς τη συνεννόηση και τη συνεργασία των γειτονικών κρατών και των συμμαχικών κρατών».
Μάλιστα, άσκησε κριτική και στη μετέπειτα στάση του Αμερικανού προέδρου, λέγοντας ότι ακούμε παράπονα από την Ουάσιγκτον προς συμμάχους που δεν συμμετέχουν σε έναν πόλεμο για τον οποίο ούτε ρωτήθηκαν ούτε προειδοποιήθηκαν. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «ακούμε από πάνω και παράπονα από τον κύριο Trump. Γιατί δεν συναινούμε στο να συμμετέχουμε σε έναν πόλεμο που ούτε ερωτηθήκαμε, ούτε προειδοποιηθήκαμε, ούτε είχαμε καμία ιδέα ότι θα προχωρήσει».
Σχολιάζοντας δε τη ρητορική Τραμπ, τη χαρακτήρισε αλλοπρόσαλλη και πολιτικά προβληματική. Με μια πιο σκωπτική διάθεση παρατήρησε ότι η στάση του θυμίζει προπονητές που αναζητούν πάντα αλλού τις ευθύνες όταν χάνουν έναν αγώνα. «Θα αστειευτώ κιόλας λίγο», είπε, «μου θυμίζει κάποιους προπονητές που όταν χάνουν έναν αγώνα, τους φταίει η διαιτησία ή τους φταίει η εξέδρα».
Και συνέχισε πιο αιχμηρά: «υποτίθεται ότι θα είχαμε εξόντωση… είχε δηλώσει ο κύριος Trump ότι εξοντώθηκε πλήρως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν… και τελικά δεν έχει εξοντωθεί… είναι εντελώς αλλοπρόσαλος σε όλα αυτά που λέει».
Η στάση της Ελλάδας: Σούδα, Κύπρος και Σαουδική Αραβία
Σε ερώτηση για τη θέση της Ελλάδας, ο κ. Κουτσομύτης εμφανίστηκε σαφής: η χώρα μας δεν μπορούσε συμβατικά να εμποδίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στη χρήση της Σούδας, ενώ σε κάθε περίπτωση δεν θα έπρεπε να οδηγηθεί σε ρήξη με την Ουάσιγκτον εξαιτίας αυτής της κρίσης.
Όπως εξήγησε, «εμείς ως χώρα έχουμε μία στρατηγική αμυντική συμφωνία υπογράψει εδώ και χρόνια με τις Ηνωμένες Πολιτείες… Άρα η Ελλάδα δεν μπορούσε συμβατικά να εμποδίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να κάνουν κάτι τέτοιο από τη στιγμή που δεν θέλουμε να χαλάσουμε τις σχέσεις μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και να δημιουργήσουμε πρόβλημα ελληνοαμερικανικό».
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι αυτό δεν σημαίνει πως η Αθήνα δεν μπορεί να πει στους συμμάχους της ότι η επιχείρηση εξελίχθηκε χωρίς συνεννόηση. Όπως είπε, «μπορούμε να πούμε και να μεταφέρουμε στους Αμερικανούς φίλους μας ότι προχώρησαν σε μία πολεμική επιχείρηση χωρίς καμία συνεννόηση με τους φίλους και συμμάχους».
Θετική χαρακτήρισε τη στάση της ελληνικής κυβέρνησης όσον αφορά την Κύπρο. Σύμφωνα με τον ίδιο, «η ελληνική κυβέρνηση πολύ σωστά κατά τη δική μου άποψη απέστειλε τα μαχητικά και τις δύο φρεγάτες στην Κύπρο, διότι είναι μία χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είμαστε και εγγυήτρια δύναμη ως Ελλάδα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Έχουμε υποχρέωση να την υποστηρίξουμε αμυντικά».
Αναφέρθηκε επίσης στην αποστολή συστοιχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία, σημειώνοντας ότι πρόκειται για υποστήριξη προς μια φίλη χώρα που δέχεται επιθέσεις χωρίς να έχει εμπλακεί άμεσα στις επιθετικές ενέργειες. Όπως είπε, «για μένα πολύ σωστά μία φίλη χώρα την βοηθάμε τη στιγμή που υφίσταται μία πυραυλική επίθεση».
Οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα: καύσιμα, πρώτες ύλες και φόβοι για νέο κύμα ακρίβειας
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συνέντευξης αφορούσε το πώς αυτή η κρίση θα περάσει στην καθημερινή ζωή. Ο Κώστας Κουτσομύτης προειδοποίησε ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο, αλλά επεκτείνεται σε μια ολόκληρη αλυσίδα πρώτων υλών.
