σε Ελλάδα, Γαλλία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ρουμανίατου Progressive Lab στην Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Σουηδία, τη Ρουμανία και το Ηνωμένο
Βασίλειο. Συνολικά 5.043 άτομα με δικαίωμα ψήφου, απάντησαν σε μια σειρά
ερωτήσεων για τη δημοκρατία, τη λειτουργία του κοινοβουλευτισμού και την
εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Στόχος της έρευνάς μας ήταν να αναδειχτεί μέσα από τη
συγκριτική μελέτη των απαντήσεων, ποιες είναι οι κοινές στάσεις των πολιτών στις
πέντε χώρες, αλλά και πού έχουμε εθνικές διαφοροποιήσεις στις τοποθετήσεις για τη
δημοκρατία και τα προβλήματά της. Η συλλογή στοιχείων πραγματοποιήθηκε το
διάστημα 25 Νοεμβρίου έως 16 Δεκεμβρίου 2025 μέσω αυτοσυμπληρούμενων
διαδικτυακών ερωτηματολογίων (CAWI).δυσαρεστημένοι στην Ελλάδα (55%), στη Ρουμανία (42,4%) και τη Σουηδία (40,1%).
Αντίθετα, υψηλότερα ποσοστά ικανοποίησης καταγράφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο
(57,2%) και τη Γαλλία (44,5%).
Αναφορικά με την πολιτική ενασχόληση, οι πολίτες που δηλώνουν ότι συζητούν πολιτικά
θέματα «συχνά» με τον περίγυρό τους εντοπίζονται σε υψηλότερο ποσοστό στην
Ελλάδα (40,6%). Στις υπόλοιπες χώρες, τα υψηλότερα ποσοστά συγκεντρώνονται στην
επιλογή «περιστασιακά», με πρώτη τη Σουηδία (47,7%), ακολουθούμενη από το
Ηνωμένο Βασίλειο (45%), τη Γαλλία (44,5%) και τη Ρουμανία (42,8%).υψηλότερα ποσοστά πολιτών που δηλώνουν ότι αισθάνονται «πολύ & αρκετά» κοντά
καταγράφονται στη Σουηδία (63,4%), τη Γαλλία (53,2%) και το Ηνωμένο Βασίλειο
(51,1%). Αντιθέτως, στην Ελλάδα η πλειοψηφία δηλώνει ότι αισθάνεται «όχι και τόσο &
καθόλου» κοντά στο κόμμα που ψήφισε (55,2%), ενώ αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται
και στη Ρουμανία (53%).
Σε ό,τι αφορά στη σταθερότητα της ψήφου, η πλειοψηφία των πολιτών δηλώνει ότι κάνει
διαφορετικές επιλογές ανάλογα με την περίσταση. Το υψηλότερο ποσοστό καταγράφεται
στη Ρουμανία (63,9%), ακολουθεί η Ελλάδα (61,3%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (54,1%),
ενώ στη Σουηδία το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 48,8%. Στη Γαλλία, οι απαντήσεις
εμφανίζονται πιο μοιρασμένες, με το 47,1% να δηλώνει ότι κάνει διαφορετικές επιλογές
ανάλογα με την περίσταση και το 43,6% να δηλώνει ότι ψηφίζει πάντα το ίδιο κόμμα.δημοκρατία συγκεντρώνει υψηλά ποσοστά συμφωνίας και στις πέντε χώρες (μέσος
όρος 1 5 χωρών: 71,9% συμφωνία έναντι 20,9% διαφωνίας). Συγκεκριμένα, συμφωνεί το
78,8% στην Ελλάδα, το 74,6% στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 71,2% στη Σουηδία, το 68%
στη Ρουμανία και το 67,1% στη Γαλλία. Το υψηλότερο ποσοστό διαφωνίας
καταγράφεται στη Ρουμανία (27,1%) και το χαμηλότερο στην Ελλάδα (16,3%).
