Γράφει ο Δρ. Θεόδωρος Κ. Γκαλέας
26/6/2000, Το πρώτο σχεδιάγραμμα του ανθρώπινου DNA, το οποίο περιείχε όλες τις οδηγίες, δηλαδή, το βιβλίο οδηγιών της κατασκευής μας είχε συμπληρωθεί. Για πρώτη φορά, αυτό το καταπληκτικό έγγραφο κατασκευής του ανθρώπου, ήταν διαθέσιμο στον κόσμο.
Ο Φράνσις Κόλλινς ήταν ο προϊστάμενος του προγράμματος (πρόγραμμα ανθρώπινου γονιδιώματος), διεθνώς, της ομάδας του Human Genome Project. Στάθηκε δίπλα στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, τον Μπιλ Κλίντον, μαζί με τον Κρέγκ Βέντερ, τον πρόεδρο μιας ανάλογης προσπάθειας του ιδιωτικού τομέα. Ο πρωθυπουργός της Αγγλίας Τόνι Μπλερ ήταν δορυφορικά συνδεδεμένος για την εκδήλωση, όπως επίσης πολλά άλλα μέρη του κόσμου.
Είπε ο Μπιλ Κλίντον: Σήμερα μαθαίνουμε τη διάλεκτο με την οποία ο Θεός δημιούργησε τη ζωή. Αισθανόμαστε όλο και μεγαλύτερο δέος για την πολυπλοκότητα, την ομορφιά και το θαύμα του πιο ιερού και ουράνιου δώρου του Θεού, το DNA.
Είπε ο Φράνσις Κόλλινς: Είναι μια ευτυχισμένη ημέρα στον κόσμο. Μας προκαλεί ταπείνωση και δέος όταν συνειδητοποιούμε ότι συλλάβαμε μια πρώτη ιδέα από το βιβλίο οδηγιών κατασκευής μας, που πρωτύτερα ήταν γνωστό μόνο στον Θεό. Το DNA (δεσοξυριβοζονουκλεϊνικό οξύ).
Τι είναι το DNA; Το DNA είναι σαν ένα μικροσκοπικό “βιβλίο οδηγιών” Δηλαδή το DNA περιέχει όλες τις πληροφορίες για το πώς θα φτιαχτεί και πώς θα λειτουργεί το σώμα μας. Παρομοιάζεται με ένα βιβλίο που έχει γραφεί σε μια γλώσσα με τέσσερα μόνο γράμματα, στο αλφάβητό της, A,T,G,C. Το παίρνουμε μισό από τη μητέρα μας και μισό από τον πατέρα μας.Το DNA έχει μια χαρακτηριστική μορφή που λέγεται διπλή έλικα, δηλαδή μοιάζει με στριφτή σκάλα (δύο σπειροειδείς γραμμές που τυλίγονται η μία γύρω από την άλλη, σαν στριφτή σκάλα).
Τι είναι το γονίδιο; Το γονίδιο είναι ένα συγκεκριμένο τμήμα του DNA.
Είναι σαν μια οδηγία μέσα στο DNA που λέει στο σώμα πώς να φτιάξει κάτι, συνήθως μια πρωτεΐνη.Τα γονίδια επηρεάζουν το χρώμα των ματιών, το ύψος, το χρώμα των μαλλιών και πολλά άλλα χαρακτηριστικά, γενικά τον τρόπο που λειτουργεί το σώμα. Τα γονίδια βρίσκονται πάνω στα χρωμοσώματα, τα οποία είναι μέσα στον πυρήνα των κυττάρων. Κάθε άνθρωπος έχει περίπου 20.000–25.000 γονίδια, τα οποία κληρονομεί από τους γονείς του.
Τι είναι το χρωμόσωμα; Γενετική δομή που βρίσκεται μέσα στον πυρήνα του κυττάρου. Σκοπό έχει να αποθηκεύει και να μεταβιβάζει τις γενετικές οδηγίες.
Τι είναι το Γονιδίωμα; Το γονιδίωμα είναι όλα τα DNA ενός οργανισμού μαζί. Αν το DNA είναι το “βιβλίο οδηγιών” το γονιδίωμα είναι ολόκληρη η βιβλιοθήκη με όλες τις οδηγίες που έχει ένα ζωντανό πλάσμα. Δηλαδή το γονιδίωμα περιέχει όλα τα γονίδια και όλες τις υπόλοιπες γενετικές πληροφορίες που υπάρχουν μέσα στο DNA.
