Του Γιώργου Ν. Τζέλλου*Συμπληρώνονται σήμερα, 10 Ιανουαρίου 2026, ακριβώς δεκαέξι χρόνια από εκείνη την ημέρα του 2010, όταν ανακοινώθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο το πρόγραμμα «Καλλικράτης». Για την Αιανή η ημερομηνία αυτή δεν αποτελεί μια απλή επέτειο διοικητικής μεταρρύθμισης, αλλά αποτυχίας.. Αποτελεί την αφετηρία μιας οδυνηρής περιόδου μαρασμού, συρρίκνωσης και ερημοποίησης.
Δεκαέξι χρόνια μετά, τα «μεγαλεπήβολα» λόγια για «κράτος στην υπηρεσία του πολίτη» έχουν δώσει τη θέση τους στην ωμή πραγματικότητα: Η Αιανή, υπό το βάρος των συνεπειών της οικονομικής κρίσης και της διοικητικής μεταρρύθμισης, σε δέκα χρόνια έχασε το 21% του πληθυσμού της και ενδεχομένως σήμερα δεκαπέντε χρόνια μετά το ποσοστό να έχει φθάσει στο 25%, οι δημοτικές υπηρεσίες απομακρύνθηκαν, η τοπική αγορά κατέρρευσε και η «Ιστορική Έδρα» κατάντησε ένας τιμητικός τίτλος χωρίς περιεχόμενο, ένα «αδειανό πουκάμισο».Πολλοί αναρωτιούνται ακόμα: «Γιατί χάθηκε ο Δήμος ΑιανήςΌμως, μια ημέρα μετά, η Αιανή, όπως και άλλοι, θυσιάστηκε στον βωμό της «δόσης του ομολογιακού δανείου των 10 δις €».Η δεκαπενταετής εμπειρία στον Δήμο Κοζάνης απέδειξε ότι το μοντέλο του «υδροκέφαλου» δήμου, το συγκεντρωτικό αυτοδιοικητικό σύστημα , κατ΄ ουσίαν σύστημα ετεροδιοίκησης• Ο πολιτιστικός πλούτος των Μουσείων μας δεν συνδέθηκε ποτέ με ένα οργανωμένο σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής.
• Η ολοκλήρωση του οδικού δικτύου από τον Κήπο ως το Ρύμνιο και η σύνδεση με την Αιανή δεν διεκδικήθηκε ποτέ.
• Η αξιοποίηση των λιμνών Πολυφύτου και Ιλαρίωνα αγνοήθηκε πλήρως.
• Η δημιουργία σύγχρονης κτηνοτροφικής ζώνης με τις απαραίτητες υποδομές και κυρίως με την υδροδότηση των μονάδων ήταν έξω από τις στοχεύσεις.
• Η επιτακτική ανάγκη για φθηνή θέρμανση στις κατοικίες παρά τις προτάσεις μας δεν περιλαμβάνονταν σε κανένα σχεδιασμό .
• Η ανάγκη για τακτική συγκοινωνία για την εξυπηρέτηση των κατοίκων ήταν εκτός κάθε πρόνοιας.
• Οι πολιτιστικοί και αθλητικοί σύλλογοι, οι ομάδες των φανών και οι σύλλογοι γυναικών, που στο προηγούμενο διάστημα στηρίζονταν παντοιοτρόπως, αφέθηκαν να παρακαλούν για λίγα ψίχουλα, καθώς ο προϋπολογισμός δεν πρόβλεπε τίποτα για αυτούς.Συμμετέχοντας σε αυτόν τον διάλογο, οφείλουμε να μιλήσουμε με ειλικρίνεια προς το πολιτικό σύστημα. Το 2010, μια συγκεκριμένη πολιτική επιλογή της τότε κυβέρνησης υποσχέθηκε σύγχρονο κράτος, αλλά για την Αιανή σήμανε την αρχή του τέλους. Στον τόπο μας υποδεχθήκαμε την τελευταία τριετία την ηγεσία της παράταξης που νομοθέτησε αυτή τη μεταρρύθμιση δύο φορές. Μας υποσχέθηκαν αξιολόγηση. Ήρθε η ώρα των πράξεων. Στην ιατρική και στην πολιτική ισχύει το «Ο τρώσας και ιάσεται».Δεν έχουμε πλέον την πολυτέλεια της αδράνειας. Το 2026 πρέπει να είναι το έτος της μεγάλης επιστροφής. Η «Αυτοδιοικητική Κίνηση Πολιτών» που ιδρύσαμε το καλοκαίρι του 2025 δείχνει τον δρόμο.
