Στον κάλαθο των αχρήστων πέταξε κυριολεκτικά ο ιταλικός Άρειος Πάγος τη μεθόδευση του Μάριο Ντράγκι να φράξει το δρόμο στους Διστομίτες προκειμένου να μην μπορέσουν να προχωρήσουν στην Ιταλία στην εκτέλεση της απόφασης του Διστόμου για τις γερμανικές αποζημιώσεις.
Με την ιστορική απόφαση 8785/8-4-2026, το τρίτο Πολιτικό Τμήμα του Ανωτάτου Ιταλικού Ακυρωτικού παρέκαμψε την απαγόρευση που είχε επιβάλει ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και έκρινε ότι οι Διστομίτες δικαιούνται να προχωρήσουν στην εκτέλεση της δικαστικής απόφασης που τους επιδικάζει «αποζημίωση για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν στο εξωτερικό».
Η υπόθεση έχει τις ρίζες της στην 137/1997 αμετάκλητη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λιβαδειάς, με την οποία επιδικάστηκαν αποζημιώσεις για τα θύματα της σφαγής του Διστόμου από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής τον Ιούνιο του 1944. Καθώς όμως ο αείμνηστος Γιάννης Σταμούλης δεν μπορούσε να πετύχει την περιβόητη χορήγηση άδειας από Έλληνα Υπουργό Δικαιοσύνης για την διενέργεια αναγκαστικής εκτέλεσης εις βάρος του Γερμανικού Δημοσίου στην Ελλάδα, τελικά στράφηκε στην Ιταλία όπου και προχώρησε σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης εις βάρος της εκεί περιουσίας του Γερμανικού Δημοσίου.
Αντιδρώντας η Γερμανία άσκησε προσφυγή κατά της Ιταλίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης το οποίο στις 3 Φεβρουαρίου 2012 με απόφασή του δέχθηκε ότι η Γερμαρία απολαύει ετεροδικίας ενώπιον των ιταλικών δικαστηρίων ακόμη και για θέματα που έχουν σχέση με τις ναζιστικές θηριωδίες. Με αποτέλεσμα η Ρώμη να εκδώσει Νομοθετικό Διάταγμα διασφαλίζοντας την ετεροδικία της Γερμανίας για το ζήτημα αυτό ενώπιον της ιταλικής δικαιοσύνης.
Όμως το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ιταλίας με την ιστορική 238/2014 Απόφασή του έκρινε ότι παρά την παραπάνω απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το εν λόγω ιταλικό Νομοθετικό Διάταγμα ήταν αντισυνταγματικό. Οπότε και ξεκίνησαν πράξεις αναγκαστικής εκτελέσεως της Απόφασης του Διστόμου και κατάσχεση εις χείρας των Ιταλικών σιδηροδρόμων και εις βάρος των Γερμανικών σιδηροδρόμων ποσού 25.000.000 ευρώ που αφορούσαν εισπράξεις που διενεργούσαν οι Ιταλικοί σιδηρόδρομοι για λογαριασμό των Γερμανικών σιδηροδρόμων.
Στις 3 Σεπτεμβρίου 2019 το Ανώτατο Ιταλικό Ακυρωτικό με την 21995/3-9-2019 Απόφασή του απέρριψε την αναίρεση των Γερμανικών Σιδηροδρόμων ανοίγοντας το δρόμο στους συγγενείς των θυμάτων του Διστόμου να εισπράξουν 25.000.000 ευρώ.
Όμως η Γερμανία με προσφυγή της στις 29 Απριλίου 2022 ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης ζήτησε την ακύρωση κάθε πράξης αναγκαστικής εκτέλεσης κατά οιασδήποτε γερμανικής περιουσίας στην Ιταλία και τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων για την αναστολή συναφών πλειστηριασμών που είχαν προγραμματιστεί για 28 Μαΐου 2022.
Την αμέσως επόμενη ημέρα ο Ντράγκι με το Νομοθετικό Διάταγμα 36/30-4-2022 που κυρώθηκε με το Ν.79/2022, απαγόρευσε την άσκηση αγωγών αποζημιώσεως κατά της Γερμανίας για εγκλήματα πολέμου καθώς και την εκτέλεση συναφών δικαστικών αποφάσεων που είχαν ήδη εκδοθεί, όπως ήταν αυτή του Διστόμου. Ταυτόχρονα δημιούργησε ένα «Ταμείο Αποκατάστασης» για την καταβολή από το ιταλικό δημόσιο αποζημιώσεων στα θύματα εγκλημάτων που διαπράχθηκαν από το Τρίτο Ράιχ από το 1939 έως το 1945 στην Ιταλία ή σε βάρος Ιταλών πολιτών.
Ακολούθως εκδόθηκε η 159/2023 Απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Ιταλίας αναφορικά με το Νομοθετικό Διάταγμα Ντράγκι.
Τελικά το τρίτο Πολιτικό Τμήμα του Ανωτάτου Ιταλικού Ακυρωτικού με την 8785/8-4-2026 Απόφασή του παράκαμψε την απαγόρευση Ντράγκι και έκρινε ότι αφού οι Διστομίτες δεν μπορούσαν να διεκδικήσουν την αποζημίωσή τους μέσω του Ταμείου Αποκατάστασης καθώς αυτό αφορούσε μόνο Ιταλούς υπηκόους, είχαν δικαίωμα να προχωρήσουν στην εκτέλεση της απόφασής τους.
Το άρθρο υπογράφει ο Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου.