Για τις πρόσφατες και σημαντικότερες δράσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο υλοποίησης του ευρωπαϊκού έργου FISSH, στις οποίες συμμετείχε ως εταίρος, ενημερώνει το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Κεντρικής Μακεδονίας:
Από τη μέτρηση στην επικοινωνία
Η εκδήλωση ανέδειξε τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης της βιώσιμης επίδοσης — όπως των εκπομπών στο περιβάλλον και της χρήσης των φυσικών πόρων — αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η βιωσιμότητα δεν μπορεί να αποτυπωθεί σε έναν μόνο δείκτη. Θέματα όπως η βιοποικιλότητα, η ποιότητα του εδάφους και η ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων αναδείχθηκαν ως εξίσου σημαντικά.
Η αποτελεσματική επικοινωνία αναδείχθηκε ως ακόμη ένα βασικό θέμα. Οι συμμετέχοντες επισήμαναν ότι τα μηνύματα βιωσιμότητας πρέπει να ενδυναμώνουν αντί να επιρρίπτουν ευθύνες, υπογραμμίζοντας ότι «τα συγκεκριμένα παραδείγματα και οι πρακτικές λύσεις αποδεικνύονται πιο αποτελεσματικά, σε σύγκριση με τις αφηρημένες συζητήσεις, στο να κινητοποιούν αλλαγές τόσο στους παραγωγούς όσο και στους καταναλωτές».
Πολιτικά εργαλεία και περιφερειακά μοντέλα υποστήριξης
Η Διαπεριφερειακή Εκδήλωση Μάθησης (ILE) ανέδειξε ένα ευρύ φάσμα περιφερειακών μηχανισμών υποστήριξης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού τομέα, όπως εργαστήρια καινοτομίας, συμβουλευτικές υπηρεσίες, εκπαιδευτικά προγράμματα, συστάδες επιχειρήσεων, συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και οικονομικά κίνητρα. Τα εργαλεία αυτά βοηθούν τις ΜμΕ να αναπτύξουν νέα προϊόντα, να βελτιώσουν τις διαδικασίες τους, να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέες αγορές και να συνεργαστούν με ερευνητικούς και δημόσιους φορείς. Πολλές από τις προσεγγίσεις που παρουσιάστηκαν έδειξαν σημαντικές δυνατότητες μεταφοράς και εφαρμογής τους σε άλλες Περιφέρειες μέσω της συνεργασίας Interreg.
Καλές πρακτικές και εκπαιδευτικές επισκέψεις
Παραδείγματα καλών πρακτικών από την Περιφέρεια υποδοχής, τη Νότια Οστρομπόθνια της Φινλανδίας, έδειξαν πώς οι περιφερειακές πολιτικές μπορούν να στηρίξουν τις πράσινες και ψηφιακές μεταβάσεις στον τομέα των τροφίμων. Κατά την επίσκεψη μελέτης, οι συμμετέχοντες ξεναγήθηκαν σε εγκαταστάσεις αγροδιατροφικής καινοτομίας, υπηρεσίες υποστήριξης επιχειρήσεων και μια επιτυχημένη περιφερειακή εταιρεία. Έτσι, είχαν την ευκαιρία να σχηματίσουν άμεση εικόνα για το πώς εφαρμόζεται η βιωσιμότητα στην πράξη — από την έρευνα και την ανάπτυξη προϊόντων έως τις έτοιμες λύσεις της αγοράς.
Συμπεράσματα
Η Διαπεριφερειακή Εκδήλωση Μάθησης (ILE) επιβεβαίωσε την προστιθέμενη αξία της διαπεριφερειακής συνεργασίας στην αντιμετώπιση σύνθετων προκλήσεων βιωσιμότητας στον τομέα των τροφίμων. Συνδυάζοντας στρατηγικό διάλογο, πρακτικά παραδείγματα και ανταλλαγή γνώσεων, η εκδήλωση ενίσχυσε την αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των Περιφερειών- εταίρων του έργου FISSH και συνέβαλε στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών πολιτικών λύσεων, προσανατολισμένων στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τα αποτελέσματα της Διαπεριφερειακής Εκδήλωσης Μάθησης (ILE) θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν την ανταλλαγή καλών πρακτικών και τη μάθηση στο πλαίσιο του έργου FISSH.
