Χρήστος Μπούρας στην «Π»: «Η καρέκλα μου είναι πολύ μοναχική» – Ο Πρύτανης για τη ζωή του, το όραμα, τα λάθη και τους στόχους

Η διαδρομή ενός ανθρώπου που ταυτίστηκε με την εξέλιξη του Πανεπιστημίου Πατρών αποτυπώνεται στη συνέντευξη του πρύτανη Χρήστου Μπούρα στην «Πελοπόννησο». Από τα παιδικά χρόνια στην Καλαμάτα έως τη δεύτερη θητεία του στην κορυφή του ιδρύματος, ο ίδιος μιλά για τις επιλογές, τις επιρροές και τις προκλήσεις που διαμόρφωσαν την πορεία του. Με ειλικρίνεια και αυτοκριτική περιγράφει το όραμά του για ένα σύγχρονο, εξωστρεφές πανεπιστήμιο και αναδεικνύει τα στοιχήματα της επόμενης ημέρας για την ανώτατη εκπαίδευση.Εχω γεννηθεί στην Καλαμάτα κι εκεί έζησα όλα τα μαθητικά μου χρόνια, μέχρι να έρθω στην Πάτρα, ως πρωτοετής φοιτητής το 1980, στην πρώτη χρονιά λειτουργίας του Τμήματος Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής. Εδώ σπούδασα, συνέχισα μεταπτυχιακά, έφυγα και ξαναγύρισα. Το Πανεπιστήμιο του τότε είναι πολύ διαφορετικό από τώρα. Ηταν ένα μικρό, αλλά πολύ σημαντικό και δραστήριο Πανεπιστήμιο που τώρα έχει μεγαλώσει. Μεγάλωσα σε μια φτωχή οικογένεια. Τη δεκαετία του ’70 οι οικογένειες έψαχναν την κοινωνική καταξίωση μέσα από τις σπουδές των παιδιών. Ελεγαν «να γίνεις ή γιατρός ή μηχανικός ή δικηγόρος». Εγώ είχα ένα δίλημμα ανάμεσα στην Ιατρική και στο Πολυτεχνείο. Νομίζω τυχαία βρέθηκα να τελειώσω το Τμήμα Πληροφορικής. Η οικογένειά μου με στήριξε, ακόμα και πέρα από τις δυνατότητες που είχε.Μου έμαθαν να έχω σχέδιο και να επιμένω. Τα σημαντικότερα όμως είναι να ακούω τους ανθρώπους και να λογαριάζω την τελική μου απόφαση με βάση αυτά που μου λένε, χωρίς να με επηρεάζουν, αλλά και να βοηθάω όσους μπορώ μέσα στα πλαίσια ή στα όρια και των δυνατοτήτων μου.Οταν τελείωσα το 1985, είχε έρθει ένας καθηγητής από την Αμερική, ο Παύλος Σπυράκης, ο οποίος δημιούργησε μία ομάδα από τους πρώτους αποφοίτους. Είχα τη χαρά και την τύχη να ενταχθώ σε αυτήν την ομάδα. Μετά όλα πήραν τον δρόμο τους. Τελείωσα το διδακτορικό μου, έφυγα για κάποιο διάστημα και ξαναγύρισα το 1998, όπου εξελέγην επίκουρος καθηγητής. Η γνωριμία και η συνεργασία με τον Παύλο Σπυράκη μου έδωσε αυτή τη διέξοδο. Ειδικά αν σκεφτείτε ότι τότε οι απόφοιτοι ήταν περιζήτητοι και με καλούς μισθούς.Οχι, δεν το φανταζόμουν. Τότε οι φοιτητές ήταν σε άλλο μήκος κλίματος. Επικρατούσε μία αύρα ότι θα τα αλλάξουμε όλα, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε τις δυσκολίες που υπάρχουν. Θα έλεγα ότι κακώς βλέπαμε με μία «εχθρότητα» αυτούς που διοικούσαν τα πανεπιστήμια. Δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε αρκετά πράγματα. Βέβαια, ήταν και αυτοί αρκετά μακριά από εμάς σε σχέση με σήμερα.Το Πανεπιστήμιο Πατρών δεν είναι ένα μικρό επαρχιακό πανεπιστήμιο, είναι ένα μεγάλο περιφερειακό πανεπιστήμιο που πρέπει να διεθνοποιηθεί και άλλο. Ηδη λειτουργούμε τμήματα στην Κίνα και είμαστε κοντά στο να λειτουργήσουμε και το ξενόγλωσσο τμήμα Ιατρικής. Ελπίζω πως θα το κάνουμε τον Σεπτέμβριο.
Πρέπει να γίνουν γενναία βήματα στη διεθνοποίηση και στην εξωστρέφεια, ώστε να προσελκύσουμε ξένους φοιτητές. Είναι ένα στοίχημα που έχει βάθος, που έχουμε κάνει τα πρώτα βήματα και θα συνεχίσουμε για να έχουμε αποτελέσματα.Το Πανεπιστήμιο, 60 χρόνια μετά, έχει κτίρια γερασμένα. Χρειάζεται ένα πρόγραμμα, που έχω προτείνει να ονομαστεί «Ευάγγελος Παπανούτσος», αντίστοιχο του «Μαριέττα Γιαννάκου», με χρηματοδοτήσεις για να ανακαινίσουμε τα κτίριά μας. Επιπλέον πρέπει να σχεδιαστεί ένα μακρόχρονο πρόγραμμα ανανέωσης του εκπαιδευτικού και ερευνητικού εξοπλισμού.
Για το τέλος άφησα τους ανθρώπους. Εχουμε κατορθώσει αυτά τα έξι χρόνια της θητείας και έχουμε ένα θετικό ισοζύγιο. Εχουμε πάρει περισσότερα μέλη ΔΕΠ από όσα έφυγαν.
Ομως έχουμε ένα μεγάλο έλλειμμα, όχι τόσο πολύ σε διοικητικό και τεχνικό προσωπικό, αλλά στις δεξιότητες του προσωπικού μας. Εκεί επενδύουμε, για παράδειγμα μέσα από ένα πρόγραμμα που κάθε χρόνο πέντε με έξι άνθρωποι εντελώς δωρεάν κάνουν ένα μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση, στο πλαίσιο της συνεργασίας που έχουμε το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Τα προβλήματά μας είναι οι υποδομές, ο εξοπλισμός και οι δεξιότητες στους ανθρώπους.Νομίζω ότι το πιο σημαντικό είναι ότι πάτησα στη δουλειά των προηγούμενων. Δεν μου αρέσει να μηδενίζω. Ολοκληρώσαμε δύο κτίρια που οι προηγούμενες Πρυτανείες είχαν φτάσει μέχρι ενός σημείου. Το κτίριο των ΗΥ και το κτίριο του οικονομικού.
Η μεγάλη ιστορία με την Κίνα, όπου είμαστε το μοναδικό πανεπιστήμιο που ήδη λειτουργεί στα τρία έτη. Επίσης είναι σημαντική η παρέμβαση που κάναμε στη φοιτητική μέριμνα. Οι Εστίες δεν ήταν σε καλή κατάσταση.
Σήμερα έχουμε τη χαρά να δώσουμε 102 δωμάτια στην Πάτρα, έχουμε δώσει 40 στο Μεσολόγγι, στο τέλος του χρόνου άλλα 102. Θέλουμε να κάνουμε το Πανεπιστήμιο φιλικό στις φοιτήτριες και στους φοιτητές. Ενώ, πέρα από τη στέγαση, θα δείτε ότι χτίζεται ένα καινούργιο φοιτητικό εστιατόριο.Αρχικά, δεν είναι ακριβώς δημόσιο όπως το εννοούμε στις άλλες χώρες. Είναι κάτι μεταξύ κρατικού και δημοσίου.Στο κρατικό υπάρχει ένας ασφυχτικός εναγκαλισμός από την κεντρική κυβέρνηση. Στο δημόσιο υπάρχουν πάρα πολλοί βαθμοί ελευθερίας.
Εδώ υπάρχει μία παρανόηση: Στο άρθρο 16 σταματάμε στην ανάγνωση της πρώτης παραγράφου που λέει την απαγόρευση της ίδρυσης μη κρατικών και δεν προχωρούμε στα επόμενα άρθρα που μιλούν για την αυτοτέλεια και το αυτοδιοίκητο.
Πιστεύω ότι το δημόσιο πανεπιστήμιο πρέπει να αποκτήσει αρκετούς βαθμούς ελευθερίας. Να φτάσουμε, όχι άμεσα, σε ένα σημείο που θα αποφασίζει πόσοι θα είναι οι εισακτέοι του, να αποφασίζει να κάνει μεγάλες συνεργασίες.
Για παράδειγμα, το Πανεπιστήμιό μας έχει ένα μεγάλο συνεδριακό κέντρο κι ένα κολυμβητήριο που δεν λειτουργεί. Θα ήθελα να μου επιτρέπει το νομοθετικό πλαίσιο να γίνει ένα ΣΔΙΤ, το οποίο πρωτίστως να εξυπηρετεί την ακαδημαϊκή κοινότητα, τους φοιτητές και τον υπόλοιπο καιρό να δουλεύει για την ευρύτερη κοινωνία και να προσφέρει έσοδα στο Πανεπιστήμιο. Αυτό δεν μπορώ να το κάνω σήμερα.Ολα μαζί. Το Πανεπιστήμιο πρέπει να έχει έναν προσανατολισμό στην Παιδεία, στην Εκπαίδευση, στον Πολιτισμό, στην Ερευνα, αλλά όταν λέμε έρευνα εννοούμε παραγωγή προϊόντων, άρα καινοτομία, άρα σύνδεση με τις δυνάμεις της αγοράς.