Η ικανοποίηση, ωστόσο, από τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία στην κάθε χώρα
καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις. Στον γενικό μέσο όρο των χωρών αυτών, το
56,8% των ερωτηθέντων δηλώνει δυσαρεστημένο, ενώ το 40% εμφανίζεται
ικανοποιημένο. Η Ελλάδα παρουσιάζει την πιο αρνητική εικόνα, καθώς το 76% των
πολιτών δηλώνει δυσαρεστημένο και μόλις το 22,7% ικανοποιημένο. Παρόμοια τάση
υψηλής δυσαρέσκειας παρατηρείται στη Γαλλία με 67,6% και στη Ρουμανία με 66,3%.
Αντίθετα, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι οι μόνες χώρες όπου η ικανοποίηση
υπερτερεί της δυσαρέσκειας, με ποσοστά 64,1% και 53,2% αντίστοιχα.
Σχετικά με την άποψη ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η δικτατορία είναι ίσως
προτιμότερη από τη δημοκρατία, η πλειοψηφία των πολιτών διαφωνεί σε όλες τις χώρες
με τον μέσο όρο διαφωνίας των πέντε χωρών να διαμορφώνεται στο 73,5%.
Συγκεκριμένα, διαφωνεί το 79,9% στην Ελλάδα, το 75% στη Σουηδία, το 74,8% στη
Γαλλία, το 70,9% στο Ηνωμένο Βασίλειο και το 66,8% στη Ρουμανία. Η υψηλότερη
αποδοχή αυτής της άποψης παρατηρείται στη Ρουμανία με 29,8% και η χαμηλότερη
στην Ελλάδα με 16,6%.
Σε ό,τι αφορά στην αποδοχή ενός ικανού και αποτελεσματικού ηγέτη που θα περιόριζε
τα δημοκρατικά δικαιώματα και δεν θα λογοδοτούσε στους πολίτες, η πλειοψηφία στο
σύνολο διαφωνεί (μέσος όρος: 68,9%). Τα ποσοστά διαφωνίας ανέρχονται σε 81,2%
στην Ελλάδα, 70,4% στη Σουηδία, 65,9% στη Γαλλία, 65,3% στο Ηνωμένο Βασίλειο και
61,8% στη Ρουμανία. Τα ποσοστά συμφωνίας στη Ρουμανία είναι τα υψηλότερα
(35,2%) και στην Ελλάδα τα χαμηλότερα (16%).κατηγορία των πολιτικών κομμάτων, η Σουηδία παρουσιάζει την ισχυρότερη θεσμική
εμπιστοσύνη με το 41,3% να τα θεωρεί πυλώνα και μόλις το 14,5% απειλή. Στο
Ηνωμένο Βασίλειο το 37,1% τα βλέπει ως πυλώνα έναντι 20,5% που τα θεωρεί απειλή,
ενώ στην Ελλάδα τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 34,6% (πυλώνας) και 26,5% (απειλή).
Στη Ρουμανία η εικόνα είναι αντεστραμμένη με 26,2% να τα θεωρεί πυλώνα και 34,7%
απειλή, ενώ στη Γαλλία τα ποσοστά είναι 23,1% και 29,8% αντίστοιχα.
Όσον αφορά στις ΜΚΟ, η Γαλλία (32,4%), η Ρουμανία (31,3%) και το Ηνωμένο Βασίλειο
(31,1%) τις αναγνωρίζουν ως πυλώνα. Αντίθετα, στην Ελλάδα οι ΜΚΟ θεωρούνται απειλή από το 41,4% των πολιτών και πυλώνας από μόλις το 11,3%. Η Σουηδία παρουσιάζει περίπου μοιρασμένες απαντήσεις: (18,2% πυλώνας και 16,3% απειλή).
Αναφορικά με τα ΜΜΕ, η Ρουμανία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό αποδοχής ως
πυλώνα με 32,5%. Στην Ελλάδα σημειώνεται η πλέον αρνητική εικόνα, με το 53% των
ερωτηθέντων να θεωρεί τα Μέσα Ενημέρωσης απειλή και μόνο το 15,3% να τα
αναγνωρίζει ως πυλώνα. Στις υπόλοιπες χώρες, η αντίληψη των ΜΜΕ ως απειλής
διαμορφώνεται στο 30,2% για το Ηνωμένο Βασίλειο, 28,1% για τη Γαλλία και 26,1% για
τη Σουηδία.
