Η περίφημη Μαυροελιά που δεσπόζει στο Αρτεμίσιο, αποτελεί μια αποδεδειγμένα υπεραιωνόβια ελιά και ένα ανεκτίμητο μνημείο της φύσης, το οποίο συνδέεται άρρηκτα με τα αιματηρά γεγονότα που σημάδεψαν την τουρκοκρατία στην περιοχή. Ο συγκεκριμένος αρχαίος ελαιώνας δεν είναι απλώς ένας φυσικός θησαυρός με τεράστια οικολογική αξία, αλλά ένας τόπος μαρτυρίου που εξιστορεί την τοπική ιστορία, τους αγώνες και τις θυσίες των ανυπότακτων κατοίκων ενάντια στον οθωμανικό ζυγό.
Σύμφωνα με την ενδελεχή έρευνα του καθηγητή του ΑΠΘ Σωτηρίου Παναγιωτόπουλου και με βάση τις τεράστιες φυσικές διαστάσεις του κορμού της, η ηλικία αυτού του επιβλητικού δέντρου υπολογίζεται πως ξεπερνά τα 2.500 έτη. Ωστόσο, η βαριά ιστορία που «διηγείται» το δέντρο υπερβαίνει τη βοτανική του σπανιότητα. Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, τα εμβληματικά δέντρα αυτού του δάσους μετατράπηκαν από τους κατακτητές σε φρικτά σημεία εκτέλεσης. Οι σκληροί αγάδες της περιοχής χρησιμοποιούσαν τα γερά κλαδιά τους για τον απαγχονισμό των ντόπιων κατοίκων που ζούσαν στους γύρω λόφους και αρνούνταν πεισματικά να υποταχθούν.
Η φρίκη και η αγριότητα εκείνης της εποχής έχουν αποτυπωθεί ανεξίτηλα στη γεωγραφία και την κουλτούρα του τόπου, καθώς διασώζονται μέχρι σήμερα ανατριχιαστικά τοπωνύμια, όπως Κουρμπάτσι που σημαίνει βούρδουλας, Πρετόρι που παραπέμπει σε δικαστήριο, καθώς και οι ονομασίες Κρεμάλα και Μαυρομαντήλα. Αυτές οι λέξεις αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες της μαρτυρικότητας της περιοχής. Η πλούσια λαϊκή παράδοση αναφέρει ότι κάτω από τον ίσκιο του συγκεκριμένου δέντρου συγκεντρώνονταν οι μαυροφορεμένες μανάδες, οι γυναίκες και οι αδερφές των απαγχονισμένων αγωνιστών για να μοιρολογήσουν τους νεκρούς τους. Από αυτόν ακριβώς τον ατελείωτο θρήνο και τα μαύρα μαντήλια του πένθους, το δέντρο έλαβε το χαρακτηριστικό όνομα Μαυροελιά ή Ελιά Μαυρομαντήλα.
Ο πόνος εκείνων των γυναικών φαίνεται πως στοίχειωσε για πάντα τον τόπο, γεννώντας έναν ανατριχιαστικό τοπικό θρύλο. Οι κάτοικοι διηγούνται ότι ακόμα και σήμερα, στον λόφο του Παλιοχωρίου, αμέσως μετά τη δύση του ηλίου, ακούγονται απόκοσμες κραυγές και θρήνοι. Αυτοί οι ήχοι μοιάζουν να ταξιδεύουν μέσα από τα βάθη των αιώνων, μεταφέροντας ακέραιες τις μνήμες από την πιο σκοτεινή και αιματοβαμμένη περίοδο της τουρκοκρατίας και κρατώντας άσβεστη την ιστορική μνήμη.