Λιγότερο από 1 λεπτό
Διάρκεια άρθρου:
Λεπτά
Αυτό είναι το πραγματικό σκάνδαλο των 25 χαμένων χρόνων που οδηγεί σε κοινωνική έκρηξη.
Η μετάβαση από τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες στα Προεδρικά Διατάγματα για το Natura 2000 δεν σημαίνει αυτομάτως εφαρμογή πολιτικής. Στην ελληνική διοικητική πραγματικότητα, τα ΠΔ αποτελούν μόνο το θεσμικό περίγραμμα. Για να γίνουν λειτουργικό δίκαιο απαιτείται ένας μεγάλος αριθμός Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων (ΚΥΑ): για αρμοδιότητες ελέγχου, αδειοδοτήσεις, μεταβατικά καθεστώτα, κυρώσεις, συντονισμό υπουργείων. Χωρίς αυτές, η εφαρμογή μένει μετέωρη.
Το σενάριο δεν είναι η άμεση, καθολική συμμόρφωση. Είναι η επανάληψη του γνώριμου μοτίβου: θεσμοθέτηση χωρίς επιχειρησιακή συνέχεια, μακρά διοικητική αδράνεια και, στο πεδίο, επιλεκτική καταστολή. Έλεγχοι κατά περίπτωση, πρόστιμα σε εύκολους στόχους, ανοχή σε ό,τι «δεν σηκώνει σύγκρουση», γενικευμένη νομική αβεβαιότητα για επαγγελματίες και τοπικές κοινωνίες. Δηλαδή διαχείριση έντασης, όχι εφαρμογή πολιτικής.
Παράλληλα, η καθημερινότητα θα συνεχίσει για ένα διάστημα «σαν να μην τρέχει τίποτα». Τα ΠΔ θα υπάρχουν, οι ΚΥΑ θα καθυστερούν ή θα εκδίδονται αποσπασματικά, η αγορά θα προσαρμόζεται άτυπα και η πολιτική ηγεσία θα επικαλείται ότι «το πλαίσιο θεσπίστηκε». Μέχρι να εμφανιστεί ο εξωτερικός καταλύτης: ο ευρωπαϊκός έλεγχος.
Όταν ενεργοποιείται ο μηχανισμός ελέγχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν εξετάζονται προθέσεις αλλά αποτελέσματα: αν οι κανόνες είναι σε ισχύ, αν εφαρμόζονται ομοιόμορφα, αν υπάρχει παρακολούθηση και μετρήσιμη προστασία. Εκεί, η ελληνική πρακτική της αναβολής μεταφράζεται σε πρόστιμα και υποχρεωτική συμμόρφωση υπό πίεση.
Το παράδοξο είναι γνωστό: πρώτα η τιμωρία, μετά η πολιτική. Κι όμως, αυτό ακριβώς θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί αν τα προηγούμενα 25 χρόνια είχαν χρησιμοποιηθεί για σταδιακή προσαρμογή, εκπαίδευση, μεταβατικά εργαλεία και συνέπεια κράτους και αυτοδιοίκησης. Αντί γι’ αυτό, η χώρα κινδυνεύει να επαναλάβει το ίδιο σφάλμα: να περάσει από τη μη εφαρμογή στην καταστολή και από εκεί στα πρόστιμα.
Αυτή δεν είναι απαισιόδοξη πρόβλεψη. Είναι η λογική συνέχεια ενός διοικητικού μοντέλου που αναβάλλει συστηματικά τις δύσκολες αποφάσεις. Και στο Natura, όπως δείχνει η εμπειρία, το μέλλον δεν διαπραγματεύεται — έρχεται με λογαριασμό.