Στην έναρξη της εκδήλωση, στην πλατεία του Μοναστηρακίου, ύστερα από το καλωσόρισμα του προέδρου της Κοινότητας κ. Ηρακλή ΚιάκουΑκολούθησε καλλιτεχνικό πρόγραμμα από τον Μορφωτικό και Πολιτιστικό Σύλλογο Μοναστηρακίου (Παιδικό – Εφηβικό Τμήμα), από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Φωτολίβους “Η Νέα Ταρσός” (Χοροί Βόρειας Θράκης), από το Χορευτικό Συγκρότημα Δήμου Νεαπόλεως -Συκεών Χοροί Μακεδονίας, από τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο Πετρουσαίων και από τον Μορφωτικό και Πολιτιστικό Σύλλογο Μοναστηρακίου (Τοπικό νυχτέρι) . Τα νυχτέρια ήταν βραδινές συναντήσεις γυναικών – κοριτσιών στην παραδοσιακή ελληνική κοινωνία, που πραγματοποιούνταν κυρίως το χειμώνα και σε διαφορετικό κάθε φορά σπίτι καθώς περιλάμβαναν συλλογική εργασία, χειροτεχνία, συζήτηση, αφήγηση λαϊκών ιστοριών, φαγητό, τραγούδι και χορό σε ένα πλαίσιο αλληλοβοήθειας και μοιράσματος γνώσης, εμπειριών και συναισθημάτων ή απλά για συνεύρεση και συντροφιά, έτσι δεν έμεναν αναξιοποίητες οι μεγάλες νύχτες, ίσα – ίσα αναπτύσσονταν ειδύλλια ή γινόταν αφορμή καμιά φορά και για να ξεκινήσουν συνοικέσια, και που συνδύαζαν έτσι εικόνες από προσωπικές στιγμές με μοτίβα της παραδοσιακής ελληνικής τέχνης και τοπικά.
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος του ΜΠΣ Μοναστηρακίου, κ. Γιάννης Παπουτσής «Παρελθόν και παρόν ακουμπούν, σαν υφαντό που δεν τελειώνει ποτέ, κάθε καινούργια προσέγγιση/ανάγνωση υφαίνει πάνω του νέο σχέδιο καθώς προσπαθούμε να μην χαθεί το νήμα που μας ενώνει. Η μετάδοση, η επικοινωνία, η γλώσσα, όταν στέκεται λιτή και ακριβής, γίνεται πνοή που αντέχει στον χρόνο. Κάθε λέξη είναι ξεδιαλεγμένη – όπως στο έπος – κάθε αφήγηση κρατά τη μνήμη γενεών παρούσα. Έτσι το σπιτικό, το χωριό, η πατρίδα, ο νόστος, γίνονται και πάλι ζωντανά σημάδια για τον σημερινό θεατή/ακροατή. Γυναίκες – κορίτσια που τις ρίζες τους ποτίσανε οι ζωές άλλων γυναικών και οι ζωές εκείνων τις δικές μας, οι οποίες σου ερχόταν μ’ ένα τραγούδι στα χείλη, ώστε παράλληλα με τις εργασίες να γεμίζει με ψυχαγωγία η ζωή για να κυλάει πιο ευχάριστα. Η συντροφιά διασκεδάζει με διάφορα αστεία, τραγούδια, χορούς και κουτσομπολιό…Οι μνήμες αυτές συγκρατούν το παλιό τοπίο. Οι φωνές που αντήχησαν σαν μυστικά μηνύματα είναι η ακτινοβολία του χαμένου παρελθόντος. Η μνήμη ξετυλίγει το κουβάρι της σαν βουβό μνημείο σιωπής. Εμείς όμως εδώ τη σιωπή την κάνουμε τραγούδι δικό μας, δείγμα της αλλοτινής ζεστής ψυχής. Αντλούμε έτσι από την πηγή της ατομικής μνήμης τροφοδοτώντας με λυρικές αναπαραστάσεις και εικόνες την συλλογική μνήμη και η οποία φέρνει σε επαφή τις νεότερες γενιές με μία πτυχή της ντόπιας παράδοσής μας, που κινείται γύρω από τον άξονα μνήμης και αναζήτησης με τις όποιες αναμνήσεις που μας αφηγήθηκαν ή βιώσαμε. Μια θετική και αισιόδοξη προσέγγιση που εξωραΐζει την τοπική κοινωνία και ανυψώνει τη σχέση της με την Ιστορία.
Πρέπει όμως να συνειδητοποιήσουμε ότι το παρελθόν μας δεν εξαγνίζει ούτε δίνει από μόνο του περιεχόμενο στο παρόν…
Έτσι ανιχνεύουμε, ερευνούμε, κωδικοποιούμε, προσπαθούμε να προσεγγίσουμε ερμηνείες … πειθαρχούμε υπηρετώντας τη συνέχεια και που στοχεύουμε να της δώσουμε βάθος και διάρκεια.
