Η οικονομική πραγματικότητα στην Κρήτη, αλλά και σε ολόκληρη τη χώρα, εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα ανησυχητική φάση, καθώς ο πληθωρισμός φαίνεται να ανακτά τη χαμένη του δυναμική, πιέζοντας ασφυκτικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Τα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τα οποία ανέλυσε ο Νεκτάριος Κανακαράκης, Πρόεδρος του Επιστημονικού Σωματείου Logistics, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για ένα νέο κύμα ανατιμήσεων που αναμένεται να κορυφωθεί εντός του Μαΐου.
Σε μια περίοδο που η Κρήτη προετοιμάζεται για την αιχμή της τουριστικής περιόδου, οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο απειλεί να ανατρέψει τον προγραμματισμό χιλιάδων επαγγελματιών στο νησί.
Η «έκρηξη» του Μαρτίου
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ο πληθωρισμός τον Μάρτιο παρουσίασε μια απότομη ανοδική τροχιά, φτάνοντας στο 3,9%, έναντι 2,7% που είχε καταγραφεί τον Φεβρουάριο. Αυτή η αύξηση της τάξεως του 1,2% μέσα σε μόλις έναν μήνα δεν είναι τυχαία, καθώς αντανακλά την άμεση επίδραση των καυσίμων στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ο κ. Κανακαράκης επισημαίνει ότι η κινητήριος δύναμη αυτής της ανόδου είναι τα ενεργειακά προϊόντα. Ειδικότερα, όπως ανέφερε, καταγράφονται μεγάλες και πρωτοφανείς αυξήσεις. Πετρέλαιο κίνησης, αμόλυβδη βενζίνη και πετρέλαιο θέρμανσης, με μια μεσοσταθμική αύξηση που αγγίζει το 25%. Στη Στέγαση υπάρχει άνοδος της τάξεως του 5% και στην ένδυση και υπόδηση αύξηση στην επιβάρυνση του καταναλωτή κατά 2,5%! Αυτά είναι στοιχεία που αφορούν ένα μήνα.
Οι εικόνες από την αγορά, με τις συνεχείς αλλαγές στις τιμές των προϊόντων στα ράφια, επιβεβαιώνουν την πίεση που δέχεται το καλάθι του καταναλωτή.
Logistics και Ενέργεια
Η αόρατη αλυσίδα που ακριβαίνει
Ως επικεφαλής του Επιστημονικού Σωματείου Logistics, ο Νεκτάριος Κανακαράκης εξηγεί ότι το πετρέλαιο κίνησης δεν είναι ένα καύσιμο για τις μετακινήσεις, αλλά ουσιαστικά αποτελεί το «αίμα» στο «σώμα» της οικονομίας. Όταν το κόστος μεταφοράς αυξάνεται τόσο βίαια, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι οι αυξήσεις θα περάσουν στον τελικό καταναλωτή.
«Το μεγάλο πρόβλημα εστιάζει στα καύσιμα. Η αύξηση στο πετρέλαιο κίνησης, που είναι το βασικό εργαλείο για τις εμπορευματικές μεταφορές, μετακυλίεται σταδιακά σε όλα τα προϊόντα», τονίζει ο κ. Κανακαράκης.
Η χρονική υστέρηση μεταξύ της αύξησης στα καύσιμα και της εμφάνισης των νέων τιμών στα ράφια των σούπερ μάρκετ εκτιμάται στις 15 ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι οι ανατιμήσεις που βλέπουμε σήμερα στα πρατήρια θα αποτυπωθούν πλήρως στις τιμές των τροφίμων και των βασικών αγαθών από τα μέσα Μαΐου.
Το «παράδοξο» του Πάσχα και η κρητική αγορά
Παρά το γενικότερο κλίμα ακρίβειας, η Κρήτη παρουσίασε ορισμένες αξιοσημείωτες αντοχές κατά την πασχαλινή περίοδο, κυρίως λόγω της ισχυρής τοπικής παραγωγής. Ενώ στην Αθήνα και την υπόλοιπη ηπειρωτική Ελλάδα η τιμή του αρνιού και του κατσικιού «φλέρταρε» με τα 18 ευρώ το κιλό, στην κρητική αγορά οι τιμές συγκρατήθηκαν στα επίπεδα των 12,90 ευρώ.