Μολονότι η ύπαρξη του DNA ήταν γνωστή από 100 χρόνια πριν, εθεωρείτο προηγουμένως να μην είναι τίποτε περισσότερο από ένα δομικό υλικό μέσα στον πυρήνα του κυττάρου, χωρίς ιδιαίτερη σημασία.
Σε λιγότερο από μία δεκαετία αργότερα, δόθηκε μια αληθινά όμορφη απάντηση στη φύση της κληρονομικότητας. Ο αγώνας δρόμου για τον προσδιορισμό της χημικής δομής του DNA έληξε με επιτυχία το 1953, από τους Τζέιμς Γουάτσον και Φράνσις Κρικ όπως εξιστορείται στο βιβλίο του Γουάτσον Η διπλή έλικα.. Οφείλουμε ωστόσο να πούμε ότι αυτή που συνέβαλε στην ανακάλυψη ήταν η Ροζαλίντ Φράνκλιν, Με τη μέθοδο της κρυσταλλογραφίας, που γνώριζε καλύτερα από όλους, βρήκε ότι το μόριο του DNA έχει το σχήμα διπλής έλικας, μιας περιστρεφόμενης ανεμόσκαλας. Η ικανότητά του να μεταφέρει πληροφορίες προσδιορίζεται από τη σειρά των χημικών ενώσεων που περιέχουν τα σκαλιά της ανεμόσκαλας. Τα ευρήματά από την κρυσταλλογραφία της, του DNA, χρησιμοποιήθηκαν εν αγνοία της. Αργότερα αναγνωρίσθηκε και η προσφορά της Ροζαλίντ Φράνκλιν. Είχε ήδη πεθάνει σε ηλικία 37 ετών. Πέντε χρόνια μετά την ανακάλυψη οι ερευνητές πήραν το βραβείο Νόμπελ! Τέτοιο βραβείο δεν μπορεί να δοθεί σε κάποιον που έφυγε από τη ζωή.
Πολλές φορές, χαριτολογώντας χαρακτηρίζουμε κάποιον λέγοντας: «Αυτός ο άνθρωπος έχει ικανότητα να κάνει έρευνες. Είναι στο DNA του.» Είναι σωστή η έκφραση αυτή, έστω και αν δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς σημαίνει. Διότι σημαντικό ρόλο παίζει η κληρονομικότητα στις ανθρώπινες συμπεριφορές και στα προσωπικά χαρακτηριστικά του κάθε ανθρώπου. Η επίδραση της κληρονομικότητας στους ζωντανούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου, είναι προφανής σε όλους. Όταν μια γυναίκα εγκυμονεί, αναμένουμε ότι θα γεννήσει ένα ανθρώπινο μωρό και όχι ένα ζώο από κάποιο άλλο είδος. Γιατί άραγε; Η απάντηση ενός γενετιστή θα ήταν: «Επειδή εκείνη και ο πατέρας έδωσαν τμήματα του γονιδιώματός τους στο έμβρυο αυτό!».
Το DNA είναι η γλώσσα του Θεού. Πόσο θαυμάσια και περίπλοκη ανακαλύπτεται να είναι η ζωή! Πόσο αισθητικά γοητευτικά και υπέροχα είναι τα συστατικά των ζώντων οργανισμών! Γι’ αυτούς που πιστεύουν στον Θεό, αυτοί είναι λόγοι για να αισθανθούν ακόμη περισσότερο δέος. Εξάλλου, παρά το γεγονός των πολλών ανακαλύψεων, έχει μείνει πολύ θείο μυστήριο για να ανακαλύψουμε ακόμη.
Η παραβολή του Γουίλιαμ Πέιλι, της ανεύρεσης ενός ρολογιού στην ερημιά (που θα ανάγκαζε οποιονδήποτε από εμάς να συμπεράνει την ύπαρξη ενός ωρολογοποιού) ήταν αποδεκτή από πολλούς αναγνώστες παλαιότερα και εξακολουθεί να είναι και σήμερα. Η ζωή φαίνεται σχεδιασμένη, άρα θα πρέπει να υπάρχει ένας σχεδιαστής.
