Η τέταρτη Κυριακή του Τριωδίου, γνωστή ως Κυριακή της Τυρινής ή Τυροφάγου, είναι αφιερωμένη στη μνήμη της εκδίωξης των πρωτόπλαστων από τον Παράδεισο – σηματοδοτεί το πέρασμα από την αποκριάτικη χαρά στη νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής.
Το αυγό που «σφράγιζε» τη νηστεία
Υπήρχε και ένα συμβολικό έθιμο: την Καθαρά Δευτέρα, που λεγόταν και Σαχταροδευτέρα, έτρωγαν ένα αυγό λέγοντας:
Με τ’ ωβόν εβούλωσα το, με τ’ ωβόν θ’ ανοίγω ατό,
δηλαδή: Με το αυγό το έκλεισα, με το αυγό θα το ανοίξω – εννοώντας το κόκκινο αυγό του Πάσχα.
Η νηστεία θεωρούνταν σοβαρή υπόθεση πίστης. Σε ορισμένες περιοχές υπήρχαν άνθρωποι που δεν έτρωγαν τίποτα όλη μέρα και μόνο το βράδυ κατανάλωναν λίγο νηστίσιμο φαγητό, χωρίς λάδι. Όποιος δεν νήστευε κινδύνευε να χαρακτηριστεί ασεβής, γι’ αυτό ακόμη και οι πιο απρόθυμοι ακολουθούσαν τον κανόνα.
Τα περισσεύματα και οι φτωχές Τουρκάλες
Τα φαγητά που περίσσευαν από το αποκριάτικο τραπέζι δεν τα πετούσαν. Τα έδιναν σε φτωχές Τουρκάλες που γύριζαν στις ελληνικές συνοικίες για αυτό το λόγο.
Όταν έβλεπαν νοικοκυρά έλεγαν:
Κόγκεσου, αρτούχ’ μαρτούχ’ γιόκμου;,
δηλαδή: Γειτόνισσα, περισσεύματα δεν έχει;
Και οι Ελληνίδες σχολίαζαν μεταξύ τους χαριτολογώντας:
Σήμερον οι τουρξέδες α έχ’νε μπαϊράμ’,
δηλαδή: Σήμερα οι Τούρκοι θα έχουν γιορτή.