Σαφείς αιχμές για τη στάση της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Κρήτης σχετικά με την διαχείριση του μεταναστευτικού ζητήματος αφήνει σε επιστολή του προς την ΠΕΔ ο δήμαρχος Αγίου Βασιλείου Γιάννης Ταταράκης. Αφορμή στάθηκε η μελέτη που έγινε από τον Ελευθέριο Ντουρουντού η οποία εστάλη στους δημάρχους προκειμένου να καταθέσουν σχετικά τις απόψεις τους.
Στην επιστολή του προς την ΠΕΔ Κρήτης, ο κ. Ταταράκης τονίζει ότι αυτή πρέπει να λειτουργεί ως ενεργός θεσμικός φορέας διεκδίκησης με σαφείς θέσεις και απαιτήσεις προς τη πολιτεία και όχι απλά να αποτυπώνει γενικές αρχές. Ο δήμαρχος Αγ. Βασιλείου διευκρινίζει ότι προφανώς και οι δήμοι δεν εμπλέκονται σε διαδικασίες ασύλου ή κράτησης όμως δεν μπορούν, όπως επισημαίνει, να απουσιάζουν από τη διαχείριση του μεταναστευτικού επί του πεδίου, ιδίως όταν πρόκειται για δήμους υποδοχής όπως τον δήμο Αγίου Βασιλείου.
Παράλληλα, τονίζει ότι η Π.Ε.Δ. Κρήτης οφείλει να ασκεί πιο ενεργό και έγκαιρο θεσμικό ρόλο, με συγκεκριμένες θέσεις και διεκδικήσεις, και όχι να περιορίζεται σε γενικές διακηρύξεις, ιδίως όταν οι Δήμοι υποδοχής καλούνται να διαχειριστούν καθημερινά την πραγματικότητα επί του πεδίου.
Ο Δήμαρχος Αγίου Βασιλείου ξεκαθαρίζει ότι για τον Δήμο του, και ειδικά για το λιμάνι της Αγίας Γαλήνης, η διαχείριση του μεταναστευτικού δεν μπορεί να είναι θεωρητική, αλλά απαιτεί άμεσες αποφάσεις, σαφή κεντρικό συντονισμό και ξεκάθαρη κατανομή ρόλων, με σεβασμό τόσο στις τοπικές κοινωνίες όσο και στην ανθρώπινη διάσταση του ζητήματος.
Ο κ. Ταταράκης εκφράζει την ανησυχία του και κρούει τον καμπανάκι του κίνδυνου για τη νέα τουριστική σαιζόν, σημειώνοντας ότι δεν έχουν ληφθεί αποφάσεις με αποτέλεσμα οι δήμοι υποδοχής, όπως σημειώνει, να κληθούν ξανά να διαχειριστούν καταστάσεις αιφνιδιασμού.
Καταλήγοντας ο δήμαρχος Αγ. Βασιλείου επισημαίνει ότι απαιτούνται συγκεκριμένες αποφάσεις και επιχειρησιακό σχέδιο «συγκεκριμένες οδηγίες προς τους Δήμους, οικονομικοί πόροι και μέσα, αλλά και έγκαιρη εφαρμογή αυτών, ώστε -όπως τονίζει- η διαχείριση και η συναίνεση να είναι αποτέλεσμα σχεδιασμού και όχι προϊόν αντιμετώπισης μια συγκυριακής κρίσης».
Σε επιστολή προς τον πρόεδρος της ΠΕΔ Κρήτης Γ. Μαρινάκη, ο δήμαρχος Αγίου Βασιλείου Γιάννης Ταταράκης, αναφέρει:
«Κύριε Πρόεδρε
Αγαπητοί Συνάδελφοι
Καταρχάς, θα ήθελα να επισημάνω ότι η πρόταση που κατατέθηκε από την Π.Ε.Δ. Κρήτης, και ειδικότερα η εισήγηση που εκπονήθηκε από τον κ. Ελευθέριο Ντουρουντού, άμισθο Σύμβουλο της Π.Ε.Δ., αποτελεί μια σοβαρή, εκτενή και τεκμηριωμένη προσπάθεια αποτύπωσης της μεταναστευτικής πίεσης που δέχεται η Κρήτη. Η ανάλυση των αριθμητικών δεδομένων, η αποτύπωση των τάσεων, τα σενάρια εξέλιξης για το 2026, καθώς και η προσπάθεια διαμόρφωσης ενός θεσμικού και επιχειρησιακού μοντέλου διαχείρισης, καταδεικνύουν ότι το φαινόμενο έχει μελετηθεί σε βάθος και δεν αντιμετωπίζεται αποσπασματικά.
