Στο επίκεντρο της πολιτικής και κοινωνικής αντιπαράθεσης βρίσκεται από τις 14 Ιανουαρίου το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από την Υπουργό Νίκη Κεραμέως. Με τον τίτλο «Εθνική Κοινωνική Συμφωνία για την Ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας», η κυβερνητική πρωτοβουλία επιχειρεί να αλλάξει το πλαίσιο των εργασιακών σχέσεων στη χώρα μας, ενσωματώνοντας τη συμφωνία που υπεγράφη πρόσφατα με τους κοινωνικούς εταίρους. Ωστόσο, οι φωνές από τον συνδικαλιστικό κόσμο, και ειδικά από την Κρήτη, επισημαίνουν ότι πίσω από τις θετικές ρυθμίσεις παραμένουν «ανοιχτές πληγές» από την περίοδο των μνημονίων.
Οι βασικοί άξονες του νομοσχεδίου
Το νομοσχέδιο, που αποτελείται από 16 άρθρα, στοχεύει στην ενίσχυση της κάλυψης των εργαζομένων από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ). Η κ. Κεραμέως έκανε λόγο για μια «νέα εποχή», τονίζοντας ότι οι εργαζόμενοι θα δουν υψηλότερους μισθούς και καλύτερους όρους προστασίας, ενώ η αγορά θα αποκτήσει μεγαλύτερη σταθερότητα.
Στα αξιοσημείωτα της ρύθμισης καταγράφεται η μείωση του ορίου για την επέκταση μιας κλαδικής σύμβασης από το 50% στο 40% της κάλυψης των εργαζομένων του κλάδου. Μάλιστα, εισάγεται η δυνατότητα επέκτασης χωρίς κανένα ποσοτικό κριτήριο, εφόσον τη σύμβαση συνυπογράφουν οι Εθνικοί Κοινωνικοί Εταίροι. Παράλληλα, εξαιρετικά σημαντική θεωρείται η πλήρης επαναφορά της μετενέργειας, η κατάργηση δηλαδή της μνημονιακής ρύθμισης του 2012, διασφαλίζοντας ότι όλοι οι όροι μιας σύμβασης παραμένουν σε ισχύ μέχρι την υπογραφή νέας. Επιπλέον, επιχειρείται η επιτάχυνση των διαδικασιών στον Ο.ΜΕ.Δ. με την κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας.
Η φωνή του Λασιθίου: «Ομολογία θεσμικού κενού»
Παρά το αισιόδοξο κλίμα που εκπέμπει το Υπουργείο, ο Πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Λασιθίου και μέλος του Δ.Σ. της ΓΣΕΕ, Μανόλης Πεπόνης, παρεμβαίνει με μια δήλωση που αποτυπώνει τον προβληματισμό του εργατικού κινήματος. Ο κ. Πεπόνης χαρακτηρίζει ως το θετικότερο στοιχείο της συμφωνίας το γεγονός ότι η κυβέρνηση αποδέχεται επιτέλους -μετά από επτά χρόνια- την ύπαρξη ενός μεγάλου θεσμικού κενού στην υπεράσπιση των ΣΣΕ.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει επιτακτικά ως στόχο την κάλυψη του 80% των εργαζομένων από ΣΣΕ, ενώ η χώρα μας βρίσκεται μόλις στο 24%», επισημαίνει ο κ. Πεπόνης, αναδεικνύοντας την τεράστια απόσταση που πρέπει να διανυθεί. Ο ίδιος τονίζει ότι η συμφωνία αυτή έρχεται ως συνέχεια πρακτικών που ακύρωσαν εργασιακά δικαιώματα, όπως το 13ωρο, το 10ωρο και η 6ήμερη εργασία, ενώ προώθησαν τις ατομικές συμβάσεις σε βάρος των συλλογικών.
Οι «γκρίζες ζώνες» και τα πάγια αιτήματα
Για τον συνδικαλιστικό κόσμο της Κρήτης, οι προτεινόμενες αλλαγές, αν και περιέχουν θετικά ψήγματα, δεν αρκούν για να ανατρέψουν την επισφάλεια. Ο κ. Πεπόνης υπογραμμίζει ότι δεν ικανοποιείται το αίτημα για πλήρη επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων χωρίς τα μνημονιακά εμπόδια.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην άρνηση της κυβέρνησης να επιστρέψει στους κοινωνικούς εταίρους την αρμοδιότητα υπογραφής της Εθνικής Συλλογικής Σύμβασης για τον κατώτατο μισθό. «Το πάγιο αίτημα των συνδικάτων είναι η σύμβαση να υπογράφεται από τους εταίρους και όχι από το Υπουργείο με αλγορίθμους και τεχνητή νοημοσύνη», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Επιπλέον, εκφράζονται ανησυχίες για την ποιότητα των αποφάσεων στον Ο.ΜΕ.Δ. μετά την κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας και την εισαγωγή του προελέγχου, ενώ τονίζεται ότι οι επιχειρησιακές συμβάσεις θα συνεχίσουν να υπερισχύουν των κλαδικών. «Η ελαστική εργασία, οι εργολαβίες και η ενοικίαση εργαζομένων παραμένουν στο απυρόβλητο», σημειώνει ο Πρόεδρος του Ε.Κ. Λασιθίου, καταλήγοντας ότι οι νέοι όροι δεν διορθώνουν πλήρως τις αδικίες της τελευταίας δεκαετίας.
Η διαβούλευση και οι προτάσεις
Το νομοσχέδιο θα παραμείνει στη διαβούλευση έως τις 28 Ιανουαρίου 2026. Για την τοπική κοινωνία της Κρήτης, όπου ο τουρισμός και η παροχή υπηρεσιών αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας, η έκβαση αυτής της νομοθετικής πρωτοβουλίας είναι κρίσιμη. Αν οι παρατηρήσεις των εργαζομένων, όπως αυτές διατυπώθηκαν από τον Μανόλη Πεπόνη, δεν εισακουστούν, υπάρχει ο κίνδυνος η «Εθνική Κοινωνική Συμφωνία» να παραμείνει ένα ημίμετρο που δεν θα καταφέρει να αγγίξει την ουσία των αναγκών του κόσμου της εργασίας. Η διαδικασία της διαβούλευσης θα είναι αδιάψευστος μάρτυρας για τις προτάσεις που θα κατατεθούν, όπως και οι όποιες αλλαγές γίνουν, που θα φανερώσουν αν υπάρχουν πραγματικά περιθώρια αποτελεσματικής διαβούλευσης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