Στα πανεπιστήμια, ο όρος «μετασχηματισμός» χρησιμοποιείται πλέον τόσο συχνά που τείνει να χάνει το νόημά του. Σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχούν η Μηχανική, η Τεχνολογία και οι συνεργασίες με τη Βιομηχανία, σηματοδοτεί μια επανατοποθέτηση του τι συνιστά αριστεία: όχι πιο «ήπια», αλλά πιο ανθρώπινη και πιο συμπεριληπτική. Η κα Itsiopoulos δηλώνει αποφασισμένη να δει περισσότερες γυναίκες στους κλάδους STEM, και ειδικά γυναίκες από πολιτισμικά ποικιλόμορφα υπόβαθρα. Όπως επισημαίνει, στον τομέα της υγείας η παρουσία γυναικών είναι σημαντική. «Στη Μηχανική όμως τα ποσοστά είναι ιδιαίτερα χαμηλά – μόλις 13%– και στόχος μου είναι να δούμε το ποσοστό αυτό να προσεγγίζει το 20% το συντομότερο δυνατό». Στο πλαίσιο αυτό, έχουν αναπτυχθεί προγράμματα που απευθύνονται σε εθνοτικά ποικιλόμορφες κοινότητες και, εντός αυτών, ειδικά σε γυναίκες. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ, ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΣ ΓΙΑ ΣΚΕΨΗ Η έρευνα STEM στο RMIT είναι σαφώς προσανατολισμένη στη βιομηχανία. Η εκπαίδευση βασίζεται στην έρευνα και σχεδιάζεται από κοινού με τη βιομηχανία, για να καλύπτει τις ανάγκες της. Στη Μηχανική, τα εφαρμοσμένα αποτελέσματα συχνά λειτουργούν ως ο κύριος μοχλός ανάπτυξης. Ωστόσο, η κα Itsiopoulos αναγνωρίζει ότι ορισμένα πεδία έρευνας —ιδίως στην υγεία, στα κοινωνικά συστήματα και στον σχεδιασμό— δεν αποφέρουν άμεσα εμπορικά οφέλη. «Στην υγεία και τη διατροφή», σημειώνει, «οι ερευνητικοί στόχοι συχνά προκύπτουν από γιατρούς και επιστήμονες που προσπαθούν να βελτιώσουν την κατανόησή μας γύρω από την υγεία, την πρόληψη και τη φροντίδα». Σε αυτά περιλαμβάνονται θεραπείες, μέθοδοι και πρακτικές που δεν στοχεύουν μόνο στην αντιμετώπιση ασθενειών, αλλά και στην πρόληψη και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Οι εξελίξεις στα φάρμακα για τον διαβήτη και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, προσθέτει, έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικές, παρατείνοντας το προσδόκιμο ζωής ανεξαρτήτως διατροφικών συνηθειών. «Το ερώτημα όμως που τίθεται», συμπληρώνει, «είναι τι εννοούμε όταν μιλάμε για καλύτερη υγεία». Η επιδημιολογία δείχνει ότι ζούμε περισσότερο, όχι όμως κατ’ ανάγκην καλύτερα. ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΚΑΡΙΑ Όλοι οι δρόμοι της έρευνάς της για τη μεσογειακή διατροφή οδηγούν στους πολιτισμούς μακροζωίας: Ικαρία, Σαρδηνία, Οκινάουα. Το κοινό τους στοιχείο δεν είναι κάποιο «υπερτρόφιμο» ή διατροφική μόδα, αλλά ένας συνολικός τρόπος ζωής: φρέσκα τοπικά τρόφιμα, καθημερινή σωματική δραστηριότητα, ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί, λιτότητα και χρόνος στη φύση. «Η διαχείριση του τρόπου ζωής», σημειώνει, «αφορά τη διατροφή, την άσκηση, τον ύπνο, το άγχος και τις κοινωνικές σχέσεις». Χωρίς εξιδανικεύσεις, αναγνωρίζει ότι δεν ζούμε όλοι σε απομονωμένα μεσογειακά νησιά. Ζούμε σε μεγάλες πόλεις και χρειαζόμαστε δρόμους, γέφυρες, φάρμακα, μεταφορές και τεχνολογία. Η πρόκληση για τους κλάδους STEM είναι, λοιπόν, πώς να σχεδιάσουν αστικά, τεχνολογικά και κοινωνικά συστήματα που ανακτούν κάποια από τα προστατευτικά χαρακτηριστικά των παραδοσιακών τρόπων ζωής, , χωρίς την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να επιστρέψουμε σε αυτούς. Αυτό απαιτεί επίσης την αποδοχή δύσκολων αληθειών. «Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα είναι φθηνά, εύκολα προσβάσιμα και βολικά», σημειώνει. «Μπορεί κανείς να βγει με την οικογένειά του με περιορισμένο προϋπολογισμό, και να περάσει καλά». Ωστόσο, προσθέτει ότι τέτοιες επιλογές θα έπρεπε να αποτελούν εξαίρεση. Το μαγείρεμα στο σπίτι, υποστηρίζει, είναι θεμελιώδες — όχι μόνο για τη σωματική υγεία, αλλά και για την ψυχική ευεξία. Η ουσιαστική αλλαγή, καταλήγει, δεν βρίσκεται στην ηθικολογία γύρω από τις ατομικές επιλογές, αλλά στον σχεδιασμό συστημάτων —τροφής, πόλεων, εργασίας, μεταφορών και τεχνολογίας— που καθιστούν τις πιο υγιεινές επιλογές ευκολότερες, όχι δυσκολότερες ΣΚΟΠΟΣ ΟΧΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Για την κα Itsiopoulos, το STEM δεν είναι απλώς «αγωγός δεξιοτήτων» ή «οικοσύστημα καινοτομίας». Είναι ζήτημα σκοπού — εφαρμοσμένου με αυστηρότητα, ανθρωπιά και χωρίς αυταπάτες. Η λέξη «μετασχηματισμός» είναι απαίτηση για τα πανεπιστήμια να παράγουν γνώση, ανθρώπους και συστήματα που βελτιώνουν ουσιαστικά τη ζωή, καθοδηγούμενα από ένα ανθρώπινο δυναμικό με αξίες — ένα δυναμικό που, όπως η ίδια επιμένει, νοιάζεται. Η εφαρμογή αυτών των αρχών μπορεί να μοιάζει με «σισύφειο» έργο σε μεγάλους ακαδημαϊκούς οργανισμούς. Ωστόσο, σε έναν κλάδο που συχνά ταλαντεύεται ανάμεσα στην τήρηση αυστηρών κανόνων της αγοράς και τη γραφειοκρατική αδράνεια, η δέσμευση της κας Itsiopoulos στις αξίες και την προσέγγισή της μπορεί να φαίνεται διακριτική, αλλά στην πραγματικότητα είναι τολμηρή και ενδεχομένως ριζοσπαστική.
Λιγότερο από 1 λεπτό
Διάρκεια άρθρου:
Λεπτά
Το πρωτότυπο άρθρο ανήκει στο Παροικια – Neos Kosmos .