2) Αποτελέσματα και Καλές Πρακτικές από τη Θεματική Περιοχή Εστίασης 2 (TFA 2) – Βιώσιμη Παραγωγή Τροφίμων και Αλυσίδα Αξίας Προϊόντων
Πρόοδος προς βιώσιμα συστήματα τροφίμων σε όλη την Ευρώπη
Τα πιο πρόσφατα αποτελέσματα από τη Θεματική Περιοχή Εστίασης 2 (TFA 2) στο πλαίσιο του έργου FISSH, που υλοποιείται μέσω του προγράμματος Interreg Europe δείχνουν πώς οι ευρωπαϊκές Περιφέρειες μετατρέπουν τους στόχους της βιωσιμότητας σε πρακτική δράση σε ολόκληρες τις αλυσίδες αξίας τροφίμων. Μέσα από διαπεριφερειακή συνεργασία, ανταλλαγή γνώσης και ενεργή συμμετοχή των περιφερειακών ενδιαφερομένων φορέων, οι εταίροι εφαρμόζουν συγκεκριμένες λύσεις που στηρίζουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις τροφίμων, ενισχύοντας τις τοπικές οικονομίες και προωθώντας τα οφέλη της χαμηλών ρύπων και αποδοτικής σε πόρους παραγωγής τροφίμων.
Η διαπεριφερειακή μάθηση ενισχύει τη συνεργασία και την ανταλλαγή γνώσης- Η συμμετοχή των περιφερειακών φορέων υποστηρίζει την εφαρμογή πολιτικών
Η Διαπεριφερειακή Εκδήλωση Μάθησης και η εκπαιδευτική επίσκεψη που πραγματοποιήθηκαν στη Νότια Οστρομπόθνια της Φινλανδίας και αναφέρθηκαν παραπάνω αποτέλεσαν βασικό ορόσημο των δραστηριοτήτων της Θεματικής Περιοχής Εστίασης 2- TFA2.
Παράλληλα με τη Διαπεριφερειακή Εκδήλωση Μάθησης, οι εταίροι διοργάνωσαν συναντήσεις με περιφερειακούς φορείς για να διαδώσουν τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων της TFA2 και να συζητήσουν την εφαρμογή αλλαγών πολιτικής στις Περιφέρειές τους.
Οι συναντήσεις αυτές έφεραν κοντά μικρομεσαίες επιχειρήσεις τροφίμων (ΜμΕ), δημόσιες αρχές, ερευνητικά ιδρύματα και κλαδικούς οργανισμούς, με στόχο την ανταλλαγή γνώσης, την αξιολόγηση των περιφερειακών αναγκών και την εξερεύνηση τρόπων ενσωμάτωσης των αποτελεσμάτων του έργου στα πολιτικά πλαίσια. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στην υποστήριξη της καινοτομίας, στους μηχανισμούς χρηματοδότησης, στις οικολογικές μεθόδους παραγωγής, στα ψηφιακά εργαλεία και στην αξιοποίηση τοπικών προϊόντων.
Με την άμεση εμπλοκή των περιφερειακών φορέων στη διαδικασία πολιτικής μάθησης, οι εταίροι συμβάλλουν ώστε οι μεταβάσεις προς τη βιωσιμότητα να αντανακλούν τις τοπικές προτεραιότητες και να οδηγούν σε ουσιαστικές βελτιώσεις των εφαρμοζόμενων πολιτικών.
Περιφερειακές πρωτοβουλίες που προσφέρουν πρακτικές λύσεις βιωσιμότητας
Στις Περιφέρειες των εταίρων του έργου FISSH, οι δραστηριότητες της TFA2 υποστηρίζουν μια σειρά στοχευμένων καλών πρακτικών που καλύπτουν τα διαφορετικά στάδια της αλυσίδας αξίας τροφίμων:
- Στην Ανατολική Φλάνδρα, το Food Loss Scan βοηθά τις επιχειρήσεις παραγωγής τροφίμων να εντοπίζουν πηγές σπατάλης και να εφαρμόζουν στρατηγικές μείωσης, βελτιώνοντας την αποδοτικότητα και μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
- Στο Kujawsko-Pomorskie, ένα πιλοτικό πρόγραμμα σύντομης αλυσίδας τροφίμων στο Τόρουν της Πολωνίας συνδέει άμεσα τους καταναλωτές με τοπικούς παραγωγούς μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας Naszelokalne.pl, ενισχύοντας την περιφερειακή ταυτότητα και στηρίζοντας την παραδοσιακή παραγωγή τροφίμων.