Και τίθεται το ερώτημα. Από αυτή την έρευνα έχει τίποτε να φοβηθεί ένας πιστός; Αν ο Θεός είναι όντως παντοδύναμος, δεν απειλείται από τις ασήμαντες προσπάθειές μας να κατανοήσουμε τις λειτουργίες του φυσικού Του κόσμου. Και οι ερευνητές μπορούν κάλλιστα να ανακαλύψουν από την επιστήμη πολλές ενδιαφέρουσες απαντήσεις στο ερώτημα: «Πώς λειτουργεί η ζωή;». Εκείνο που δεν μπορούν να ανακαλύψουν με μόνη την επιστήμη, είναι οι απαντήσεις στα ερωτήματα: «Τελικά, γιατί υπάρχει ζωή;» και «Γιατί βρίσκομαι εδώ;».
Πολλοί άνθρωποι, αναφέροντας τις προόδους της επιστήμης, δηλώνουν ότι η πίστη στον Θεό είναι μια ξεπερασμένη δεισιδαιμονία και καλά θα κάνουμε να την απορρίψουμε. Από την άλλη μεριά, πολλοί που πιστεύουν στον Θεό, βρίσκουν τις προόδους της επιστήμης και της τεχνολογίας ως επικίνδυνες και αναξιόπιστες. Οι θέσεις σκληρύνονται. ΟΙ φωνές γίνονται πιο διαπεραστικές.Θα γυρίσουμε την πλάτη μας στην επιστήμη ή θα απορρίψουμε την πίστη; Και οι δύο αυτές επιλογές είναι βαθιά επικίνδυνες. Και οι δύο αρνούνται την αλήθεια. Ο Θεός της Βίβλου είναι επίσης ο Θεός του γονιδιώματος. Μπορεί να λατρεύεται στην Εκκλησία, αλλά υπάρχει και στο Εργαστήριο. Η δημιουργία Του είναι μεγαλοπρεπής, επιβλητική, περίπλοκη και δεν μπορεί να μπει σε πόλεμο με τον εαυτό της. Μόνο εμείς οι ατελείς άνθρωποι μπορούμε να ανοίγουμε τέτοιες διαμάχες. Και μόνο εμείς μπορούμε να τις πάψουμε.
Είναι καιρός να σημάνουμε μια ανακωχή ανάμεσα στην επιστήμη και τη θρησκεία. Η επιστήμη δεν απειλείται από τον Θεό, ενθαρρύνεται. Ούτε ο Θεός απειλείται από την επιστήμη. Αυτός την έκανε δυνατή.
Οι σημερινές διαμάχες μεταξύ επιστημονικής και πνευματικής κοσμοθεωρίας πρέπει να διευθετηθούν. Χρειαζόμαστε επιτακτικά και τις δύο απόψεις να μπουν στο τραπέζι και όχι να φωνασκούμε ο ένας στον άλλον.
Μακάρι να μπορέσουμε όλοι οι άνθρωποι να δούμε την παρουσία του Θεού στη γένεση του θαυμαστού ορατού και αόρατου δημιουργήματός Του και την πρόνοιά Του για τον άνθρωπο. Γιατί, έτσι θα σεβόμαστε και θα διαφυλάσσουμε “ως κόρη οφθαλμού” αυτά που οικειοποιηθήκαμε ή καλύτερα αρπάξαμε με βάναυσο και αυθαίρετο τρόπο από τη Δημιουργία, ενώ τίποτα δεν είναι στο ελάχιστο δικό μας!
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
-
Francis S. Collins. Η γλώσσα του Θεού. Ένας επιστήμονας δίνει μαρτυρία για την πίστη. Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2017
-
James D. Watson (Νόμπελ Ιατρικής). Η διπλή έλικα. Εκδόσεις Τροχαλία, Αθήνα 1990
-
Philippe Kourilsky. DNA. Το νόημα της ζωής και οι γενετικές επεμβάσεις. Εκδόσεις Ράππα. Paris 1987
-
Γιώργος Χατζηβασιλείου. Φιλοσοφία της τεχνητής νοημοσύνης. Ένα ταξίδι στο μέλλον. Εκδόσεις Διόπτρα 2023
-
ChatGPT
-
Αρχιμανδρίτης Αρίσταρχος Γκρέκας. Τεχνητή νοημοσύνη και άνθρωπος. Ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση. Έκδόσεις Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος. Αθήνα 2022
-
Στυλιανός Ε. Αντωναράκης. Το γνώθι σαυτόν στη μεταγονιδιωματική εποχή. Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης. Ηράκλειο 2021