Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ακτινογραφία της τοπικής οικονομίας, η οποία αναδεικνύει τον κομβικό ρόλο του Δήμου Αγίου Νικολάου στο τουριστικό γίγνεσθαι της Κρήτης, προκύπτει από τα δεδομένα του Περιφερειακού Μηχανισμού Διάγνωσης των Αναγκών της Αγοράς Εργασίας (ΠΜΔΑΑΕ).
Εστιάζοντας στην εικόνα του Δήμου Αγίου Νικολάου, τα διαθέσιμα στοιχεία για τον «Κύκλο Εργασιών ανά Εργαζόμενο» επιβεβαιώνουν την ποιοτική διαφορά του τουριστικού μας προϊόντος. Σύμφωνα με τα γραφήματα και τις αναλύσεις του Μηχανισμού, ο Άγιος Νικόλαος συγκαταλέγεται στις περιοχές με τις υψηλότερες τιμές στον τομέα παροχής καταλύματος και εστίασης.
Συγκεκριμένα, ενώ σε άλλους δήμους της Κρήτης (όπως του Μυλοποτάμου και της Φαιστού) καταγράφονται υψηλές επιδόσεις που συνδέονται συχνά και με τον πρωτογενή τομέα, ο Άγιος Νικόλαος, μαζί με το Ρέθυμνο, ξεχωρίζουν ξεκάθαρα ως «τουριστικοί δήμοι» με υψηλή παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο. Το στοιχείο αυτό δεν είναι απλώς ένας αριθμός, αλλά αντικατοπτρίζει τη μορφή και την κλίμακα των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή μας. Η παρουσία μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων υψηλών προδιαγραφών και η παροχή υπηρεσιών πολυτελείας στην Ελούντα και τον Άγιο Νικόλαο, ανεβάζουν τον πήχη της προστιθέμενης αξίας ανά θέση εργασίας, διαφοροποιώντας την περιοχή μας από τον μέσο όρο άλλων περιφερειακών ενοτήτων.
Αντίθετα, όπως είναι αναμενόμενο, χαμηλότερες τιμές κύκλου εργασιών ανά εργαζόμενο εμφανίζονται στους τομείς του δημοσίου, της εκπαίδευσης και της υγείας, κάτι που αποτελεί οριζόντιο φαινόμενο καθώς οι κλάδοι αυτοί δεν λειτουργούν με όρους εμπορικής κερδοφορίας και κεφαλαιουχικών απαιτήσεων.
Πού υπερέχει και πού σταθεροποιείται ο Άγιος Νικόλαος
Εμβαθύνοντας περαιτέρω στα στοιχεία του Περιφερειακού Μηχανισμού Διάγνωσης των Αναγκών της Αγοράς Εργασίας (ΠΜΔΑΑΕ), που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα και μαζί με τα νέα που θα παρουσιαστούν, θα αποτελέσουν τη βάση της συζήτησης στην εσπερίδα στο Ηράκλειο, προκύπτει μια σαφής εικόνα για την «ταυτότητα» της οικονομικής δραστηριότητας στον Δήμο Αγίου Νικολάου. Η ανάλυση των δεικτών ανά κλάδο αποκαλύπτει μια οικονομία που κινείται σε διαφορετικές ταχύτητες, με τον τουρισμό να αποτελεί την αδιαμφισβήτητη «ατμομηχανή» παραγωγικότητας.
Ποιότητα και κλίμακα
Στον τομέα «Παροχής Καταλύματος και Εστίασης», ο Άγιος Νικόλαος καταγράφει μια από τις πιο δυναμικές εικόνες στην Κρήτη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο Δήμος μας, μαζί με το Ρέθυμνο, ξεχωρίζει στην κατηγορία των κατεξοχήν τουριστικών δήμων.
Το στοιχείο που επικρατεί εδώ και κάνει τη διαφορά στον κύκλο εργασιών ανά εργαζόμενο είναι η δομή των επιχειρήσεων. Σε αντίθεση με άλλες περιοχές που στηρίζονται στον μαζικό τουρισμό χαμηλότερου κόστους, ο Άγιος Νικόλαος επωφελείται από την παρουσία μονάδων υψηλής κλίμακας και πολυτέλειας (ιδιαίτερα στην περιοχή της Ελούντας και του παραλιακού μετώπου). Αυτό σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος στον κλάδο αυτό «παράγει» υψηλότερο τζίρο συγκριτικά με τον μέσο όρο, αποδεικνύοντας ότι η στροφή στην ποιότητα έχει μετρήσιμο οικονομικό αντίκτυπο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Δήμος μας ακολουθεί αμέσως μετά τις «εκπλήξεις» των Δήμων Μυλοποτάμου και Φαιστού, διατηρώντας ωστόσο τα χαρακτηριστικά ενός ώριμου και σταθερού τουριστικού προορισμού.
Σταθερότητα σε εμπόριο και κατασκευές
Στους κλάδους της Μεταποίησης, των Κατασκευών και του Εμπορίου, η εικόνα του Αγίου Νικολάου παρουσιάζει μικρότερες αποκλίσεις σε σχέση με την υπόλοιπη Κρήτη. Εδώ δεν παρατηρούνται τα «άλματα» του τουρισμού. Το στοιχείο που επικρατεί σε αυτούς τους υπο-τομείς είναι η σταθερότητα. Οι επιχειρήσεις αυτές λειτουργούν υποστηρικτικά προς την τουριστική βιομηχανία και την τοπική κατανάλωση. Η μικρότερη διακύμανση στον κύκλο εργασιών ανά εργαζόμενο υποδηλώνει μια αγορά που έχει βρει τις ισορροπίες της, χωρίς όμως να αποτελεί τον κύριο μοχλό εκτίναξης των οικονομικών μεγεθών του Δήμου.
Πρωτογενής τομέας και υπηρεσίες
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαφοροποίηση στον Πρωτογενή Τομέα. Ενώ σε άλλους δήμους της Κρήτης η γεωργική παραγωγή ανεβάζει κατακόρυφα τους δείκτες (π.χ. θερμοκηπιακές καλλιέργειες στο Νότο), στον Άγιο Νικόλαο η εικόνα είναι διαφορετική, αντικατοπτρίζοντας τη διαφορετική μορφή της γεωργικής παραγωγής (κυρίως ελαιοκαλλιέργεια), η οποία δεν αποδίδει τον ίδιο υψηλό κύκλο εργασιών ανά κεφαλή εργαζομένου όπως οι εντατικές καλλιέργειες.
Τέλος, στους τομείς Εκπαίδευσης, Υγείας και Δημόσιας Διοίκησης, οι χαμηλές τιμές στον κύκλο εργασιών είναι αναμενόμενες και οριζόντιες για όλους τους Δήμους, καθώς οι υπηρεσίες αυτές δεν διέπονται από τους κανόνες της αγοράς και της εμπορικής κερδοφορίας.
Συνεπώς, η «εικόνα» του Δήμου Αγίου Νικολάου είναι αυτή μιας περιοχής με ξεκάθαρο προσανατολισμό. Ο τουρισμός υψηλών προδιαγραφών είναι ο τομέας που «τραβάει» την ανηφόρα της παραγωγικότητας, συμπαρασύροντας το Εμπόριο και τις Κατασκευές, ενώ ο πρωτογενής τομέας ακολουθεί με πιο παραδοσιακούς ρυθμούς. Αυτά τα δεδομένα καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για πολιτικές που θα θωρακίσουν τον τουρισμό, αλλά παράλληλα θα αναζητήσουν τρόπους ενίσχυσης της προστιθέμενης αξίας και στους υπόλοιπους κλάδους.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