Στις 18 Οκτωβρίου 1920 γεννήθηκε στην Αθήνα η Αμαλία – Μαρία Μερκούρη. Το βαφτιστικό της όνομα δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ, με το όνομα Μελίνα να επικρατεί έως και σήμερα στη συνείδηση όλων.Σε ηλικία δέκα ετών, όντας ένα ανήσυχο παιδί, η Μερκούρη έκανε το πρώτο της «ντεμπούτο», όταν σε ένα καφενείο στις Σπέτσες έδωσε μια άτυπη παράσταση. Βέβαια, η ενέργειά της αυτή επέσυρε την τιμωρία από τη μητέρα της.Η Μελίνα Μερκούρη έδωσε εξετάσεις στη Δραματική Σχολή του Εθνικού θεάτρου, απαγγέλλοντας ένα ποίημα του Κώστα Καρυωτάκη, όπου και εισήχθη, αποφοιτώντας το 1944. Μετέπειτα, εντάχθηκε στο δυναμικό του Εθνικού θεάτρου, ερμηνεύοντας κατά κύριο λόγο μικρούς ρόλους στην κεντρική σκηνή και στη σκηνή του Πειραιά. Η πρώτη της μεγάλη επιτυχία ήρθε με το «Λεωφορείον ο πόθος» του Τένεσι Ουίλιαμς, παράσταση του «Θεάτρου Τέχνης», ερμηνεύοντας το ρόλο της Μπλάνς Ντυμπουά.Με την επιστροφή στην Ελλάδα, η Μελίνα Μερκούρη λαμβάνει πρόταση για συμμετοχή σε κινηματογραφική παραγωγή. Αυτή ήταν η «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη από το θεατρικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη «Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια». Η ταινία έλαβε θετικές κριτικές στο Φεστιβάλ των Καννών το 1956, χωρίς, όμως, να λαμβάνει κάποιο βραβείο. Εκεί, η Μερκούρη γνώρισε τον αμερικανό σκηνοθέτη Ζυλ Ντασσέν, τον άνθρωπο που θα τη συντρόφευε μέχρι το τέλος της ζωής της.Τα μεσάνυχτα της 21ης Απριλίου, ο Μάνος Χατζιδάκις ενημερώνει τη Μερκούρη πως επιβλήθηκε στρατιωτικό πραξικόπημα. Σύμφωνα με τον επίσημο ιστότοπο της Μερκούρη, με δάκρυα στα μάτια, η Μερκούρη παραθέτει δηλώσεις στα τηλεοπτικά μέσα της Αμερικής λέγοντας: «Σας παρακαλώ μην πάτε στη χώρα μου». Για τις δηλώσεις αυτές, όπως αναφέρεται, της αφαιρέθηκε η ελληνική ιθαγένειας στις 12 Ιουλίου του ιδίου έτους.Με την επιστροφή και την οριστική εγκατάστασή της στην Ελλάδα, η Μελίνα Μερκούρη συνέχισε την πολιτική της δράση, συμμετέχοντας στο Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, αποτελώντας ιδρυτικό μέλος. Το 1974 κατέβηκε στις εκλογές, ως υποψήφια στη Περιφέρεια Πειραιά, χάνοντας την έδρα για μερικές δεκάδες ψήφους. Ωστόσο, το διάστημα αυτό, είχε ενεργό ρόλο στο κόμμα.Με την εκλογή της το 1981, η Μελίνα Μερκούρη θα οριστεί Υπουργός Πολιτισμού και θα παραμείνει στη θέση αυτή και τα 8 χρόνια της διακυβέρνησης από το ΠΑΣΟΚ. Η θητεία της χαρακτηρίζεται από τις πολιτικές της πρωτοβουλίες και τον αέρα αλλαγής που ήθελε να δώσει. Ως Υπουργός εφάρμοσε μια έντονη εξωτερική πολιτιστική πολιτική. Οργάνωσε πολλές και σημαντικές εκθέσεις σε μουσεία του εξωτερικού, καθώς και διάφορες εκδηλώσεις.Έχοντας σε πρώτο πλάνο την υλοποίηση του φιλόδοξου προγράμματός της, η Μερκούρη έδωσε σημαντικό αγώνα για την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα, που σύλησε και απέσπασε τον προηγούμενο αιώνα ο λόρδος Έλγιν και βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο.Συνεχίζοντας την πολύπλευρη δράση της, η Μερκούρη καθιέρωσε τη δωρεάν είσοδο των Ελλήνων πολιτών στα μουσεία και στους αρχαιολογικούς χώρους, με σκοπό την καλλιέργεια της μουσειακής παιδείας στο σύνολο του πληθυσμού και κυρίως στις τάξεις των νέων.Το 1990 ήταν υποψήφια στις Δημοτικές εκλογές για το Δήμο Αθηναίων, χάνοντας όμως την έδρα από τον Αντώνη Τρίτση. Μέχρι τις εκλογές του 1993, συμμετείχε στο θέατρο. Στις εκλογές του 1993 εκλέχθηκε ξανά και επανήλθε στο Υπουργείο Πολιτισμού, με βασικούς πυλώνες τα προγράμματα πρόγραμμα «Αιγαίο – Αρχιπέλαγος», καθώς και το πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Πολιτισμός».Η Μελίνα Μερκούρη έφυγε από τη ζωή στις 6 Μαρτίου 1994, στο νοσοκομείο «Μεμόριαλ» της Νέας Υόρκης, έπειτα από «μάχη» με τον καρκίνο. Η σορός της τέθηκε σε διήμερο λαϊκό προσκύνημα στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης Αθηνών, ενώ κηρύχθηκε τριήμερο εθνικό πένθος, με τη Μερκούρη να γίνεται η πρώτη Ελληνίδα που κηδεύεται με τιμές αρχηγού κράτους.
Στην Ακρόπολη, η ελληνική σημαία κυμάτιζε μεσίστια, ενώ μετά τη νεκρώσιμη ακολουθία στον Καθεδρικό Ναό Αθηνών, χιλιάδες άνθρωποι συνόδευσαν το φέρετρο μέχρι το Α’ Νεκροταφείο. Συγκλονιστική εικόνα ήταν η ανάκρουση των τραγουδιών της από τα ηχεία, κατά μήκος ιστορικών – αρχαιολογικών σημείων μέχρι το νεκροταφείο.
Για πολλούς, η Μελίνα Μερκούρη ήταν η «φωνή» της Ελλάδας και του πολιτισμού. Πορτραίτα της γυρίστηκαν από τηλεοπτικούς σταθμούς σε όλο τον κόσμο, περιλαμβάνοντας τις συνεντεύξεις της για τον πολιτισμό, για εθνικά θέματα και, κυρίως, για την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα.
Η Μερκούρη, εκτός της δράσης της, τιμήθηκε με μετάλλια και διακρίσεις από πολλούς αρχηγούς κρατών, πανεπιστήμια (Βοστόνη, Οξφόρδη κ.ά.) διεθνείς οργανισμούς (UNESCO κ.ά.) οργανώσεις, αλλά και από δήμους ολόκληρης της χώρας για την κοινά αποδεκτή προσφορά της στην τέχνη, στον πολιτισμό, στο κοινωνικό σύνολο.