Στην κατηγορία των social media, η πλειοψηφία των πολιτών σε όλες τις χώρες τα
αντιλαμβάνεται ως απειλή, με το Ηνωμένο Βασίλειο (50,1%) και τη Γαλλία (48,2%) να
προηγούνται. Ακολουθούν η Σουηδία (39,2%), η Ελλάδα (36,8%) και η Ρουμανία (33%).
Τα ποσοστά τους ως πυλώνες παραμένουν χαμηλά, με τη Ρουμανία να σημειώνει το
υψηλότερο (25,5%) και τη Γαλλία το χαμηλότερο (12,1%).
Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) αξιολογείται κυρίως ως απειλή, ιδιαίτερα στο Ηνωμένο
Βασίλειο (51,6%) και τη Γαλλία (49,3%). Στη Σουηδία το 38,8% τη θεωρεί απειλή, στην
Ελλάδα το 38,5% και στη Ρουμανία το 34,7%. Ως πυλώνας συγκεντρώνει τα
χαμηλότερα ποσοστά στην Ελλάδα (8,5%) και στη Γαλλία (9,3%).
Τέλος, οι ελίτ συγκεντρώνουν τα υψηλότερα ποσοστά «απειλής». Στην Ελλάδα, το
67,2% τις θεωρεί απειλή για τη δημοκρατία, ποσοστό που αποτελεί την υψηλότερη
αρνητική καταγραφή συνολικά σε αυτή την ενότητα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο το ποσοστό
απειλής αγγίζει το 50%, στη Γαλλία το 43%, στη Ρουμανία το 37,7% και στη Σουηδία το
33,5%. Το υψηλότερο ποσοστό αποδοχής των ελίτ ως πυλώνα καταγράφεται στη
Ρουμανία (22,8%) και το χαμηλότερο στην Ελλάδα (3,5%).με 42,9%, με τη Ρουμανία και τη Σουηδία να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά
(47,7% και 45,1% αντίστοιχα), ενώ η Ελλάδα ακολουθεί με 41,3% και η Γαλλία με
37,4%. Σημαντικό έρεισμα διατηρεί ο θεσμός του Αρχηγού του Κράτους, ο οποίος με
μέσο όρο 39,8% παρουσιάζει την ισχυρότερη εικόνα του στο Ηνωμένο Βασίλειο
(53,3%), ενώ ο Πρωθυπουργός ως θεσμός καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό του στη
Σουηδία (42,9%) και την Ελλάδα (39,8%). Έπεται το Η. Βασίλειο (32%), η Γαλλία
(31,4%), ενώ στην τελευταία θέση βρίσκεται η Ρουμανία (28,8%).
Όσον αφορά στην εκτελεστική και νομοθετική εξουσία, η Κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο
κινούνται σε παρόμοια επίπεδα εμπιστοσύνης, με μέσους όρους 34,6% και 34,1%
αντίστοιχα. Η Σουηδία αναδεικνύεται η χώρα με την ισχυρότερη εμπιστοσύνη και στους
δύο αυτούς θεσμούς (κυβέρνηση:43,2%, κοινοβούλιο: 47,2%), ενώ στον αντίποδα η
Ρουμανία εμφανίζει τη χαμηλότερη αποδοχή για το Κοινοβούλιο (21,8%) και την39,5%, ποσοστό λίγο υψηλότερο από το 35,5% που συγκεντρώνει το Κοινοβούλιο.
Παράλληλα, τα πολιτικά κόμματα αποτελούν τον θεσμό με τη χαμηλότερη εμπιστοσύνη
διεθνώς, με μέσο όρο μόλις 24%. Η Σουηδία αποτελεί την εξαίρεση στον κανόνα, καθώς
καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό εμπιστοσύνης που φτάνει το 35,4%, ενώ ακολουθεί
το Ηνωμένο Βασίλειο με 28,4%. Στις υπόλοιπες χώρες η εικόνα είναι σημαντικά πιο
επιβαρυμένη. Στην Ελλάδα, η εμπιστοσύνη στα πολιτικά κόμματα περιορίζεται στο
20,4%, ενώ στη Γαλλία το ποσοστό υποχωρεί στο 18,6%. Τη χαμηλότερη επίδοση της
έρευνας σημειώνει η Ρουμανία, όπου μόλις το 17,1% των πολιτών δηλώνει ότι
εμπιστεύεται τα κόμματα στη χώρα του.