Τα κύρια και βασικά χρονικά ορόσημα του χωριού μας που είναι: α) Οι Αράπηδές μας (6 Ιανουαρίου, ανήμερα των Θεοφανείων), β) Η Ζωοδόχος Πηγή (Πανηγύρι του χωριού, Παρασκευή Διακαινησίμου) και γ) 1η Ιουλίου (“ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ” της Δράμας και η ένταξη στον εθνικό κορμό προς τιμήν της “ΠΛΑΤΕΑΣ ΤΩΝ ΕΥΖΩΝΩΝ” Μοναστηρακίου), πέραν όλων των άλλων κοινοτικών εκφράσεων, εκδηλώσεων, διεργασιών και εκφάνσεων που λειτουργούν στο χωριό.
Οι εκφάνσεις αυτές συμπυκνώνουν τον κοινοτισμό μας και έχουν τη σημασία τους μιας και είναι ζωντανές καθόσον σημαίνουν.
Η σημαντινότητά τους συνίσταται στην ενίσχυση της συνοχής της κοινότητας καθώς προσδίδει βάθος στη συνέχεια και έτσι οι δράσεις μας θέλουμε να καθορίζουν και να έχουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διάρκεια.
Στόχος μας είναι ο σχεδιασμός και η βελτίωσή τους έτσι ώστε να διασφαλίζονται οι κοινοτικές ανάγκες και οι πολιτιστικές τους αξίες να γίνονται σεβαστές.
Κυρίως όμως μας βοηθούν να ξέρουμε τί είναι ο τόπος μας; τί αξίζει; τί μπορούμε να διεκδικήσουμε γι’ αυτόν;
Με την πεποίθηση ότι η πολιτιστική κληρονομιά αξίζει να αναδεικνύεται, να προστατεύεται και να προσφέρεται στο κοινό με τρόπο που να τιμά την ιστορία, και τον τόπο μας, μέσα από την σημερινή εκδήλωσή μας αυτή θέλουμε να δώσουμε ζωντάνια στις πάνδημες αυτές εκδηλώσεις, τα μεγάλα “πανηγύρια” και να αναδείξουμε έτσι τον παλμό των εκφάνσεων αυτών που συνεχίζουν να ενθουσιάζουν μέχρι και σήμερα με την ατμόσφαιρα και την αυθεντικότητά τους.
Κρίνουμε ότι είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς και τη μετάδοση των παραδόσεων στις μελλοντικές γενιές, και οι οποίες μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την τοπική οικονομία και να συμβάλουν στην κοινωνική συνοχή προσελκύοντας επισκέπτες, αυξάνοντας την επιχειρηματική δραστηριότητα και δημιουργώντας ευκαιρίες εργασίας, τα οποία συλλογικά συμβάλλουν στην οικονομική ευημερία της κοινότητας και όχι μόνο.
Η πολιτιστική μας κληρονομιά που ενυπάρχει στα δρώμενα, στα έθιμα, τις γιορτές ως συλλογική πολιτιστική μνήμη είναι η συνέχειά μας στο χρόνο.
Είναι οι Μνήμες των προγόνων μας, των ανθρώπων με μαρτυρίες και αποτελούν τεκμήρια ιστορίας.
Είναι γνώση που μας παραδίδεται και την υπηρετούμε με σεβασμό.
Είναι η συνέχειά μας.
Αναδεικνύεται έτσι η ιδιαίτερη σημασία που είχαν και έχουν για την τοπική κοινωνία καθώς αποτέλεσαν όχι μόνο σημεία αναφοράς κοινοτικής ζωής αλλά και βασικά στοιχεία για την κοινωνική συνοχή και την πολιτιστική συνέχεια της κοινότητας συμβάλλοντας στη διατήρηση της παράδοσης, της πίστης και της συλλογικής ταυτότητας, της ιστορίας μας.
Παράλληλα διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς. Έτσι αναδεικνύεται η σχέση του τόπου στο πέρασμα των αιώνων με την παράδοση, την τέχνη και την πνευματικότητα.
Κατορθώματα μικρής ή μεγάλης τέχνης, θριαμβικά ή ταπεινά δημιουργήματα πολύ παλαιοτέρων εποχών απαιτούν και σήμερα την προσοχή και το ενδιαφέρον που τους αρμόζει. Για να γίνει κοινό κτήμα και πεποίθηση η ανάγκη για τη διατήρηση και προστασία της αυθεντικής μορφής αλλά και η ανάγκη για την περαιτέρω προβολή τους.