Δεν πρέπει να αποκοπούμε από την περιοχή. Είμαστε ένας σημαντικός πυλώνας ανάπτυξης που απασχολεί περίπου 5.000 εργαζόμενους, 1.500 μόνιμους και 3.500 συμβασιούχους.
Τα τελευταία δύο χρόνια, με γενναία προσπάθεια, έχουμε δημιουργήσει τρεις τεχνοβλαστούς για τους οποίους υπάρχει ενδιαφέρον από επενδυτές.
Αναμφίβολα πρέπει να κρατήσουμε μία ισορροπία ανάμεσα σε όλα.
Επιπλέον, η συμμετοχή του Πανεπιστημίου με τους φορείς, όπως το Επιμελητήριο, η Περιφέρεια και το Ελληνικό Πανεπιστήμιο, στο Patras IQ, στα Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης και όπου καλούμαστε, το Πανεπιστήμιο θα είναι παρόν για να βοηθήσει την ανάπτυξη.
Δεν απεμπολούμε τον ρόλο που έχουμε στην ανάπτυξη της περιοχής.Χρειάζονται περισσότερα βήματα για να έρθουμε πιο κοντά. Πρώτα απ’ όλα ανοίξαμε το Πανεπιστήμιο με το Welcome to Up και αυτό γίνεται με τη στήριξη της τοπικής κοινωνίας και των φορέων.
Συμμετέχουμε στον σχεδιασμό των Τοπικών Σχεδίων Ανάπτυξης, βάζοντας το λιθαράκι μας. Οπου έχουμε κληθεί καταθέτουμε την τεκμηριωμένη επιστημονική μας άποψη, χωρίς να πολιτευόμαστε. Για παράδειγμα, ο συνάδελφος Γιάννης Κουκουβέλας θα παρουσιάσει τη μελέτη για τον Οδοντωτού που είναι ένα πρόβλημα της περιοχής.
Είμαστε ανοιχτοί να κάνουμε περισσότερα πράγματα. Χρειάζεται να κάνουμε περισσότερα και εμείς και οι άλλοι, γιατί πρέπει να μάθουμε να συνυπάρχουμε. Είμαστε στην ίδια περιοχή και θεωρώ ότι και αυτή η πρυτανική αρχή, αλλά και οι επόμενες θα επιμένουν με ένταση, έτσι ώστε να ενισχυθεί αυτή η συνεργασία.Το Πανεπιστήμιο Πατρών έχει ένα ισχυρό brand name. Εχουμε τμήματα στα 200 καλύτερα του κόσμου, το Πολυτεχνείο μας είναι στα καλύτερα 500 του κόσμου, η ιατρική μας και οι σπουδές στις σχολές θετικών επιστήμων είναι και αυτές στα 600 καλύτερα. Επειδή ο ιδιωτικός τομέας και σύντομα και ο δημόσιος θα μετράνε από ποιο πανεπιστήμιο τελειώνεις, θεωρώ ότι έχουμε ένα ισχυρό brand name.
Οσον αφορά τα προβλήματα, ένα από αυτά είναι τα ακριβά εισιτήρια, αλλά έχει γίνει παρέμβαση από την Περιφέρεια και σύντομα θα έχουμε μια λύση και περιμένουμε ανακοινώσεις από τον περιφερειάρχη Νεκτάριο Φαρμάκη.
Αλλο θέμα είναι τα πολύ ακριβά ενοίκια, που λειτουργεί αποθαρρυντικά για να μην έρχονται οι φοιτητές. Πρέπει η περιοχή να μη βλέπει τους φοιτητές μόνο σαν πηγή εισοδήματος. Πρέπει να τους εντάξουμε στην κοινωνική μας δραστηριότητα.Το βασικό που θέλουμε είναι να εμφυτεύσουμε στους φοιτητές μας ότι όλα δεν τελειώνουν στο πτυχίο. Εκεί ανοίγουν τα πάντα. Τους καλλιεργούμε την έννοια των δεξιοτήτων. Ηδη, το μάθημα της τεχνητής νοημοσύνης έχει μπει στα περισσότερα τμήματα.Πρώτα απ’ όλα τους ακούω, προσπαθώ να εξαντλήσω όλα τα επιχειρήματα, όλο τον διάλογο και τα επιχειρήματα, αλλά έχω διαπιστώσει ότι νέοι άνθρωποι έχουν μεγάλο θυμό. Μιλάμε για τη γενιά της κρίσης, των μνημονίων και του COVID. Πρέπει να έχουμε τεράστια υπομονή, γιατί είναι το μέλλον της χώρας. Πιστεύω ότι η νέα γενιά έχει χαλυβδωθεί και μέσα από τις δυσκολίες που πέρασε, θα βοηθήσει για να έρθουν καλύτερες μέρες για τη χώρα μας.Ο νέος νόμος που εφαρμόζεται από 1/1 για την εκλογή των μελών ΔΕΠ δεν επιτρέπει τη συμμετοχή συγγενικών προσώπων στις εκλεκτορικά σώματα. Είναι ένα βήμα, όμως υπάρχει μία κουλτούρα που θέλει μεγάλη προσπάθεια για να εξαλειφθεί. Σας διαβεβαιώνω ότι το Πανεπιστήμιο Πατρών καταβάλει τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια, έτσι ώστε τέτοια φαινόμενα να μην εμφανίζονται.Με βάση τα στοιχεία που έχουμε, εμείς στα τελευταία χρόνια έχουμε πάρει πάνω από 200 θέσεις. Οι 150 έχουν έρθει εκτός. Είναι ένα πρώτο βήμα.Κάναμε προσπάθεια να μαζέψουμε τα τμήματα σε πόλεις που υπήρχε μόνο ένα τμήμα με λίγες υποδομές και χωρίς ανθρώπους, επειδή ήταν μη βιώσιμο.
Εκεί αναγκάστηκα, όχι μόνο εγώ, αλλά και η Σύγκλητος, να έρθουμε σε μια έντονη αντιπαράθεση με όλο το πολιτικό σύστημα. Καταλαβαίνω το πολιτικό σύστημα, γιατί πολιτεύεται και έχει πολιτικό κόστος. Από την άλλη μεριά, εμείς θέλουμε να έχουμε ένα ισχυρό Πανεπιστήμιο. Άλλο παράδειγμα είναι η σχολή Φυσικοθεραπείας που ήταν στο Αίγιο. Από τη στιγμή που ήρθε εδώ, είναι εντυπωσιακά τα νούμερα.Η συνταγματική αναθεώρηση πρέπει να περιλαμβάνει συνολικά το Αρθρο 16.Πρώτον, να επιτρέπει την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων και να ενισχύει την αυτοτέλεια και το αυτοδιοίκητο. Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ήταν εδώ ως κολέγια, με μόνο μία διαφορά. Το κολέγιο που λειτουργούσε δεν κρινόταν με τον ίδιο τρόπο που κρίνονται τα Τμήματά μας. Τα μη κρατικά δεν πέρασαν όλα. Εμείς θέλουμε με καθαρούς κανόνες να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός. Νομίζω ότι καλό μας κάνει.Είμαι ένας άνθρωπος που πιστεύω ότι μαθαίνω και από τα λάθη μου. Αλίμονο αν μέσα σε έξι χρόνια θητείας δεν έχουν γίνει λάθη, τα οποία μπορεί να έγιναν γιατί η συγκυρία δεν επέτρεψε να αναλύσεις όλα τα δεδομένα. Νομίζω όμως πως μεγάλο λάθος, μη αναστρέψιμο, δεν έχει συμβεί στο Πανεπιστήμιο. Μικρά λάθη έγιναν και τα διορθώσαμε.
Θεωρώ ως λάθος που δεν κάναμε τα ξενόγλωσσα τμήματα πολύ νωρίτερα, όπως και η παρέμβαση στην Εστία έπρεπε να είχε γίνει πιο γρήγορα. Ομως πολλές φορές αντιμετωπίζεις την τεράστια γραφειοκρατία για την εξασφάλιση χρηματοδότησης.
Εχω ένα μεγάλο άγχος μήπως κάποια απόφασή μου επηρεάσει τόσο αρνητικά το δημόσιο Πανεπιστήμιο Πατρών. Αυτό με κάνει να μετράω τα πράγματα πάρα πολύ. Βασική μου αρχή είναι ότι το Πανεπιστήμιο δεν πολιτεύεται, έχει έναν βαθμό ελευθερίας, γιατί δεν έχει έναν πολιτικό κόστος και έχω τη χαρά και την τύχη να έχω γνωρίσει 3-4 υπουργούς Παιδείας με τους οποίους συνεργάστηκα προς όφελος του Πανεπιστημίου και σε πόρους και σε ανθρώπους.