Μια πρωτοφανής δικαστική εξέλιξη έρχεται να ταράξει τα θεμέλια του ασφαλιστικού συστήματος, καθώς το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά υποχρέωσε τον ΕΦΚΑ να καταβάλει αποζημίωση 1.000 ευρώ σε ασφαλισμένο για την υπερβολική καθυστέρηση στην έκδοση της επικουρικής σύνταξής του. Η απόφαση αυτή, που χαρακτηρίζεται ήδη ως «σταθμός», αποτελεί τη δεύτερη περίπτωση όπου ο ΕΦΚΑ τιμωρείται οικονομικά για γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, δημιουργώντας ένα νέο δεδικασμένο που μπορεί να επηρεάσει χιλιάδες συνταξιούχους.
Την υπόθεση χειρίστηκε ο εργατολόγος και μέλος της ΕΝΥΠΕΚΚ Ιωάννης Γλέζος, ο οποίος ανέδειξε τις παρατεταμένες καθυστερήσεις του Φορέα και την αδικαιολόγητη ταλαιπωρία στην οποία υποβλήθηκε ο ασφαλισμένος. Σύμφωνα με την απόφαση 2989/2025 του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά, ο ΕΦΚΑ κρίθηκε υπεύθυνος επειδή δεν προχώρησε έγκαιρα στην απονομή της επικουρικής σύνταξης, παρότι η κύρια σύνταξη είχε ήδη εκδοθεί χρόνια πριν.
Μια ιστορία καθυστέρησης… επτά ετών
Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορά σύνταξη λόγω θανάτου. Το 2017 η χήρα και το ανήλικο παιδί του αποθανόντος συνταξιούχου έλαβαν την κύρια σύνταξη. Ωστόσο, η επικουρική –που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνταξιοδοτικής παροχής– εκδόθηκε μόλις το 2024, επτά ολόκληρα χρόνια αργότερα.
Η καθυστέρηση δεν οφείλεται μόνο στη γραφειοκρατία των υπηρεσιών, αλλά –όπως αποκαλύπτεται– και σε τεχνικά προβλήματα. Η αρχική απόφαση για την επικουρική εκδόθηκε το 2019, 18 μήνες μετά την αίτηση. Παρ’ όλα αυτά, δεν εκτελέστηκε ποτέ, επειδή ήταν… χειρόγραφη. Το τμήμα πληρωμών τη γύρισε πίσω, ζητώντας ηλεκτρονική καταχώριση, η οποία όμως δεν πραγματοποιήθηκε καθώς δεν υπήρχε το απαιτούμενο λογισμικό!
Το αποτέλεσμα; Ο δικαιούχος εισέπραξε τελικά τα χρήματα το 2024, ενώ η διαδικασία είχε ξεκινήσει το 2017.
Η πρώτη σπίθα άναψε το 2023
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο ΕΦΚΑ υποχρεώνεται να καταβάλει αποζημίωση για καθυστέρηση στην απονομή σύνταξης. Το 2023 το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών είχε εκδώσει την ιστορική απόφαση 3378/2023, επιδικάζοντας 5.500 ευρώ σε γυναίκα που περίμενε περισσότερα από τρία χρόνια για την κύρια σύνταξή της.
Εκείνη η απόφαση αποτέλεσε την πρώτη στην Ελλάδα και στην Ευρώπη που «έσπασε» τη μέχρι τότε άτυπη ασυλία των ασφαλιστικών οργανισμών. Μετά την εφετειακή εκείνη δικαίωση, ο ΕΦΚΑ είχε επιλέξει να μην ασκήσει αναίρεση, καταβάλλοντας την αποζημίωση και επιταχύνοντας τις διαδικασίες για τις κύριες συντάξεις, προκειμένου να περιορίσει τον κίνδυνο μαζικών αγωγών.
Αλλά οι καθυστερήσεις συνεχίζονται…
Παρά τις προσπάθειες για τις κύριες συντάξεις, οι επικουρικές, οι διαδοχικές, οι διεθνείς και οι παράλληλες συντάξεις εξακολουθούν να εκκρεμούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα, συχνά χωρίς δικαιολογημένη αιτία. Χιλιάδες ασφαλισμένοι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε διαδικασίες που θα έπρεπε να ολοκληρώνονται σε λίγους μήνες, αλλά στην πράξη διαρκούν χρόνια.
Αυτός είναι ο λόγος που η ΕΝΥΠΕΚΚ συνεχίζει τον δικαστικό αγώνα, επιδιώκοντας να επιβληθεί στον ΕΦΚΑ η ίδια υποχρέωση ταχείας διεκπεραίωσης που εφαρμόστηκε στις κύριες συντάξεις και στον τομέα των επικουρικών.
Τι σημαίνει η νέα απόφαση για τους ασφαλισμένους;
Μετά τη νέα απόφαση, οι ασφαλισμένοι διαθέτουν πλέον δύο ισχυρά νομικά «όπλα»:
-
Την απόφαση 3378/2023 για τις καθυστερήσεις στις κύριες συντάξεις.
-
Την απόφαση 2989/2025 για τις καθυστερήσεις στις επικουρικές.
Ο συνδυασμός τους δημιουργεί ένα νέο τοπίο για όσους περιμένουν μήνες ή χρόνια για την έκδοση της σύνταξής τους. Οι δικαστικές αυτές κρίσεις αποτελούν δεδικασμένο που μπορεί να στηρίξει νέες αγωγές αποζημίωσης σε περίπτωση αδικαιολόγητης καθυστέρησης.
Ένα ηχηρό μήνυμα στο κράτος και μια ελπίδα για τους συνταξιούχους
Το γεγονός ότι ο ΕΦΚΑ υποχρεώνεται πλέον να αποζημιώνει τους πολίτες, δείχνει μια σημαντική μεταστροφή: οι δημόσιοι οργανισμοί δεν λειτουργούν ανεξέλεγκτοι και οι πολίτες έχουν πλέον ισχυρά νομικά μέσα για να προστατεύσουν τα δικαιώματά τους.
Η απόφαση του Πρωτοδικείου Πειραιά δεν είναι απλώς μια δικαίωση ενός μόνο ασφαλισμένου· είναι ένα σαφές μήνυμα προς τον Φορέα ότι οι υπερβολικές καθυστερήσεις δεν μπορούν να συνεχιστούν χωρίς συνέπειες. Ταυτόχρονα, αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα για κάθε συνταξιούχο που έχει εγκλωβιστεί σε χρονοβόρες διαδικασίες.
Το μέλλον του ασφαλιστικού: πιο γρήγορο ή νέα κύματα αγωγών;
Η πρακτική των αποζημιώσεων αναμένεται να πιέσει τον ΕΦΚΑ να εκσυγχρονίσει τις υπηρεσίες του, ειδικά σε τμήματα όπου η καθυστέρηση έχει γίνει κανόνας. Αν δεν υπάρξει βελτίωση, είναι πιθανό να δούμε κύμα νέων αγωγών, καθώς η νομολογία έχει πλέον σταθεροποιηθεί υπέρ των ασφαλισμένων.
Όπως και να εξελιχθεί η κατάσταση, ένα πράγμα είναι βέβαιο: οι πολίτες δεν είναι πια αβοήθητοι απέναντι στη γραφειοκρατία. Και κάθε νέα δικαστική απόφαση κάνει αυτό το μήνυμα ακόμη πιο δυνατό.