Αυτή η διαφορά οφείλεται στην επάρκεια των τοπικών προϊόντων και στην προσπάθεια των Κρητικών κτηνοτρόφων και κρεοπωλών να στηρίξουν την τοπική κοινωνία. Ωστόσο, αυτή η «νησίδα» σχετικής σταθερότητας απειλείται τώρα από το παγκόσμιο γεωπολιτικό σκηνικό.
Η γεωπολιτική αστάθεια και ο «φόβος» του Μαΐου
Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, με την αντιπαράθεση Ισραήλ και Ιράν, αποτελεί τον αστάθμητο παράγοντα που μπορεί να τινάξει την οικονομία στον αέρα. Ο κ. Κανακαράκης προειδοποιεί ότι αν οι τιμές του πετρελαίου διεθνώς σταθεροποιηθούν σε υψηλά επίπεδα λόγω του πολέμου, οι επιπτώσεις για την Κρήτη θα είναι δομικές.
Ήδη, οι καταναλωτές περιορίζουν τις αγορές τους στα απολύτως απαραίτητα, καθώς τα είδη διατροφής και τα βασικά αγαθά συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, παρά τις επιμέρους προσπάθειες συγκράτησης.
Τουρισμός σε πίεση λόγω κόστους μεταφορών
Για ένα νησί όπως η Κρήτη, η ακρίβεια στα καύσιμα μεταφράζεται άμεσα σε αύξηση του κόστους πρόσβασης. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι αποκαλυπτικά. Τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια έχουν αυξηθεί κατά 22%, ενώ σημαντικές ανατιμήσεις παρατηρούνται και στα αεροπορικά ναύλα.
Αυτό το φαινόμενο δημιουργεί ένα διπλό πρόβλημα. Κατ’ αρχάς, για τους κατοίκους η μετακίνηση προς την ηπειρωτική Ελλάδα γίνεται δυσβάσταχτη. Αλλά και για τον τουρισμό, το συνολικό πακέτο διακοπών στην Κρήτη ακριβαίνει, όχι λόγω των υπηρεσιών, αλλά λόγω της μεταφοράς.
Όταν ένας τουρίστας καλείται να πληρώσει 20-30% παραπάνω για να φτάσει στον προορισμό του, είναι βέβαιο ότι εφόσον τελικά δεν αλλάξει άποψη και επιλέξει φθηνότερη επιλογή, θα μειώσει τις δαπάνες του εντός του νησιού (εστίαση, τοπική αγορά), πλήττοντας την πραγματική οικονομία της Κρήτης.
Η λύση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης
Μέσα σε αυτό το γκρίζο τοπίο, η συζήτηση για τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα επανέρχεται επιτακτικά. Ο κ. Κανακαράκης υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα παραμένει μια από τις πιο ακριβές χώρες στην Ευρώπη όσον αφορά τους φόρους στα καύσιμα, με το 50% της τελικής τιμής να αποτελείται από φόρους και δασμούς.
«Στη Γερμανία προχώρησαν σε γενναίες μειώσεις των φόρων στα καύσιμα για να ανασχέσουν τον πληθωρισμό. Στην Ελλάδα, αν δεν υπάρξει αντίστοιχη παρέμβαση, η αγορά θα συνεχίσει να αυτοτροφοδοτείται με αυξήσεις που δεν μπορεί να σηκώσει ο πολίτης», σημειώνει ο Πρόεδρος των Logistics.
Με βάση τα παραπάνω, είναι ξεκάθαρο πως η Κρήτη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία, η ανάγκη για μια επιτυχημένη τουριστική χρονιά και από την άλλη, η «μέγγενη» της ακρίβειας που ροκανίζει τα εισοδήματα. Η παρέμβαση στην πηγή του προβλήματος, δηλαδή στο ενεργειακό κόστος και τη φορολογία των καυσίμων, φαίνεται να είναι ο μόνος δρόμος για να αποφευχθεί ένας χειμώνας οικονομικής δυσπραγίας που (αν δεν υπάρξουν μέτρα ή ανάσχεση των δεδομένων) θα ξεκινήσει… από τον Μάιο.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