Τα βήματα είναι συγκεκριμένα:
• Πρώτο: Μαζική Εγγραφή.• Δεύτερο: Θεσμική Θωράκιση.• Τρίτο: Το Δημοψήφισμα. Αποτελεί την υπέρτατη δημοκρατική διαδικασία και είναι το ύψιστο όπλο μας.. Το αδιαμφισβήτητο αποτέλεσμά του θα αποτελέσει την ισχυρή λαϊκή εντολή για να διεκδικήσουμε τη νομοθετική ρύθμιση επανασύστασης του Δήμου Αιανής
• Τέταρτο: Η Διπλή Διεκδίκηση. Στηρίζουμε την πρόταση για “ξεχωριστή κάλπη” στις κοινότητες με αυτόνομο προϋπολογισμό, διεύρυνση του αριθμού των εκλεγμένων στο Κοινοτικό Συμβούλιο και διατήρηση της αυτοτέλειας των Δημοτικών Ενοτήτων· κύριος στόχος, όμως, παραμένει η πλήρης επανασύσταση του Δήμου —είτε του ιστορικού, είτε του Καποδιστριακού, είτε ενός διευρυμένου σχήματος αυτών με έδρα την Αιανή
* Πέμπτο: Ενόψει της επικείμενης διαβούλευσης για τον Νέο Κώδικα Δήμων και Περιφερειών που υποσχέθηκε το ΥΠ.ΕΣ., οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι να παρέμβουμε δυναμικά. Θα καταθέσουμε ολοκληρωμένες προτάσεις που θα διασφαλίζουν τη διοικητική αυτοτέλεια, την οικονομική αυτοδυναμία των ιστορικών περιοχών και τη θεσμοθέτηση διαδικασιών επανασύστασης Δήμων εκεί όπου η συνένωση αποδείχθηκε αποτυχημένη. Στόχος μας είναι ένας Κώδικας που δεν θα επιβάλλει ετεροδιοίκηση, αλλά θα επιστρέφει την εξουσία στις τοπικές κοινωνίες
7. Απαντήσεις σε ερωτήσεις καλόπιστων πολιτών
- Θα είναι βιώσιμος ένας αυτόνομος Δήμος Αιανής με τα σημερινά οικονομικά δεδομένα;
Η βιωσιμότητα δεν κρίνεται μόνο από τους αριθμούς, αλλά από την απορροφητικότητα και την ανάπτυξη. Ο «υδροκέφαλος» Δήμος Κοζάνης απέδειξε ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί την περιφέρεια. Ένας αυτόνομος Δήμος Αιανής, με στοχευμένα προγράμματα για την κτηνοτροφία, τον τουρισμό (Μουσεία-Λίμνες, Βυζαντινά μνημεία), το αρδευτικό για τις καλλιέργειες και τις ΑΠΕ για τη θέρμανση των κατοικιών, μπορεί να παράγει πλούτο που σήμερα μένει ανεκμετάλλευτος.
- Γιατί ζητάτε επανασύσταση τώρα, 16 χρόνια μετά;
Και νωρίτερα από το 2017 ακόμα διατυπώσαμε αντίστοιχη πρόταση αλλά δεν εισακούστηκε. Τώρα όμως, που φτάσαμε στο σημείο μηδέν, υπάρχουν περισσότερα «ευήκοα ώτα» . Η μείωση του πληθυσμού κατά 25% και η προσπάθεια κατάργησης και της τελευταίας βασικής υπηρεσίας (Ληξιαρχείο) δείχνουν ότι αν δεν δράσουμε το 2026, η Αιανή θα ερημώσει οριστικά. Η 15ετής εμπειρία ήταν ο «χρόνος δοκιμής» που απέτυχε.