Αναφορικά με την εμπιστοσύνη στους ελεγκτικούς θεσμούς, τα στοιχεία της έρευνας
αναδεικνύουν σημαντικές διακυμάνσεις ανάμεσα στις πέντε χώρες, με τη Δικαιοσύνη να
συγκεντρώνει 39,7%. Η Σουηδία ηγείται με 55,1%, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο
Βασίλειο (46,4%) και τη Γαλλία (40,7%), ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό διαμορφώνεται
στο 30,9% και στη Ρουμανία υποχωρεί στο 25,5%.
Οι Ανεξάρτητες Αρχές συγκεντρώνουν γενικό μέσο όρο 36,7%. Η υψηλότερη
εμπιστοσύνη καταγράφεται στο Ηνωμένο Βασίλειο (40,9%) και τη Σουηδία (38,1%), ενώ
έπονται η Γαλλία (36%) και η Ρουμανία (35,8%), με την Ελλάδα να βρίσκεται στην
τελευταία θέση της κατάταξης με 32,8%.
Ιδιαίτερη δυναμική παρουσιάζουν οι Δημοτικές Αρχές (Μ.Ο: 37,2%), οι οποίες στη
Γαλλία συγκεντρώνουν την πλειοψηφία των πολιτών με 53,3%. Στις υπόλοιπες χώρες,
τα ποσοστά διαμορφώνονται στο 40,3% για τη Σουηδία, 33,1% για το Ηνωμένο
Βασίλειο και 31,6% για τη Ρουμανία, ενώ στην Ελλάδα η εμπιστοσύνη περιορίζεται στο
27,7%.
Στον αντίποδα, τα Συνδικάτα και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης που βρίσκονται χαμηλά
στην κλίμακα με τους μέσους όρους (32,2% και 26,5% αντίστοιχα). Στα Συνδικάτα, η
Σουηδία καταγράφει την υψηλότερη εμπιστοσύνη (45,1%), ενώ η Ελλάδα τη χαμηλότερη
(17,7%). Τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στα Μ.Μ.Ε. καταγράφει η Γαλλία με 32,6%, ενώ
ακολουθεί η Σουηδία με 31,1%, η Ρουμανία με 30,7% και το Ηνωμένο Βασίλειο με
28,3%. Στην τελευταία θέση της κατάταξης βρίσκεται η Ελλάδα, η οποία σημειώνει το
χαμηλότερο της ποσοστό εμπιστοσύνης σε ολόκληρη την έρευνα, με μόλις 9,7%.για τη δημοκρατία, παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις πέντε
χώρες. Σε επίπεδο μέσου όρου, η ελευθερία έκφρασης πολιτικών απόψεων και οι
ελεύθερες και δίκαιες εκλογές ισοβαθμούν στην πρώτη θέση με 28,2%. Ακολουθούν η παροχή βασικών αναγκών σε όλους (21,7%) και η καθαρή πολιτική απαλλαγμένη από τη διαφθορά (18,3%).
Στην Ελλάδα, το κυρίαρχο στοιχείο για τη δημοκρατία είναι η πολιτική απαλλαγμένη από
τη διαφθορά, με το ποσοστό να φτάνει το 35,2%. Ακολουθούν οι ελεύθερες εκλογές με
25,6%, η ελευθερία έκφρασης με 21,1%, ενώ η παροχή βασικών αναγκών συγκεντρώνει
το 15%.
Στη Ρουμανία, η ελευθερία έκφρασης πολιτικών απόψεων αποτελεί την απόλυτη
προτεραιότητα με 40,1%, ποσοστό που αποκλίνει σημαντικά από τον μέσο όρο. Οι
ελεύθερες εκλογές ακολουθούν με 24,3%, ενώ η παροχή βασικών αναγκών (16,6%) και
η καταπολέμηση της διαφθοράς (16,1%) βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σουηδία, οι ελεύθερες και δίκαιες εκλογές αναδεικνύονται
ως το πιο ουσιώδες στοιχείο με 32,3% και 30% αντίστοιχα. Στις χώρες αυτές, η παροχή
βασικών αναγκών (τροφή, στέγη) θεωρείται επίσης πολύ σημαντική, με τη Σουηδία να
καταγράφει 27,5% και το Ηνωμένο Βασίλειο 24,2%. Αντίθετα, η απαίτηση για καθαρή
πολιτική χωρίς διαφθορά σημειώνει τα χαμηλότερα ποσοστά της στη Σουηδία με μόλις
12,4%.
