Η ταυτοποίηση της αρχαίας Κύμης στον λόφο Βιγλατούρι του Οξυλίθου αποτελεί θεμέλιο λίθο για την κατανόηση της ευβοϊκής ιστορίας. Για περισσότερο από έναν αιώνα, η ύπαρξη της πόλης στον ελλαδικό χώρο αποτελούσε αντικείμενο έντονης αμφισβητισίας. Η περιορισμένη αναφορά της στις γραπτές πηγές και η απουσία υλικών καταλοίπων από την εποχή των αποικισμών είχαν οδηγήσει σε θεωρίες που ήθελαν την ιταλική Κύμη να έχει διαφορετική προέλευση, αφήνοντας την Εύβοια εκτός του ιστορικού κάδρου.
Η ανασκαφική δραστηριότητα, η οποία ξεκίνησε το 1984 από την αρχαιολόγο Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη και διήρκεσε μία δεκαετία, άλλαξε οριστικά τα δεδομένα. Τα ευρήματα αποκάλυψαν έναν οικισμό με ρίζες στην προϊστορική περίοδο, ο οποίος γνώρισε τη μεγαλύτερη ακμή του κατά τους γεωμετρικούς χρόνους. Η οργάνωση της πόλης ήταν πλήρης, καθώς διέθετε ιερό οίκο, τέμενος, πλατείες και συγκροτημένες κατοικίες, στοιχεία που μαρτυρούν μια εύρωστη κοινωνία με σημαντική επιρροή.
Η σημασία της Κύμης αποδεικνύεται από τον κομβικό της ρόλο στον Δεύτερο Αποικισμό προς τη Δύση. Η πόλη δεν ήταν απομονωμένη, αλλά διατηρούσε ένα ευρύ δίκτυο επαφών με τον τότε γνωστό κόσμο, γεγονός που οδήγησε στην ίδρυση της ομώνυμης αποικίας στη Μεγάλη Ελλάδα. Το Βιγλατούρι στέκεται πλέον ως η αδιάψευστη μαρτυρία για μια πόλη που, αν και «αόρατη» για χρόνια, πρωταγωνίστησε στις μεγάλες μετακινήσεις της αρχαιότητας.


