Σε μια γωνιά της Μελβούρνης, στη βιτρίνα ενός καταστήματος με αντικείμενα από «δεύτερο χέρι», μια παλιά γραφομηχανή πωλείτο για 39 δολάρια.
Μπορεί να αγοράστηκε -μετά από ειδική παραγγελία- στη Μελβούρνη ή μπορεί να ταξίδεψε από την Ελλάδα.
Μέσα σε μια βαλίτσα ή ένα μπαούλο, ενδεχομένως με το «Πατρίς» ή κάποιο άλλο από τα θρυλικά πλοία της μετανάστευσης στους Αντίποδες. Να βρέθηκε ανάμεσα στα «απολύτως απαραίτητα» που κάποιος ξενιτεμένος πήρε μαζί του στην άλλη άκρη του Κόσμου, μαζί με λίγα ρούχα και οικογενειακές φωτογραφίες…
Σε κάθε περίπτωση, τα Ελληνικά στο πληκτρολόγιο της δεν ήταν πολυτέλεια· ήταν πρακτική ανάγκη. Οι γνώσεις των Αγγλικών ήταν από μηδαμινές έως περιορισμένες για την πλειοψηφία των μεταναστών εκείνα τα χρόνια. Και η Ελληνική γλώσσα ήταν η μεγαλύτερη «σταθερά» σε μια νέα ζωή που όλα γύρω ήταν διαφορετικά.
Δεκάδες χιλιάδες Έλληνες έφτασαν στην Αυστραλία με περιορισμένα μέσα και γνώσεις ίσως, αλλά με έντονη ανάγκη επικοινωνίας. Μεταξύ τους, αλλά και με τους δικούς τους ανθρώπους πίσω στην πατρίδα. Τα γράμματα, οι λέξεις στο χαρτί, ήταν ο ισχυρός δεσμός.
Η γραφομηχανή δεν ήταν βέβαια εργαλείο καθημερινής αλληλογραφίας των πολλών, αλλά των λίγων που μπορούσαν να γράψουν για τους πολλούς: για αιτήσεις, μεταφράσεις, ανακοινώσεις· ακόμη και τα πρώτα έντυπα ομογενειακών συλλόγων ή δημοσιογραφικά κείμενα πιθανότατα γράφτηκαν σε αυτή.
Πολλά χρόνια πριν από τους υπολογιστές, αποτέλεσε μια «γλωσσική γέφυρα» σε μια καθημερινότητα που άλλαζε γρήγορα.
Η φθορά της παραπέμπει σε χρήση συστηματική. Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν στοιχεία για τον αρχικό ιδιοκτήτη της (αν κάποιος την αναγνωρίζει παρακαλούμε ας μας ενημερώσει -με στοιχεία, ίσως κάποια παλιά φωτογραφία- στο editor@neoskosmos.com.au).
Με τον χρόνο ωστόσο οι ανάγκες άλλαξαν. Η δεύτερη γενιά έμαθε να γράφει κυρίως σε άλλη γλώσσα. Η γραφομηχανή με το ελληνικό πληκτρολόγιο δε χάλασε· απλώς έπαψε να είναι αναγκαία.
Μπήκε στη θήκη της «προσωρινά», όπως τόσα αντικείμενα της πρώτης γενιάς Ελλήνων μεταναστών: δεν πετάχτηκαν, αλλά ούτε και χρησιμοποιήθηκαν ξανά.
Σε πολλά σπίτια ομογενών, τέτοια αντικείμενα έμειναν για χρόνια σε ντουλάπια, σε αποθήκες ή σε κουτιά στο γκαράζ. Και όταν οι παλιοί… έφυγαν κατέληξαν συχνά σε καταστήματα με αντικείμενα από «δεύτερο χέρι». Όχι από αδιαφορία, αλλά επειδή η ιστορία τους δεν ειπώθηκε ποτέ.
Ίσως κάπως έτσι να βρέθηκε και αυτή η Pacific στη βιτρίνα, ανάμεσα σε μία πλαστική φιγούρα του Batman, ένα ζευγάρι χρυσές γόβες και ένα φόρεμα. Η ονομαστική της τιμή 39 δολάρια.
Ωστόσο, η αξία αντικειμένων σαν κι αυτή δεν μετριέται σε χρήμα για την παροικία μας. Μετριέται σε όσα μας υποχρεώνουν να θυμηθούμε. Ότι η διατήρηση της γλώσσας μας δεν ήταν ποτέ αυτονόητη. Ότι η μετανάστευση δεν αποτυπώνεται μόνο σε αρχεία και στατιστικές, αλλά και σε εργαλεία που κράτησαν σε τάξη μια καθημερινότητα που συνεχώς μεταβαλλόταν.