Χριστίνα ΜιχαλάΕίναι τρεις. Η μία μπροστά -καθαρή, ορατή, σχεδόν οδηγός.Σαν προθυέρεια μιας αθόρυβης τελετουργίας της καθημερινότητας. Και πίσω της, οι άλλες δύο.Η μία σηκώνει το χέρι στο μέτωπο -σαν να προστατεύεται από την αντηλιά,ή σαν να προσπαθεί να δει καλύτερα μπροστά της.η ίδια ανάγκη, η ίδια ευθύνη.Βλέπει την ίδια μορφή να συνεχίζεται μέσα στον χρόνο.Ακολουθεί το σώμα χωρίς να το χαλαρώνει, το συγκρατεί χωρίς να το περιορίζει. Οι γραμμές της είναι καθαρές, σχεδόν αυστηρές -σαν να επιβάλλουν μια εσωτερική τάξη.
Αντίστοιχα, στη σκηνή του σπιτιού, το γνέσιμο δεν εξαντλείται στη χρηστική του διάσταση. Η επαναληπτική κίνηση του αδραχτιού οργανώνει τον χρόνο, μετατρέπει την ύλη σε κάτι χρήσιμο, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί συνέχεια. Το νήμα δεν είναι απλώς προϊόν εργασίας… είναι ορατή μορφή μιας αόρατης διαδικασίας: της διατήρησης της ζωής μέσα στον χρόνο. Σε αυτό το σημείο καθίσταται σαφές ότι δεν έχουμε να κάνουμε με δύο διαφορετικές δραστηριότητες, αλλά με δύο εκφάνσεις της ίδιας λειτουργίας. Η μία συγκροτεί και διατηρεί το εσωτερικό του κόσμου – το σπίτι, τη συνοχή, τη μνήμη. Η άλλη εξασφαλίζει τη συνέχεια προς τα έξω – τη μεταφορά, την επιβίωση, τη ροή της ζωής. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι εικόνες αυτές υπερβαίνουν το ιστορικό τους πλαίσιο. Δεν τις παρατηρούμε για να μάθουμε πώς ζούσαν οι άνθρωποι τότε, αλλά για να αναγνωρίσουμε έναν τρόπο στάσης απέναντι στη ζωή. Έναν τρόπο που δεν διαχωρίζει το «μεγάλο» από το «μικρό», ούτε το «βαρύ» από το «ασήμαντο», αλλά αντιμετωπίζει κάθε πράξη ως μέρος μιας ευρύτερης ευθύνης: της διατήρησης της συνέχειας. Οι οικογένειες, οι κοινότητες και τελικά ολόκληρες κοινωνίες στηρίχθηκαν ακριβώς σε αυτή τη σιωπηλή λειτουργία. Όχι σε ηρωικές χειρονομίες, αλλά σε επαναλαμβανόμενες, σχεδόν αόρατες πράξεις: στο νήμα που υφάνθηκε, το προϊόν που μεταφέρθηκε, στη μέρα που κύλησε χωρίς να διακοπεί η συνοχή της ζωής. Γι’ αυτό και το «αγέρωχο ανάστημα» δεν είναι μια ρητορική φράση ή εικόνα. Είναι κυριολεκτική περιγραφή μιας στάσης. Είναι η ικανότητα να φέρει κανείς το όποιο”βάρος” του χωρίς να καταρρέει, να το ενσωματώνει, να το μετατρέπει σε στοιχείο ισορροπίας. Τελικά, αυτές οι εικόνες δεν ζητούν να τις εξηγήσουμε. Ζητούν να αναγνωρίσουμε σε αυτές κάτι που, σε μεγάλο βαθμό, έχει απομακρυνθεί από τη σύγχρονη εμπειρία: ότι το βάρος δεν είναι μόνο κάτι που μας πιέζει, αλλά και κάτι που, αν το αντέξουμε, μπορεί να μας στηρίξει. Όχι γιατί η δυσκολία είναι κάτι επιθυμητό ή ωραίο. Αλλά γιατί ο άνθρωπος, όταν δεν καταρρέει κάτω από αυτήν, αποκτά μια στάση -μια ευθεία – που τον ορίζει. Με άλλα λόγια,δεν είναι η ανάγκη , το βάρος, που γίνονται “στέμμα”. Είναι η αξιοπρέπεια με την οποία τα σηκώνεις. Στέμμα γίνεται ο τρόπος που τα αντέχεις , «Ψυχή τε και σώματι». Οι Λευκαδίτισσες γυναίκες, με τις τσεντζερέδες και τα αδράχτια, δεν είναι πρόσωπα του παρελθόντος. Είναι αιώνια πρότυπα για το πώς ο άνθρωπος μπορεί να μετατρέψει την ανάγκη, το μόχθο, το όποιο ¨βάρος” σε αρχοντιά.
Το πρωτότυπο άρθρο ανήκει στο aromalefkadas – Ενημερωτική ιστοσελίδα της Λευκάδας .