Ένα ποντιακό έθιμο που δεν χάθηκε στην Τουρκία: Καλαντάρ’ στο κέντρο της Τραπεζούντας

Ο ξεριζωμός των Ελλήνων του Πόντου άφησε πίσω του πληγές, αλλά και έθιμα που βρίσκονται τόσο βαθιά ώστε να συνεχίζουν να επιβιώνουν μέχρι σήμερα στον χώρο όπου άνθισαν. Ένα από αυτά είναι το Καλαντάρ’, η παλαιά ποντιακή Πρωτοχρονιά που γιορτάζεται τη νύχτα 13 προς 14 Ιανουαρίου, σύμφωνα με το παλαιό ημερολόγιο.

* Στην ποντιακή παράδοση, το «το κρέμασμα του δισακιού» το κατέγραψε ο Γεώργιος Θ. Κανδηλάπτης (Κάνις), και αφορούσε παιδιά που πλησίαζαν το 18ο έτος της ηλικίας τους και δεν μπορούσαν να πούνε τα κάλαντα.

Χωρίζονταν σε ομάδες των 2-3 ατόμων, χωριστά τα αγόρια από τα κορίτσια, και επισκέπτονταν τα γειτονικά και συγγενικά σπίτια. Κλείδωναν την εξώπορτα και ανέβαιναν στη στέγη. Κατέβαζαν από το φεγγίτη ένα δισάκι –στο οποίο είτε κρεμούσαν είτε έβαζαν μέσα του ένα κυπροκούδουνο (χάλκινο κουδούνι για τα ζώα)– και το κουνούσαν.

Με το άκουσμα των ήχων, οι νοικοκύρηδες έτρεχαν να συλλάβουν τους επισκέπτες αλλά έβρισκαν την πόρτα κλειστή.

Επέστρεφαν στο εσωτερικό και ρωτούσαν ποιοι είναι, αλλά δεν λάμβαναν απάντηση. Τότε γέμιζαν το δισάκι με άχυρα, άχρηστα υποδήματα, σβουνιές, ακόμα και με μικρές πέτρες. Οι επισκέπτες ανέβαζαν το δισάκι και μόλις έβλεπαν το περιεχόμενο, το άδειαζαν μέσα στο σπίτι και κατέβαζαν ξανά το δισάκι. Το ίδιο γινόταν συνεχώς μέχρις ότου οι επισκέπτες βάλουν μέσα στο δισάκι ένα αντικείμενο που θα αναγνώριζαν οι ιδιοκτήτες της οικίας: μαντίλι, κλειδί, εικόνισμα κτλ. Τότε, η οικοδέσποινα γέμιζε το δισάκι με διάφορα καλούδια (καρύδια, απίδια, πορτοκάλια κ.ά.), και όταν ήταν συγγενείς, έβαζε και χρήματα.

Ενώ οι επισκέπτες ανέβαζαν το δισάκι, η οικοδέσποινα τους ευχόταν: «Να ζείτε, και του χρόνου, λελευίζω σας που τιμάτε τα παλαιά τα συνήθεια…».

Διαβάστε επίσης:Τη στήριξη Πατριαρχείων και κληρικών της Ομογένειας με νομοσχέδιο εντός του μήνα, ανακοίνωσε η Σοφία Ζαχαράκη