Όπως εξήγησε, «για εμάς δεν είναι μόνο το πετρέλαιο και το υγροποιημένο αέριο που μας επηρεάζει. Είναι και άλλες πρώτες ύλες που δεν τις φανταζόμαστε».
Έφερε μάλιστα ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα, λέγοντας: «με έκπληξή μου, δεν το γνώριζα, έμαθα ότι οι μαγνητικοί τομογράφοι χρειάζονται υγροποιημένο ήλιο. Ο βασικός προμηθευτής στην Ελλάδα του υγροποιημένου ηλίου είναι το Κατάρ. Το Κατάρ έχει σταματήσει την παραγωγή. Δεν φεύγει καθόλου υγροποιημένο ήλιο από το Κατάρ εδώ και τρεις εβδομάδες».
Με αυτόν τον τρόπο θέλησε να δείξει ότι η κρίση μπορεί να επηρεάσει τομείς που εκ πρώτης όψεως δεν συνδέονται με τον πόλεμο. Όπως είπε, «καταλαβαίνετε πού μπορεί να φτάσει αυτή η κατάσταση σε πρώτες ύλες που δεν φανταζόμαστε, σε μία αλυσίδα βιομηχανίας, φαρμακευτικών ειδών. Πάρα πολλά πράγματα θα επηρεαστούν».
Δεν έκρυψε μάλιστα την ανησυχία του για το ενδεχόμενο να δούμε αυξήσεις και στους λογαριασμούς του ρεύματος, σημειώνοντας ότι η ενεργειακή κρίση μπορεί να πάρει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις το επόμενο διάστημα.
«Ο Trump ακούει τις αγορές»
Σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το εσωτερικό τους μέτωπο, ο κ. Κουτσομύτης εκτίμησε ότι αυτό που πραγματικά μπορεί να πιέσει τον Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι τόσο οι πολιτικές αντιδράσεις όσο οι αγορές και το οικονομικό κόστος.
Όπως σημείωσε, «ο πρόεδρος Trump ακούει τις αγορές. Πιθανότατα να είναι το μοναδικό σημείο στο οποίο μπορεί να κάμψει τη θέλησή του».
Κατά την εκτίμησή του, εκεί θα κριθούν πολλά μέσα στις επόμενες εβδομάδες, καθώς το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα μπορέσει να συνεχίσει στρατιωτικά πριν το οικονομικό τίμημα γίνει πολιτικά ασήκωτο. Όπως είπε, «εκεί πιστεύω θα κριθεί και η τελική απόφαση… πριν το τίμημα το οικονομικό και το χρηματιστηριακό γίνει τόσο μεγάλο που θα τον πλήξει και εκλογικά».
Έδωσε μάλιστα και έναν χρονικό ορίζοντα, λέγοντας ότι «νομίζω είναι θέμα μερικών εβδομάδων, το πολύ δύο μηνών», ενώ πρόσθεσε ότι οι πραγματικές ελλείψεις και οι αυξήσεις τιμών στην Ευρώπη δεν έχουν φανεί ακόμα, επειδή απαιτείται χρόνος για να φτάσουν οι επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει περάσει σε δεύτερο πλάνο, αλλά δεν έχει λήξει
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στο μέτωπο της Ουκρανίας, το οποίο πλέον έχει βγει από την πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει σταματήσει να είναι κρίσιμο. Ο Κώστας Κουτσομύτης περιέγραψε την κατάσταση ως βαλτωμένη, με τεράστιο ανθρώπινο κόστος και για τις δύο πλευρές.
Όπως ανέφερε, «υπάρχει ένα μέτωπο που έχει βαλτώσει… Η Ρωσία είναι πάρα πολύ δύσκολο να κάνει συνεχή προέλαση, διότι είναι εντελώς ναρκοθετημένα τα πεδία από τους Ουκρανούς».
Τόνισε επίσης ότι ο πόλεμος έχει γίνει πλέον εξαιρετικά θανατηφόρος λόγω της εκτεταμένης χρήσης drones. Όπως είπε, «ο πόλεμος πια έχει γίνει τόσο θανατηφόρος από τα περίφημα καμικάζι drones, αυτά τα πολύ μικρά drones τα οποία περιέχουν ένα πυρομαχικό το οποίο κατευθύνεται και σκοτώνει έναν μαχητή».
Κατά τον ίδιο, η Ρωσία μπορεί να κερδίζει κάποια μικρά κομμάτια εδάφους, όμως το κόστος είναι τεράστιο. «Όποια τετραγωνικά χιλιόμετρα τα κερδίζει, έχουν τεράστιο κόστος σε ανθρώπινο δυναμικό», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι για ουσιαστική προέλαση θα απαιτούνταν νέα υποχρεωτική επιστράτευση, κάτι που δεν είναι βέβαιο ότι ο Πούτιν θέλει να ανοίξει.
