Ο Θόδωρος Γρηγορίου Κανονίδης (Αργυρούπολη Πόντου 1897 – Μόσχα 1954), γνωστός και ως «Απόλλων», υπήρξε από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές της γενιάς των Πόντιων δημιουργών που έδρασαν στις ελληνικές κοινότητες της τότε ΕΣΣΔ, επηρεάζοντας όμως την καλλιτεχνική δημιουργία και στην Ελλάδα.• δημιουργεί άμεση συγκινησιακή σύνδεση,
• λειτουργεί ως τελετουργία μνήμης.
Όταν ακούγεται επί σκηνής, το κοινό δεν παρακολουθεί απλώς μια ιστορία· βιώνει τη γλώσσα και αναγνωρίζει μέσα της κομμάτια της συλλογικής του ταυτότητας.
Το ποντιακό θέατρο ως ζωντανός θεσμός
Η θεατρική παράδοση των Ποντίων είναι καταγεγραμμένη ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα.
Καθοριστική μορφή υπήρξε ο Φίλων Κτενίδης, γιατρός, λογοτέχνης και θεατρικός συγγραφέας, ο οποίος με έργα όπως ο Ξενιτέας, ο Διγενής Ακρίτας κι ο Κλήδονας έθεσε τα θεμέλια της ποντιακής θεατρικής δημιουργίας. Στα έργα του αποτυπώνονται η ποντιακή καθημερινότητα, τα ήθη και τα έθιμα, η γλωσσική ευρηματικότητα και οι κοινωνικές ανησυχίες ενός λαού που βίωσε διωγμούς και προσφυγιά.
Σημαντικοί θεατρικοί συγγραφείς είναι επίσης οι: Ι. Βαλαβάνης, Γ. Φωτιάδης, Μαυρίδης, Π. Χάιτας, Σ. Λιανίδης, Ξ. Άκογλου, Α. Μαυροπούλου-Βαφειάδου, Ε. Ευσταθιάδης, Ε. Μουρατίδης, Γ. Σιδηρόπουλος, κ.ά.
Η περίπτωση του Κανονίδη δείχνει ότι η ποντιακή δημιουργία δεν περιορίζεται ούτε γεωγραφικά ούτε χρονικά. Από το Σοχούμ μέχρι τη σκηνή του ΡΕΞ το 1963, η ίδια πολιτιστική φλέβα συνεχίζει να τροφοδοτεί τη μνήμη.