Δύο μέτρα και δύο σταθμά: Τα «τσουχτερά» πρόστιμα στους πολίτες και η εγκατάλειψη των δημόσιων χώρων

Η αντιπυρική περίοδος έχει ξεκινήσει για τα καλά και η καθημερινότητα των πολιτών στην ελληνική περιφέρεια κινείται μεταξύ δύο άκρων: από τη μία πλευρά, ο φόβος για τα τσουχτερά πρόστιμα και το κυνήγι της γραφειοκρατίας για τον καθαρισμό των οικοπέδων, και από την άλλη, η εικόνα εγκατάλειψης σε δημόσιους χώρους, με πρώτα και καλύτερα τα κοιμητήρια της επαρχίας που «πνίγονται» κυριολεκτικά στα ξερά χόρτα. Το παράδοξο αυτό προκαλεί την οργή και το αίσθημα αδικίας των κατοίκων, οι οποίοι καλούνται να είναι απολύτως συνεπείς υπό την απειλή εξοντωτικών ποινών, την ίδια ώρα που το κράτος και οι δήμοι αδυνατούν να καθαρίσουν τα του οίκου τους.

Γιατί όμως έχει γίνει τόσος θόρυβος γύρω από τα ακαθάριστα οικόπεδα και ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι; Πέρα από το νομικό σκέλος και τις χρηματικές ποινές, ο καθαρισμός των ιδιωτικών εκτάσεων αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια των κοινοτήτων μας στην περιφέρεια.

Ο καθαρισμός των οικοπέδων δεν είναι μια απλή αγγαρεία ή ένα καπρίτσιο της δημόσιας διοίκησης. Αποτελεί το σημαντικότερο μέτρο παθητικής πυροπροστασίας για τους εξής λόγους:

1. Ελαχιστοποίηση της καύσιμης ύλης: Τα ξερά χόρτα, τα σπασμένα κλαδιά και τα πεταμένα αντικείμενα λειτουργούν ως το τέλειο «προσάναμμα». Μια μικρή σπίθα από ένα αγροτικό μηχάνημα, ένα αναμμένο τσιγάρο ή ένα βραχυκύκλωμα αρκεί για να πάρουν φωτιά μέσα σε δευτερόλεπτα. Όταν ο χώρος είναι καθαρός, η φωτιά δεν βρίσκει τροφή για να αναπτυχθεί.
2. Αποτροπή της γρήγορης επέκτασης της φωτιάς: Σε περιόδους με ισχυρούς ανέμους, η φωτιά μεταδίδεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα μέσω των ξερών χόρτων. Καθαρίζοντας το οικόπεδό μας, δημιουργούμε μια φυσική ζώνη ανάσχεσης. Αυτό δίνει πολύτιμο χρόνο στις πυροσβεστικές δυνάμεις να επέμβουν πριν η πυρκαγιά πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις και απειλήσει σπίτια.
3. Προστασία των γειτονικών περιουσιών και της ανθρώπινης ζωής: Στην περιφέρεια, τα οικόπεδα βρίσκονται συχνά σε άμεση επαφή με κατοικίες, αποθήκες, στάβλους ή καλλιέργειες. Ένα απεριποίητο οικόπεδο αποτελεί μόνιμη απειλή για τους γείτονες. Η αμέλεια ενός και μόνο ιδιοκτήτη μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή των κόπων μιας ολόκληρης ζωής άλλων ανθρώπων ή, ακόμα χειρότερα, σε θύματα.
4. Διασφάλιση της πρόσβασης των πυροσβεστικών οχημάτων: Τα πυκνά, ξερά χόρτα και τα παρατημένα κλαδιά που ξεχειλίζουν στους δρόμους στενεύουν το οδικό δίκτυο, ιδιαίτερα στα στενά σοκάκια των χωριών. Αυτό εμποδίζει τα μεγάλα πυροσβεστικά οχήματα να προσεγγίσουν γρήγορα το σημείο της εστίας.
5. Υγιεινή και προστασία από τρωκτικά και ερπετά: Εκτός από τον κίνδυνο πυρκαγιάς, τα ακαθάριστα οικόπεδα μετατρέπονται σε εστίες μόλυνσης. Γίνονται καταφύγιο για φίδια, ποντίκια και έντομα, δημιουργώντας προβλήματα υγείας και ασφάλειας για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους που κινούνται στους γύρω χώρους.

Η πολιτεία, στην προσπάθειά της να περιορίσει το φαινόμενο, έχει θεσπίσει ένα ιδιαίτερα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο με βαριές κυρώσεις για τους παραβάτες. Πλέον, οι ιδιοκτήτες, επικαρπωτές ή ενοικιαστές οικοπέδων εντός σχεδίων πόλεως και οικισμών, καθώς και σε ζώνες κοντά σε δάση, είναι υποχρεωμένοι να προχωρούν σε πλήρη καθαρισμό μέχρι την καθορισμένη ημερομηνία της αντιπυρικής περιόδου.