Ακριβώς, όμως, επειδή η ίδια η πρόταση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Κρήτη έχει ήδη εισέλθει σε φάση δομικής και όχι συγκυριακής μεταναστευτικής πίεσης, θεωρώ αναγκαίο να καταθέσω ορισμένες ουσιαστικές παρατηρήσεις, ιδίως από τη σκοπιά ενός Δήμου υποδοχής.
Η αναφορά στο Κεφ 1 στις παραγράφους (ζ) και (η), σχετικά με την ανάγκη ύπαρξης σύνεσης, συναίνεσης, συνεννόησης και συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων αποτελεί ορθή διατύπωση σε επίπεδο αρχής. Ωστόσο, για τους Δήμους υποδοχής, όπως ο Δήμος Αγίου Βασιλείου, η έννοια της συμμετοχής δεν μπορεί να παραμένει γενική ή θεωρητική.
Όταν οι αφίξεις μεταναστών πραγματοποιούνται επανειλημμένα στο λιμάνι της Αγίας Γαλήνης, η κοινωνική ειρήνη και η συναίνεση δεν διασφαλίζονται με εκ των υστέρων ενημέρωση ή με γενικές διακηρύξεις. Διασφαλίζονται μόνο με έγκαιρο σχεδιασμό, σαφείς ρόλους και συγκεκριμένες επιχειρησιακές λύσεις, οι οποίες προηγούνται της κρίσης και δεν επιχειρούν να τη διαχειριστούν εκ των υστέρων.
Οι τοπικές κοινωνίες δεν αντιδρούν από έλλειψη σύνεσης, αλλά από αβεβαιότητα, αιφνιδιασμό και απουσία ξεκάθαρου πλαισίου. Αν πράγματι επιδιώκουμε συναίνεση, αυτή πρέπει να οικοδομείται πριν από την ένταση και όχι εν μέσω αυτής.
Ο θεσμικός ρόλος της Π.Ε.Δ. Κρήτης όπως αναφέρεται στο Κεφ. 5 παράγραφος (4) ως ενιαίου εκπροσώπου των Δήμων, με αρμοδιότητα τη θεσμική διαβούλευση, την τεκμηριωμένη κατάθεση προτάσεων και τη συμβολή στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, είναι απολύτως σωστός ως προς τη σύλληψή του. Η αποτελεσματικότητά του, όμως, κρίνεται από τα πολιτικά αντανακλαστικά του και τη δυναμική άσκησής του. Έχουν ήδη παρέλθει σχεδόν τρεις μήνες από την τηλεδιάσκεψη της 16ης Οκτωβρίου 2025 με τον αρμόδιο Υπουργό, κατά την οποία τέθηκαν ξεκάθαρα τα ζητήματα των δομών και της συνολικής διαχείρισης. Ο χρόνος που μεσολάβησε δεν αξιοποιήθηκε στον βαθμό που απαιτούσε η σοβαρότητα του προβλήματος.
Θεωρώ αναγκαίο να επισημάνω τις ειλικρινείς και συνεχείς προσπάθειες του Περιφερειάρχη Κρήτης κ. Σταύρου Αρναουτάκη για την εξεύρεση κατάλληλων χώρων και λύσεων φιλοξενίας. Οι προσπάθειες αυτές αποδεικνύουν ότι, παρά τις δυσκολίες, υπάρχει διάθεση ανάληψης ευθύνης και αναζήτησης ρεαλιστικών λύσεων.
Στην παρούσα συγκυρία, όμως, η θεσμική διαβούλευση σε επίπεδο Π.Ε.Δ. όφειλε να έχει προηγηθεί της έντασης του φαινομένου. Όταν οι Δήμοι υποδοχής βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με επαναλαμβανόμενες αφίξεις, η απλή καταγραφή προτάσεων, όσο τεκμηριωμένη και αν είναι, δεν επαρκεί. Η Π.Ε.Δ. καλείται να λειτουργεί ως ενεργός θεσμικός φορέας διεκδίκησης, με σαφείς θέσεις και συγκεκριμένες απαιτήσεις προς την Πολιτεία, και όχι μόνο ως χώρος αποτύπωσης γενικών αρχών.