- Το δημοψήφισμα που προτείνετε έχει νομική ισχύ;
Το δημοψήφισμα είναι η κορυφαία έκφραση της λαϊκής βούλησης. Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να αγνοήσει την ενυπόγραφη και καθολική απαίτηση ενός λαού. Είναι το πολιτικό μέσο για να εξαναγκάσουμε την Πολιτεία σε νομοθετική ρύθμιση, όπως έγινε και σε άλλες περιπτώσεις στο παρελθόν.
8. Η Αιανή ζητά το δικαίωμα να αποφασίζει η ίδια για το μέλλον της.
Κλείνοντας, οφείλω να ξεκαθαρίσω ότι η διεκδίκησή μας δεν στρέφεται σε καμία περίπτωση κατά του Δήμου Κοζάνης και των συμπολιτών μας στην πόλη της Κοζάνης ή στις υπόλοιπες Κοινότητες του Δήμου. Αντιθέτως, μας συνδέουν ειλικρινή αισθήματα αλληλοεκτίμησης και κοινοί δεσμοί που θα παραμείνουν ακλόνητοι. Ο κοινός μας αντίπαλος είναι το συγκεντρωτικό σύστημα ετεροδιοίκησης, το οποίο εμποδίζει την ισόρροπη ανάπτυξη και αδικεί τις προοπτικές του τόπου μας. Η αλλαγή αυτού του μοντέλου είναι η μόνη οδός για να υπάρξει πραγματική πρόοδος για όλους. Ζητάμε τη συνεργασία για μια δίκαιη διοικητική αποκατάσταση που θα ωφελήσει και τους δύο.
Το πολιτικό σύστημα που πλήγωσε την Αιανή το 2010, οφείλει τώρα να την αποκαταστήσει. Σήμερα, στην αυγή του 2026, η Αιανή δεν ζητά χάρη. Ζητά το δικαίωμα να αποφασίζει η ίδια για το μέλλον της.
Καλούμε λοιπόν κάθε καλόπιστο Αιανιώτη και Αιανιώτισσα, και κάθε κάτοικο της Δ.Ε. Αιανής. που αγωνιεί για το μέλλον του τόπου μας, να στρατευτεί σε αυτόν τον αγώνα. Αν υπάρχει πίστη σε μια ιδέα όλα μπορούν να γίνουν. Πιστεύω πως, παρά τις αρχικές δυσκολίες, με την επανασύσταση, θα είναι καλύτερα για την τοπική μας κοινωνία αν θέλει να ελπίζει ότι περισσότεροι άνθρωποι της, ιδίως νέοι, με μεγαλύτερες δυνατότητες και μέσα θα ασχοληθούν σοβαρά, με σχέδιο και πρόγραμμα και θα αποφασίζουν για τον τόπο τους. Με την δύναμη του Δήμου θα αγωνιστούν για τη σταδιακή αναζωογόνηση του τόπου τους, την οικονομική του ανάπτυξη και τη συγκράτηση του πληθυσμού. Εμείς, οι μεγαλύτεροι ηλικιακά, θα είμαστε στο πλευρό τους. Οι καιροί ου μενετοί. Η ιστορία της Αιανής δεν τελείωσε το 2010. Η νέα της σελίδα ξεκινά τώρα, με τη δική μας υπογραφή.
Αιανή, 10 Ιανουαρίου 2026
- Πρώην Δήμαρχος Αιανής και Οργανωτικός υπεύθυνος της Προσωρινής Διοικούσας Επιτροπής της Αυτοδιοικητικής Κίνησης Πολιτών για την διεκδίκηση μετά από δημοψήφισμα της επανασύστασης του Δήμου Αιανής.