- Στην Κοΐμπρα, μια πολύ-παραγοντική στρατηγική που συντονίζεται από τη Διαδημοτική Κοινότητα της Περιφέρειας Κοΐμπρα της Πορτογαλίας ενισχύει τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα των παραδοσιακών πιστοποιημένων τυριών μέσω συντονισμένης διακυβέρνησης και συνεργασίας στην αλυσίδα αξίας.
- Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις τροφίμων (ΜμΕ) επωφελούνται από πρακτικά εργαλεία που υποστηρίζουν την αξιολόγηση του ανθρακικού αποτυπώματος και τη δομημένη διαχείριση βιωσιμότητας, επιτρέποντας σταδιακή πρόοδο προς λειτουργίες χαμηλών εκπομπών.
- Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, πρωτοβουλίες που στηρίζουν την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας και την ολοκληρωμένη διαχείριση καλλιεργειών προωθούν περιβαλλοντικά υπεύθυνες γεωργικές πρακτικές, ενώ παράλληλα ενισχύουν τις τοπικές αγορές.
Συνολικά, οι πρωτοβουλίες αυτές δείχνουν πώς η περιφερειακή καινοτομία μπορεί να δημιουργήσει μετρήσιμα περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη, ενισχύοντας παράλληλα ανθεκτικά τοπικά συστήματα τροφίμων.
Βασικά διδάγματα από τις δραστηριότητες της TFA2
Οι Καλές Πρακτικές που εντοπίστηκαν μέσω της TFA2 αναδεικνύουν κοινές παραμέτρους που επιτρέπουν επιτυχημένες μεταβάσεις προς τη βιωσιμότητα:
- Πρακτικά, εύχρηστα εργαλεία βοηθούν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις τροφίμων (ΜμΕ) να ενσωματώσουν τη βιωσιμότητα στις καθημερινές τους λειτουργίες.
- Η παρακολούθηση βασισμένη σε δεδομένα υποστηρίζει την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων και τη μακροπρόθεσμη λογοδοσία.
- Η συνεργασία πολλαπλών φορέων ενισχύει τον αντίκτυπο σε ολόκληρες τις αλυσίδες αξίας.
- Η τοπική ταυτότητα και οι σύντομες αλυσίδες εφοδιασμού ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της αγοράς.
- Η καινοτομία και η παραδοσιακή γνώση λειτουργούν καλύτερα σε συνδυασμό.
- Η ανάπτυξη δεξιοτήτων διασφαλίζει μακροπρόθεσμη οργανωτική αλλαγή.
- Η οικονομική και πολιτική υποστήριξη επιταχύνει την υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών.
- Τα μετρήσιμα αποτελέσματα ενισχύουν την εμπιστοσύνη και δημιουργούν δυναμική για περαιτέρω μετασχηματισμό.
Ένα κοινό μονοπάτι προς ανθεκτικά συστήματα τροφίμων
Τα αποτελέσματα της TFA2 επιβεβαιώνουν ότι ο βιώσιμος μετασχηματισμός του τομέα τροφίμων βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σε όλη την Ευρώπη. Μέσα από διαπεριφερειακές δράσεις μάθησης και τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων, οι εταίροι οικοδομούν μια κοινή βάση γνώσης και μετατρέπουν την εμπειρία σε αλλαγές πολιτικής.
Συνδυάζοντας πρακτικά εργαλεία, τη συνεργατική διακυβέρνηση και τη στοχευμένη υποστήριξη πολιτικής, η σύμπραξη FISSH βοηθά τις Περιφέρειες να κινηθούν προς πιο βιώσιμα, ανταγωνιστικά και ανθεκτικά συστήματα τροφίμων — με συντονισμένα και σταθερά βήματα.
Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκέπτονται τον ιστότοπο του έργου:
https://www.interregeurope.eu/fissh