Παρότι η σχετική νομοθεσία ισχύει εδώ και χρόνια, ένα μεγάλο ποσοστό ανελκυστήρων στη χώρα παραμένει «αόρατο» για το κράτος. Χιλιάδες ιδιοκτήτες και διαχειριστές πολυκατοικιών δεν έχουν ακόμη προχωρήσει στην υποχρεωτική δήλωση των ανελκυστήρων τους στο επίσημο Μητρώο, δημιουργώντας ένα κενό που το αρμόδιο υπουργείο επιχειρεί πλέον να κλείσει οριστικά.
Το μήνυμα από το Υπουργείο Ανάπτυξης είναι σαφές: η τελική προθεσμία για την εγγραφή στο Μητρώο Ανελκυστήρων είναι η 30ή Ιουνίου 2026 και, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα διευκρινίσεις, δεν προβλέπεται καμία νέα παράταση. Όσοι δεν συμμορφωθούν, θα βρεθούν αντιμέτωποι με σοβαρές συνέπειες.
Γιατί τόσοι ανελκυστήρες παραμένουν αδήλωτοι
Παρά την υποχρεωτικότητα του μέτρου, πολλοί ιδιοκτήτες θεωρούν –λανθασμένα– ότι η απογραφή συνεπάγεται νέες ευθύνες, επιπλέον κόστη ή αυστηρότερες υποχρεώσεις συντήρησης. Το υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι η δήλωση δεν αλλάζει το υφιστάμενο καθεστώς δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Πρόκειται αποκλειστικά για μια διαδικασία καταγραφής και όχι για επανέλεγχο ή επαναπιστοποίηση.
Αυτή η παρανόηση έχει οδηγήσει χιλιάδες ανελκυστήρες να λειτουργούν χωρίς να έχουν ενταχθεί στο επίσημο σύστημα, γεγονός που δυσχεραίνει τόσο την εποπτεία όσο και την πρόληψη ατυχημάτων.
Ρόλος-κλειδί για τους συντηρητές
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στους επαγγελματίες του κλάδου. Οι συντηρητές ανελκυστήρων καλούνται να ελέγξουν τα αρχεία των πελατών τους και να προχωρήσουν οι ίδιοι στη δήλωση των ανελκυστήρων που συντηρούν, εφόσον διαπιστώσουν ότι δεν έχουν ήδη απογραφεί από τον ιδιοκτήτη ή τον διαχειριστή.
Η υποχρέωση αυτή δεν αφορά μόνο τους ανελκυστήρες που βρίσκονται σε καθημερινή χρήση. Ακόμη και όσοι είναι εκτός λειτουργίας πρέπει να δηλωθούν, ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα της πραγματικής κατάστασης σε κάθε κτίριο.
Η διαδικασία βήμα-βήμα
Η απογραφή είναι σχεδιασμένη ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο απλή και ευέλικτη. Μπορεί να γίνει από τρία διαφορετικά πρόσωπα:
-
τον ιδιοκτήτη του ακινήτου,
-
τον διαχειριστή του κτιρίου,
-
ή τον συντηρητή του ανελκυστήρα.
Κατά τη συμπλήρωση της δήλωσης ζητούνται βασικά τεχνικά και διοικητικά στοιχεία, όπως:
-
το έτος εγκατάστασης του ανελκυστήρα,
-
ο αριθμός των στάσεων,
-
η τρέχουσα κατάσταση λειτουργίας (ενεργός ή ανενεργός),
-
το αν υπάρχει πιστοποίηση,
-
το αν έχει προηγηθεί δήλωση σε αρχείο δήμου,
-
καθώς και ο αριθμός ΚΑΕΚ του ακινήτου.
Ακόμη κι αν κάποια από αυτά τα στοιχεία δεν είναι διαθέσιμα, η διαδικασία δεν μπλοκάρει. Ο δηλών μπορεί να επιλέξει ενδείξεις όπως «άγνωστο» ή «προσωρινά μη διαθέσιμο» και να ολοκληρώσει κανονικά την εγγραφή. Το σύστημα, μάλιστα, είναι σε θέση να εντοπίζει αυτόματα πιθανές διπλοεγγραφές μέσω του ΚΑΕΚ.
Τι κινδυνεύουν όσοι αδιαφορήσουν
Οι συνέπειες για τη μη δήλωση είναι συγκεκριμένες και αυστηρές. Ανελκυστήρας που δεν έχει απογραφεί δεν μπορεί να συντηρείται νόμιμα, καθώς δεν διαθέτει αριθμό μητρώου. Σε επόμενο στάδιο, προβλέπεται ακόμη και ακινητοποίηση ή σφράγιση της εγκατάστασης.
Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες θα έρθουν αντιμέτωποι με διοικητικά πρόστιμα που κυμαίνονται από 1.000 έως 5.000 ευρώ, ανάλογα με την περίπτωση και τη βαρύτητα της παράβασης. Με άλλα λόγια, η αμέλεια μπορεί να κοστίσει πολύ περισσότερο από τον χρόνο που απαιτείται για τη δήλωση.
Πόσοι ανελκυστήρες υπάρχουν πραγματικά
Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 750.000 έως 900.000 ανελκυστήρες σε ολόκληρη τη χώρα, σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια. Ωστόσο, χωρίς πλήρη απογραφή, κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια πόσοι από αυτούς είναι παλαιοί, ποιοι λειτουργούν χωρίς επαρκή συντήρηση και ποιοι ενδέχεται να αποτελούν κίνδυνο.
Όσοι ολοκληρώσουν τη διαδικασία μέχρι τον Ιούνιο του 2026 θα βρίσκονται στο ίδιο ακριβώς καθεστώς με όσους είχαν δηλώσει τον ανελκυστήρα τους σε προηγούμενο στάδιο, χωρίς καμία διαφοροποίηση.
Ο πραγματικός στόχος του μέτρου
Πίσω από τη ρύθμιση δεν βρίσκεται η επιβολή προστίμων, αλλά η ενίσχυση της ασφάλειας. Η πλήρης χαρτογράφηση των ανελκυστήρων επιτρέπει τον εντοπισμό επικίνδυνων ή απαρχαιωμένων εγκαταστάσεων, τη βελτίωση της εποπτείας και –το σημαντικότερο– την πρόληψη ατυχημάτων.
Με απλά λόγια, η δήλωση δεν είναι μια τυπική γραφειοκρατική υποχρέωση. Είναι ένα κρίσιμο βήμα για να γνωρίζει το κράτος τι λειτουργεί, πού και υπό ποιες συνθήκες, διασφαλίζοντας ότι η καθημερινή μετακίνηση χιλιάδων πολιτών γίνεται με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ασφάλεια.