Κοιτώντας πίσω στη σεζόν που πέρασε, οφείλουμε να είμαστε ειλικρινείς και σκληροί με τον εαυτό μας. Τα νούμερα ευημέρησαν. Οι αφίξεις έσπασαν ρεκόρ. Οι άνθρωποι όμως; Το μοντέλο του μαζικού τουρισμού, του βραχιολιού All-Inclusive και της άκρατης τουριστικοποίησης, έδειξε φέτος τα δόντια του πιο άγρια από ποτέ. Όχι τόσο στην περιοχή του Αγίου Νικολάου, όμως πως μπορεί να έμεινε αλώβητη;
Είδαμε τις υποδομές –ύδρευση, αποχέτευση, δρόμους– να καταρρέουν υπό το βάρος ενός πληθυσμού που η πόλη δεν σχεδιάστηκε να αντέξει. Το κυκλοφοριακό έγινε καθημερινός εφιάλτης για τον μόνιμο κάτοικο που προσπαθεί απλώς να πάει στη δουλειά του. Αλλά το χειρότερο δεν είναι η ταλαιπωρία. Το χειρότερο είναι η αλλοίωση. Το χειρότερο είναι ότι οι νέοι μας, οι δάσκαλοι, οι γιατροί, οι αστυνομικοί που έρχονται στο νησί, δεν μπορούν να βρουν σπίτι να μείνουν γιατί τα πάντα έχουν μετατραπεί σε βραχυχρόνιες μισθώσεις. Χωρίς σχέδιο και κυρίως, χωρίς οργάνωση για την διαχείριση του κόσμου που φιλοξενούμε.
Η Κρήτη κινδυνεύει να γίνει ένα απέραντο θεματικό πάρκο για τουρίστες, όπου οι ντόπιοι θα είναι απλώς οι κομπάρσοι-υπηρέτες. Φέτος, περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά, ένιωσα ότι πουλάμε την ψυχή μας για λίγα ευρώ που τελικά, στη μεγάλη τους πλειοψηφία, δεν μένουν καν στον τόπο, αλλά φεύγουν σε έδρες πολυεθνικών. Η αυθεντικότητα, η παροιμιώδης κρητική φιλοξενία, η γαστρονομία μας, τείνουν να γίνουν φολκλόρ κονσέρβα, τυποποιημένο προϊόν προς κατανάλωση.
Το 2025 ήταν η χρονιά που η «μονοκαλλιέργεια» του τουρισμού έδειξε τα όριά της. Αν δεν στραφούμε στην ποιότητα αντί για την ποσότητα, αν δεν βάλουμε φρένο στην άναρχη προσέγγιση, αν δεν προστατεύσουμε το φυσικό περιβάλλον που είναι το σπίτι μας και όχι απλώς το “decor” των ξενοδοχείων, το 2026 θα μας βρει να μετράμε πληγές και όχι κέρδη.
Η ευχή ενός ρεαλιστή
Τι κρατάω λοιπόν από το 2025;
Κρατάω την ανθεκτικότητα του απλού Λασιθιώτη. Του αγρότη στο Οροπέδιο που παλεύει με τον καιρό, του επαγγελματία στον Άγιο Νικόλαο που κρατάει το μαγαζί του ανοιχτό με πείσμα, της γιαγιάς στο χωριό που ακόμα ανοίγει φύλλο και κερνάει τον ξένο. Κρατάω την ομορφιά του τόπου μας που, παρά την κακοποίηση και την άναρχη εκμετάλλευση, επιμένει να μας συγκινεί κάθε φορά που αντικρίζουμε τον κόλπο του Μεραμπέλλου. Κρατάω την ελπίδα ότι μέσα από τα λάθη μας, ωριμάζουμε.
Ως Μιχάλης Ατσαλάκης, μέσα από την «ΑΝΑΤΟΛΗ», προσπάθησα φέτος να είμαι η φωνή όσων συνήθως δεν γράφονται αλλά μας αφορούν. Κι εκείνων που δεν ακούγονται. Προσπάθησα να είμαι καυστικός με την εξουσία, όχι από εμπάθεια ή αντιπολιτευτική διάθεση, αλλά από αγωνία για το μέλλον του τόπου μου. Να αναδεικνύω τα κακώς κείμενα, όχι για να μηδενίσω, αλλά για να προκαλέσω τη διόρθωση. Η δημοσιογραφία, ειδικά στην περιφέρεια, είναι μοναχική αλλά και βαθιά κοινωνική λειτουργία.
Για το 2026, η ευχή μου δεν είναι τυπική. Δεν θα ευχηθώ γενικά και αόριστα «ανάπτυξη» με τη στενή, ψυχρή οικονομική έννοια που συχνά μας κατέστρεψε.
Εύχομαι Αξιοπρέπεια.
Εύχομαι να ξαναβρούμε το Μέτρο.
Εύχομαι να ξαναβρούμε το χαμόγελο. Για να μπορούμε να το προσφέρουμε.
Να απαιτήσουμε τον σεβασμό που αξίζει στο Λασίθι, όχι με επαιτεία, αλλά με επιχειρήματα και ενότητα. Να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από τη βία και την ρηχότητα της εποχής. Να ξαναβρούμε τη χαμένη μας κοινότητα, εκείνη που νοιάζεται για τον γείτονα και τις κοινές μας υποθέσεις. Που δουλεύει για το κοινό καλό.
Ας είναι το 2026 η χρονιά που θα σταματήσουμε να είμαστε θεατές και σχολιαστές στη μοίρα μας. Ας γίνουμε, επιτέλους, πρωταγωνιστές. Με το βλέμμα καθαρό, με κριτική σκέψη και με αγάπη για αυτόν τον ευλογημένο, πέτρινο βράχο που πατούμε.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