Η ιστορικότητά τους μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για αύξηση της επισκεψιμότητας.
Οι κινήσεις των χορευτών, η μελωδίες της λύρας, ο ρυθμός του νταϊρέ, πλέκουν εικόνες γεμάτες μνήμη και συγκίνηση και αφηγούνται έναν συναρπαστικό κόσμο όπου η παράδοση είναι μια ισχυρή ζώσα εμπειρία, και όπου γεννιέται μια ατμόσφαιρα που δύσκολα περιγράφεται ιδιαίτερα στους Αράπηδες, την ιερή βελανιδιά, ως Φηγό που δίνει χρησμούς από την Παναγία, η “ΠΛΑΤΕΑ ΤΩΝ ΕΥΧΩΝΩΝ”, βιώνεται όμως στους χώρους όπου το καθημερινό συναντά το ιερό και το παρόν συνομιλεί με το παρελθόν και έτσι μεταλαμπαδεύεται στους νεότερους για να συνεχίσουν.
Ο χορός επιπλέον δίνει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να ξεφύγει από το σώμα του μέχρι που τον μετεμψυχώνει.
Ίσως εκεί, μέσα στη μουσική στον ρυθμό και στο συλλογικό βίωμα του χορού, να κρύβεται η μεταφυσική των “πανηγυριών”, η αίσθηση ότι για λίγες ώρες οι άνθρωποι υπερβαίνουν τον εαυτό τους και γίνονται μέρος μιας μεγαλύτερης κοινής ψυχής, που προσεγγίζει και έτσι διεισδύει βαθύτερα στην ατμόσφαιρα και την ουσία της κοινοτικής έκφανσης ή του “πανηγυριού”, και που έχει διαχρονική δύναμη στον τόπο μας.
Έχουν δε μία ιδιαίτερη ταυτότητα και βαρύτητα καθώς και μια περαιτέρω αναπτυξιακή δυναμική.
Εμείς οφείλουμε να αναδείξουμε, και να φωτίσουμε το πνευματικό και πολιτιστικό αποτύπωμα των χρονικών αυτών ορόσημων με τεκμηρίωση, επειδή άντεξαν στο χρόνο και έφτασαν στο σήμερα ως πολύτιμοι θησαυροί ιστορικής μνήμης.
Πρέπει όμως να συνειδητοποιήσουμε ότι το παρελθόν μας δεν εξαγνίζει ούτε δίνει από μόνο του περιεχόμενο στο παρόν.
Εξετάζοντας τους τρόπους ενδυνάμωσης των υφιστάμενων εκφάνσεων στα βασικά χρονικά ορόσημα της κοινότητας ως “φεστιβάλ” περιεχομένου θέτουμε ως στόχο τη βελτίωση της ποιότητας και της εξωστρέφειάς τους.
Συζητάμε επίσης ζητήματα βιωσιμότητας και διαμόρφωση κριτηρίων που θα μπορούν να αξιοποιηθούν για την αναζήτηση χρηματοδότησης από διάφορες πηγές.
Τονίζουμε την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ πολιτιστικών φορέων, τοπικών αρχών και επαγγελματιών του τουρισμού, ώστε τα “φεστιβάλ” αυτά να αποτελέσουν μέρος ενός ολοκληρωμένου και ελκυστικού “τουριστικού προϊόντος”, μέσα από θεματικές πολιτιστικές διαδρομές και τη σύνδεσή τους με τοπικά προϊόντα και παραδόσεις.
Τα παραπάνω αποτελούν βασικό πεδίο δράσης που προωθεί την ανταλλαγή εμπειριών και καλών πρακτικών μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών για την ανάπτυξη των πολιτιστικών φεστιβάλ ως μοχλού οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ανάπτυξης.
Εμείς ως Φορέας συνεχίζουμε να στηρίζουμε πρωτοβουλίες που ενισχύουν τον πολιτισμό, προωθούν την τοπική δημιουργία και αναδεικνύουν την περιοχή ως δυναμικό και βιώσιμο προορισμό.
Συνεχίζουμε να εκπαιδευόμαστε, να δικτυωνόμαστε και να προετοιμαζόμαστε μεθοδικά.
Εργαζόμαστε σταθερά για να αξιοποιήσουμε κάθε διαθέσιμο πόρο, με όραμα την ενίσχυση της τοπικής επιχειρηματικότητας και τη βιώσιμη ανάπτυξη της Κοινότητάς μας. Είθε να μπορέσουμε να συνεργαστούμε. Στηρίζουμε κάθε δυνατή συνεργασία και κοινή στόχευση στην περιοχή μας για να είναι ευοίωνο το μέλλον».
