Ο βομβαρδισμός των Τρικάλων
Δύο από τα θύματα του βομβαρδισμού. Αριστερά ο Λευτέρης Κορδέας (45 ετών) και δεξιά ο Γιώργος Κοντογιάννης (52 ετών).
Το σχόλιο του Ιταλού φωτογράφου αναφέρει: «Οικία κατεστραμμένη από τα Στούκας κοντά στην πλατεία της Επισκοπής (σημ. του Παλαιού Δεποτικού) των Τρικάλων».
Η επιβλητική εκκλησία του Αγίου Νικολάου είχε και αυτή γκρεμιστεί. Το μοναδικό εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος «του Σταματόπουλου» που βρισκόταν στο χώρο του σημερινού δημοτικού χώρου στάθμευσης στην οδό Κανούτα είχε πάψει να λειτουργεί αφήνοντας την πόλη στο σκοτάδι. Μόνο το ρολόι του Φρουρίου συνέχισε να χτυπά. Οι πολυβολισμοί των Στούκας αν και κατέστρεψαν τα τζάμια του δεν άγγιξαν τον μηχανισμό λειτουργίας.
Οι καταστροφές στα Τρίκαλα θα ήταν πολύ μεγαλύτερες αν είχαν εκραγεί όλες οι βόμβες των Στούκας. Οι βομβαρδισμοί από πολύ χαμηλό ύψος είχαν ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό βομβών (12-14 βόμβες) να μην εκραγούν.
Οι αεροπορικές επιδρομές των Γερμανών συνεχίστηκαν το απόγευμα της Μ. Πέμπτης (17/4) και εντάθηκαν σε όλη τη διάρκεια της ηλιόλουστης Μ. Παρασκευής. Ο αποκλειστικός στόχος των εχθρικών αεροπλάνων αυτές τις δύο μέρες ήταν οι στρατιώτες των χωρών της Κοινοπολιτείας. Τους κυνήγησαν σε όλη την έκταση της πόλης πυροβολώντας εναντίον τους με τα πολυβόλα των Στούκας. Ευτυχώς για τα Τρίκαλα, δεν έριξαν άλλες βόμβες.
Η λεηλασία της πόλης
Η ερήμωση της πόλης το τριήμερο 15, 16 και 17 Απριλίου ήταν σχεδόν ολοκληρωτική. Εκμεταλλευόμενοι την απουσία των κατοίκων αλλά και των κρατικών αρχών πολλοί χωρικοί από τα κοντινά στα Τρίκαλα χωριά επέδραμαν στην ανυπεράσπιστη πόλη και επιδόθηκαν σε όργιο λεηλασίας. Κατευθύνθηκαν κυρίως στα μισοκατεστραμμένα εμπορικά καταστήματα. Μετέφεραν με ιππήλατα κάρα οτιδήποτε μπορούσε να μεταφερθεί. Ιδιαίτερη προτίμηση έδειξαν στα τρόφιμα, τα ρούχα και στα οικοδομικά εργαλεία και υλικά. Κάποιοι άλλοι δεν δίστασαν να παραβιάσουν σπίτια που είχαν μείνει άθικτα από τους βομβαρδισμούς. Από αυτό το «μεγάλο πλιάτσικο», όπως ονομάστηκε από τους Τρικαλινούς της εποχής, απείχαν οι αγρότες που κατοικούσαν στα χωριά ανατολικά των Τρικάλων. Εκείνοι αρκέστηκαν στη λεηλασία των αποθηκών της αυστραλιανής δύναμης που ήταν εγκατεστημένες στο Μεγαλοχώρι.
Η «αξιοποίηση» των κλοπιμαίων από τους χωριάτες είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία τραγελαφικών καταστάσεων. Αυτόπτες μάρτυρες μιλούν για χωρικούς που κυκλοφορούσαν στα χωριά τους φορώντας πιζάμες και για αγρότισσες που φόραγαν κομπινεζόν πάνω από τα παραδοσιακά τους ρούχα. Ανατρέχοντας στην ιστορία της πόλης των τελευταίων εξακοσίων χρόνων δεν θα συναντήσουμε ανάλογη καταστροφή των Τρικάλων. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε η πλημμύρα του 1907, η οποία είχε μεν περισσότερα ανθρώπινα θύματα δεν επηρέασε όμως στον ίδιο βαθμό τη συνοχή της τρικαλινής κοινωνίας. Φαινόμενα λεηλασίας ξένων ιδιοκτησιών και αναγκαστική μετοικεσία τόσο πολλών Τρικαλινών εμφανίστηκαν για πρώτη φορά σε τέτοια έκταση στην πόλη μας. Η μετακίνηση πολλών τρικαλινών οικογενειών, που δεν μετείχαν άμεσα στην αγροτική παραγωγή, προς τα μεγάλα αστικά κέντρα (Αθήνα, Θεσσαλονίκη) έγινε στην προσπάθειά τους να αναζητήσουν μεγαλύτερη ασφάλεια καθώς οι τύχες του πολέμου δεν ήταν από πριν γνωστές. Η εξασφάλιση των απαραίτητων αγαθών έδειχνε περισσότερο βέβαιη στις μεγάλες πόλεις και το πλήγμα που δέχθηκαν οι συγκοινωνίες από τις καταστροφές των δρόμων και των γεφυρών έκανε αυτή την εκτίμηση πιο πειστική.
Η μετακίνηση αυτή πήρε αντίθετη φορά μόλις έξι μήνες αργότερα με το ξέσπασμα της «μεγάλης πείνας» στην Αθήνα το χειμώνα του 1941-42. Φιλοξενήθηκαν σε μία πληγωμένη πόλη τα τραύματα της οποίας άργησαν να επουλωθούν….
* Η πρωτογενής πηγή πληροφοριών του άρθρου ήτανε το βιβλίο μου «Τα Τρίκαλα στα χρόνια της κατοχής».
Δημήτρης Ι. Κωνσταντινίδης, Εκπαιδευτικός