Μια νέα εποχή για την οδική ασφάλεια και την ψηφιακή διακυβέρνηση ξεκινά μέσα στον Ιανουάριο, φέρνοντας ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο καταγράφονται, κοινοποιούνται και αμφισβητούνται οι τροχαίες παραβάσεις. Οι «έξυπνες κάμερες» που έχουν ήδη αρχίσει να τοποθετούνται σε κεντρικούς οδικούς άξονες δεν αποτελούν απλώς ένα ακόμη μέτρο επιτήρησης, αλλά τον πυρήνα ενός πλήρως αυτοματοποιημένου συστήματος που φιλοδοξεί να αλλάξει τη συμπεριφορά των οδηγών και να μειώσει δραστικά τα τροχαία δυστυχήματα.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, από τα μέσα Ιανουαρίου θα ξεκινήσει η αποστολή των πρώτων ψηφιακών κλήσεων. Η ειδοποίηση της παράβασης δεν θα φτάνει πλέον με καθυστέρηση εβδομάδων ή μηνών, αλλά σχεδόν άμεσα, μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος. Ο οδηγός θα ενημερώνεται αυθημερόν ότι καταγράφηκε παράβαση, χωρίς περιθώρια αμφισβήτησης για το αν και πότε συνέβη.
Το στοιχείο που διαφοροποιεί ριζικά το νέο σύστημα είναι η πλήρης διαφάνεια. Κάθε πολίτης θα μπορεί, μέσω ενιαίας ηλεκτρονικής πλατφόρμας, να δει το αποδεικτικό υλικό της παράβασης: φωτογραφία ή βίντεο υψηλής ευκρίνειας που δείχνει με σαφήνεια τι συνέβη στον δρόμο. Είτε πρόκειται για παραβίαση κόκκινου σηματοδότη, είτε για χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, είτε για μη χρήση ζώνης ασφαλείας, το υλικό θα είναι διαθέσιμο με λίγα κλικ.
Παράλληλα, καταργείται σε μεγάλο βαθμό η ταλαιπωρία της ένστασης με φακέλους και επισκέψεις σε υπηρεσίες. Η υποβολή ένστασης περνά και αυτή στην ψηφιακή εποχή. Ο πολίτης θα έχει προθεσμία 13 ημερών για να καταθέσει ηλεκτρονικά την ένστασή του, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα προγραμματισμένου ραντεβού σε αστυνομικό τμήμα για όσους επιθυμούν να απευθυνθούν δια ζώσης σε αξιωματικό της Τροχαίας.
Τα πρώτα αποτελέσματα από το πιλοτικό πρόγραμμα στην Αττική αποτυπώνουν με ωμό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος. Σε μόλις τέσσερις ημέρες λειτουργίας καμερών σε οκτώ σημεία, στη λεωφόρο Συγγρού καταγράφηκαν πάνω από 1.000 παραβάσεις που αφορούσαν χρήση κινητού τηλεφώνου και μη χρήση ζώνης ασφαλείας. Την ίδια περίοδο, σημειώθηκαν περίπου 800 παραβιάσεις ορίου ταχύτητας, σε δρόμο όπου το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο είναι τα 90 χιλιόμετρα την ώρα. Οι αριθμοί αυτοί λειτουργούν ως καμπανάκι κινδύνου για τις καθημερινές συνήθειες πίσω από το τιμόνι.
Σημαντικές είναι και οι τεχνικές διαφορές σε σχέση με τις παλαιότερες κάμερες. Μέχρι σήμερα, πολλές κάμερες κατέγραφαν μόνο το πίσω μέρος του οχήματος, χωρίς να απεικονίζεται ο οδηγός. Οι νέας γενιάς κάμερες, όμως, έχουν τη δυνατότητα να καταγράφουν καθαρά το πρόσωπο και τις κινήσεις του οδηγού, ακόμα και σε υψηλές ταχύτητες. Έτσι, δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης σε περιπτώσεις όπως η οδήγηση με το κινητό στο χέρι.
Ο στόχος του υπουργείου είναι μέσα στον Ιανουάριο να έχουν ολοκληρωθεί οι συμβάσεις με τις εταιρείες που θα αναλάβουν την πλήρη ανάπτυξη του Ενιαίου Πληροφοριακού Συστήματος. Μέχρι να τεθεί σε πλήρη λειτουργία, οι κάμερες θα παραμένουν διασυνδεδεμένες με το υπάρχον σύστημα της Τροχαίας, ώστε να μην υπάρξει κενό στην επιτήρηση.
Την ίδια στιγμή, ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται μόνο στα Ι.Χ. Σε εξέλιξη βρίσκεται διαγωνισμός για την τοποθέτηση περίπου 600 έξυπνων καμερών στις λεωφορειολωρίδες. Στόχος είναι να περιοριστεί δραστικά η παράνομη χρήση τους από ιδιωτικά οχήματα, να βελτιωθεί η ταχύτητα και η αξιοπιστία των δημόσιων συγκοινωνιών και να μειωθεί η κυκλοφοριακή συμφόρηση στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Οι ψηφιακοί έλεγχοι, ωστόσο, επεκτείνονται και πέρα από την οδική κυκλοφορία. Νέες πλατφόρμες επιτρέπουν ήδη ελέγχους σε πραγματικό χρόνο για την πώληση αλκοόλ και καπνικών προϊόντων, καθώς και για την είσοδο σε χώρους διασκέδασης. Η φιλοσοφία είναι κοινή: λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη αποτελεσματικότητα και σαφείς κανόνες για όλους.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ξεκάθαρο. Η παραβίαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας δεν αφορά μόνο τον παραβάτη, αλλά επιβαρύνει το σύνολο της κοινωνίας. Οι απώλειες ανθρώπινων ζωών στους ελληνικούς δρόμους παραμένουν υψηλές και ο φιλόδοξος στόχος είναι να μηδενιστούν τα καθημερινά θανατηφόρα τροχαία. Σε αυτό το πλαίσιο, η τεχνολογία δεν έρχεται ως τιμωρός, αλλά ως εργαλείο πρόληψης.
Μέχρι το 2026, η εικόνα της δημόσιας διοίκησης αναμένεται να έχει αλλάξει ριζικά. Χιλιάδες διαδικασίες επανεξετάζονται, με πολλές από αυτές να οδηγούνται στην πλήρη κατάργηση. Το ζητούμενο είναι ένα κράτος με λιγότερα χαρτιά, λιγότερες ουρές και περισσότερες ψηφιακές λύσεις που λειτουργούν υπέρ του πολίτη — και, όπως φαίνεται, αυτό ξεκινά πλέον και από τους δρόμους.