Επιπλέον, έχει εισαχθεί η υποχρεωτική ψηφιακή δήλωση στην πλατφόρμα Akatharista.gov.gr, όπου οι πολίτες πρέπει να δηλώνουν υπεύθυνα ότι καθάρισαν τις ιδιοκτησίες τους. Οι κυρώσεις για όσους αμελούν τις υποχρεώσεις τους είναι εξοντωτικές:

• Το πρόστιμο για τη μη υποβολή της δήλωσης ανέρχεται σε 1.000 ευρώ ανά ιδιοκτησία.
• Το πρόστιμο για τον μη καθαρισμό ξεκινά από 50 λεπτά ανά τετραγωνικό μέτρο και μπορεί να φτάσει τις αρκετές χιλιάδες ευρώ, ανάλογα με την έκταση και την επικινδυνότητα του χώρου.
• Σε περιπτώσεις ψευδούς δήλωσης, οι ποινές είναι ακόμα πιο βαριές και αγγίζουν τα όρια των ποινικών κυρώσεων.

Για έναν κάτοικο της περιφέρειας, με τα χαμηλά εισοδήματα και το αυξημένο κόστος ζωής, ένα τέτοιο πρόστιμο αποτελεί οικονομική καταστροφή. Αυτό αναγκάζει τους πολίτες, παρά τις οικονομικές δυσκολίες, να πληρώνουν συνεργεία για να προλάβουν τις προθεσμίες.

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η μεγάλη αδικία που εξοργίζει την κοινωνία της περιφέρειας. Ενώ ο πολίτης απειλείται με οικονομικό αφανισμό για μερικά τετραγωνικά μέτρα ξερών χόρτων, οι δήμοι και οι δημόσιοι φορείς αφήνουν τεράστιες εκτάσεις στην τύχη τους.

Το πιο χαρακτηριστικό και συναισθηματικά φορτισμένο παράδειγμα είναι τα κοιμητήρια. Σε πολλά χωριά και κωμοπόλεις, τα νεκροταφεία είναι κυριολεκτικά θαμμένα μέσα στα ξερά χόρτα και στα άγρια πουρνάρια. Οι τάφοι των προγόνων μας δεν είναι προσβάσιμοι, και ο κίνδυνος να ξεσπάσει φωτιά από ένα καντήλι είναι τεράστιος. Είναι τουλάχιστον ειρωνικό να απαιτείται από τον πολίτη να καθαρίσει το οικόπεδό του δίπλα στο νεκροταφείο, όταν το ίδιο το νεκροταφείο αποτελεί μια εν δυνάμει «βόμβα» έτοιμη να εκραγεί.

Η ίδια κατάσταση επικρατεί και σε άλλους δημόσιους χώρους της επαρχίας:

• Οδικό δίκτυο: Οι επαρχιακοί δρόμοι και οι εθνικές οδοί είναι γεμάτοι ξερά χόρτα στις άκρες και στις νησίδες, κρύβοντας ακόμα και τις πινακίδες σήμανσης.
• Δημοτικά οικόπεδα και άλση: Πολλές δημοτικές εκτάσεις παραμένουν ακαθάριστες μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού, με τους δήμους να επικαλούνται έλλειψη κονδυλίων ή προσωπικού.
• Ρέματα και αποστραγγιστικά κανάλια: Χώροι που θα έπρεπε να είναι καθαροί για την αποφυγή πλημμυρών τον χειμώνα και πυρκαγιών το καλοκαίρι, μένουν γεμάτοι με καλάμια και εύφλεκτα υλικά.

Ο καθαρισμός των οικοπέδων είναι μια πράξη ευθύνης και πολιτισμού που πρέπει να την κάνουμε όλοι μας, όχι από τον φόβο του προστίμου, αλλά για την προστασία των παιδιών μας, των σπιτιών μας και του φυσικού πλούτου του τόπου μας. Η περιφέρεια έχει πληγεί ανεπανόρθωτα τα τελευταία χρόνια από καταστροφικές πυρκαγιές και κανείς δεν θέλει να ξαναζήσει τέτοιες τραγωδίες.

Ωστόσο, η υπευθυνότητα δεν μπορεί να είναι μονόπλευρη. Το κράτος και η τοπική αυτοδιοίκηση οφείλουν να σταματήσουν να κρύβονται πίσω από τη μετακύλιση της ευθύνης στους πολίτες. Όταν απαιτείς από τον δημότη να είναι νόμιμος και σωστός, πρέπει πρώτος εσύ, ως Δήμος, να δίνεις το καλό παράδειγμα. Τα κοιμητήρια, οι δρόμοι και τα δημόσια οικόπεδα πρέπει να καθαρίζονται έγκαιρα και σχολαστικά. Η προστασία από τις πυρκαγιές είναι ένας κοινός αγώνας, και σε αυτόν τον αγώνα δεν χωρούν δύο μέτρα και δύο σταθμά.

Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, κοινοποιήστε το στα social media!