Σε διπλωματικό επίπεδο, σημείωσε ότι οι συνομιλίες έχουν ουσιαστικά καταρρεύσει. «Οι δύο πλευρές εμμένουν στις θέσεις τους. Η Ρωσία θέλει την πλήρη κατάκτηση όλης της επαρχίας του Ντονμπάς… Αυτό η Ουκρανία το απορρίπτει σε κάθε περίπτωση».
Ο ρόλος της Τουρκίας και ο φόβος για το κουρδικό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά του στην Τουρκία, η οποία, όπως ειπώθηκε και στη συζήτηση, εμφανίζεται πιο συγκρατημένη το τελευταίο διάστημα. Ο Κώστας Κουτσομύτης εκτίμησε ότι αυτή η στάση συνδέεται άμεσα με τον φόβο της Άγκυρας για τις εξελίξεις στο κουρδικό μέτωπο.
Όπως είπε, «η Τουρκία φοβάται και το κομμάτι το βόρειο, τους κουρδικούς πληθυσμούς, οι οποίοι έχουν ένοπλα τμήματα και θέλουν να εισβάλουν κάποια από αυτά στο βόρειο Ιράν».
Κατά την ανάλυσή του, ένα ενδεχόμενο κατακερματισμού του Ιράν ή η δημιουργία ενός νέου κουρδικού θύλακα στο βόρειο Ιράν είναι κάτι που η Τουρκία δεν θέλει σε καμία περίπτωση. Παράλληλα, σημείωσε ότι διαταράσσεται και ένας ευρύτερος γεωπολιτικός σχεδιασμός στον οποίο η Άγκυρα είχε επενδύσει. Όπως ανέφερε, «χαλάει όλος ο σχεδιασμός του άξονα Κίνα, Πακιστάν, Ιράν, Τουρκία, στον οποίο η Τουρκία έχει επενδύσει πάρα πολύ τα προηγούμενα χρόνια».
«Η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει ισχυρή»
Προς το τέλος της συζήτησης, το ενδιαφέρον στράφηκε στα ελληνικά ζητήματα και στο κατά πόσο η διεθνής αστάθεια μπορεί στο μέλλον να επηρεάσει και τις ελληνοτουρκικές ισορροπίες. Ο Κώστας Κουτσομύτης απάντησε ότι σε έναν κόσμο που αλλάζει, το βασικό είναι η Ελλάδα να παραμείνει ισχυρή θεσμικά, αμυντικά και οικονομικά.
Όπως είπε, «όσο πιο ισχυρός είναι κάποιος, τόσο λιγότερο επιρρεπής είναι σε εκβιασμούς». Και συνέχισε με νόημα: «όταν έχεις όμως μια χώρα, η Ελλάδα, που πατάει στα πόδια της, που είναι ισχυρή, που έχει άμυνες, που ξέρει τι θέλει, είναι πάρα πολύ πιο δύσκολο οποιοσδήποτε να μπορεί να πετύχει κάτι τέτοιο».
Υπογράμμισε μάλιστα ότι η ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας πρέπει να συνεχιστεί ανεξαρτήτως κυβέρνησης, τονίζοντας: «η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει σε αυτή τη διαδικασία ενίσχυσης της αμυντικής της δυνατότητας».
Με ιδιαίτερα θερμά λόγια αναφέρθηκε και στις Ένοπλες Δυνάμεις, λέγοντας: «εγώ είμαι πολύ περήφανος για τις ένοπλες δυνάμεις μας. Πλέον οι επιτελείς έχουν καταπληκτική εκπαίδευση, είναι άνθρωποι με διεθνή εμπειρία… Αυτό πρέπει να το διατηρήσουμε ως κόρη οφθαλμού».
Κλείνοντας, δεν παρέλειψε να συνδέσει τη διεθνή κρίση και με την ποιότητα της δημοκρατίας, επισημαίνοντας ότι οι ισχυροί θεσμοί είναι αναγκαία προϋπόθεση για να προστατεύεται μια χώρα από επικίνδυνες μονομερείς αποφάσεις. Όπως είπε, «πρέπει το κοινοβούλιο, οι βουλευτές μας να έχουν τη δύναμη να ελέγξουν και μία εξουσία, μία εκτελεστική εξουσία, μία κυβέρνηση, εάν προσπαθήσει να πάρει έναν δρόμο ο οποίος δεν θα είναι προς τα συμφέροντα της χώρας».