Ο κίνδυνος είναι πλέον προφανής: να εισέλθουμε στην επόμενη τουριστική περίοδο συζητώντας ακόμη βασικές αρχές, ενώ οι Δήμοι υποδοχής θα κληθούν ξανά να διαχειριστούν καταστάσεις αιφνιδιασμού.
Η πρόβλεψη όπως αναφέρεται στο Κεφ. 5 παράγραφος (5) ότι η συμμετοχή των Δήμων και της Περιφέρειας περιορίζεται στο πεδίο των τοπικών επιπτώσεων, της πολιτικής προστασίας και της κοινωνικής υποστήριξης, χωρίς εμπλοκή σε αρμοδιότητες ασύλου, κράτησης ή διοικητικής διαχείρισης αλλοδαπών, αποτυπώνει σωστά το θεσμικό πλαίσιο.
Στην πράξη, όμως, για τους Δήμους υποδοχής, το όριο αυτό δεν είναι πάντα τόσο καθαρό. Όταν οι αφίξεις πραγματοποιούνται εντός των διοικητικών μας ορίων, οι τοπικές επιπτώσεις και η πολιτική προστασία δεν είναι αφηρημένες έννοιες, αλλά άμεσες ανάγκες που απαιτούν καθημερινή διαχείριση.
Οι Δήμοι προφανώς δεν εμπλέκονται θεσμικά σε διαδικασίες ασύλου ή κράτησης, όμως δεν μπορεί και να απουσιάζουν από τη διαχείριση της πραγματικότητας επί του πεδίου. Χωρίς σαφή πρωτόκολλα, πόρους και προετοιμασία, δημιουργείται ένα κενό μεταξύ θεωρίας και πράξης, το οποίο τελικά μετακυλίεται στους Δήμους.
Η πρόταση που διατυπώνεται για τη δημιουργία Κεντρικής Αρχής Συντονισμού αποτελεί ίσως το πιο κρίσιμο στοιχείο του προτεινόμενου μοντέλου. Για να είναι όμως ουσιαστική, πρέπει να αποκτήσει πραγματικό λειτουργικό χαρακτήρα και όχι απλώς συμβουλευτικό ρόλο.
Για έναν Δήμο υποδοχής όπως ο Δήμος Αγίου Βασιλείου, απαιτείται μηχανισμός που να λαμβάνει αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο, να ενεργοποιεί άμεσα τους εμπλεκόμενους φορείς και να αποτρέπει τις θεσμικές ασάφειες και καθυστερήσεις που σήμερα μετακυλίονται στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Η συγκέντρωση πληροφοριών και ο καθορισμός επιπέδων ετοιμότητας οφείλουν να μεταφράζονται σε σαφή επιχειρησιακά πρωτόκολλα, γνωστά εκ των προτέρων στους Δήμους υποδοχής, ώστε κάθε φορέας να γνωρίζει με σαφήνεια τον ρόλο και την ευθύνη του.
Ο Δήμος Αγίου Βασιλείου είναι Δήμος υποδοχής. Όταν οι αφίξεις πραγματοποιούνται στο λιμάνι της Αγίας Γαλήνης, δεν είναι ρεαλιστικό αλλά ούτε και θεσμικά ορθό να υποστηρίζεται από την πλευρά μας ότι «δεν υπάρχει αρμοδιότητα». Υπάρχει η ηθική ευθύνη απέναντι στους πολίτες, στην τοπική οικονομία και στους ίδιους τους ανθρώπους που αποβιβάζονται. Η κοινωνική συνοχή δεν διατηρείται με γενικόλογες διατυπώσεις, αλλά με έγκαιρες πρωτοβουλίες που προλαμβάνουν την κοινωνική κόπωση και τον αιφνιδιασμό των τοπικών κοινωνιών.
Η θέση μας είναι σαφής: απαιτούνται συγκεκριμένες αποφάσεις, σαφές επιχειρησιακό σχέδιο, συγκεκριμένες οδηγίες προς τους Δήμους, οικονομικοί πόροι και μέσα, αλλά και έγκαιρη εφαρμογή αυτών, ώστε η διαχείριση και η συναίνεση να είναι αποτέλεσμα σχεδιασμού και όχι προϊόν αντιμετώπισης μια συγκυριακής κρίσης».