Στη Γαλλία, παρατηρείται μια πιο ισορροπημένη κατανομή ανάμεσα στις τρεις πρώτες
επιλογές, με τις ελεύθερες εκλογές στο 28,6%, την ελευθερία έκφρασης στο 28,1% και
την παροχή βασικών αναγκών στο 25,3%. Το στοιχείο της διαφθοράς θεωρείται το
λιγότερο ουσιώδες για τη δημοκρατία από τους Γάλλους πολίτες με 14%.δημοκρατία, στην Ελλάδα ο σημαντικότερος αρνητικός παράγοντας είναι η πεποίθηση
ότι οι αποφάσεις επηρεάζονται καθοριστικά από μεγάλα συμφέροντα (29,1%),
ακολουθούμενη στενά από την έλλειψη ουσιαστικής λογοδοσίας των πολιτικών και των
κομμάτων (28,9%). Επιπλέον, το 25,7% των Ελλήνων θεωρεί ότι η δικαιοσύνη
επηρεάζεται από την εκάστοτε κυβέρνηση, ενώ το 24,5% πιστεύει ότι τα κόμματα δεν
αγωνίζονται για το δημόσιο συμφέρον.
Στη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η έλλειψη ουσιαστικής λογοδοσίας των πολιτικών
αποτελεί την πρώτη επιλογή με 28% και 29,9% αντίστοιχα. Στη Σουηδία, η δεύτερη πιο
συχνή αναφορά αφορά τα κόμματα που δεν αγωνίζονται για το δημόσιο συμφέρον
(25,9%), ενώ στην τρίτη θέση ιεραρχούνται οι κοινωνικές ανισότητες και η φτώχεια με
ποσοστό 24,6%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μετά την έλλειψη λογοδοσίας, ακολουθεί η
απουσία άξιων ηγετών (26,4%), ενώ ως τρίτος σημαντικότερος αρνητικός παράγονταςόπως οφείλουν, με ποσοστό 26,2%.
Στη Γαλλία, το κυριότερο πρόβλημα εντοπίζεται στη στάση των κομμάτων απέναντι στο
δημόσιο συμφέρον (29,2%), με την επιρροή των μεγάλων συμφερόντων και την
απουσία άξιων ηγετών να ισοβαθμούν στη δεύτερη θέση (24%). Παρομοίως, στη
Ρουμανία, οι πολίτες προτάσσουν την επιρροή των μεγάλων συμφερόντων στις
αποφάσεις (28,8%), την απουσία αγώνα των κομμάτων για το δημόσιο συμφέρον
(25,6%) και την έλλειψη ουσιαστικής λογοδοσίας (24,3%).
Παρατηρείται ότι παράγοντες όπως η έλλειψη πολυφωνίας στην ενημέρωση ή η
απουσία διαβούλευσης συγκεντρώνουν πολύ χαμηλά ποσοστά σε όλες τις χώρες, με
την Ελλάδα να καταγράφει τα χαμηλότερα επίπεδα (1,8% και 2,8% αντίστοιχα).πόσο αυτή αποτελεί κίνδυνο για τη λειτουργία της δημοκρατίας, σε επίπεδο μέσου όρου
των πέντε χωρών, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων σε ποσοστό 56,6% συμφωνεί με
αυτή την άποψη, ενώ το 33% εκφράζει τη διαφωνία του. Η Ελλάδα καταγράφει το
υψηλότερο ποσοστό συμφωνίας ανάμεσα και στις πέντε χώρες (66,5%). Ακολουθεί η
Σουηδία με 58% συμφωνία και 30,3% διαφωνία, και το Ηνωμένο Βασίλειο με 56,8%
έναντι 31,3% αντίστοιχα. Στη Γαλλία, το ποσοστό όσων βλέπουν την άνοδο αυτή ως
κίνδυνο διαμορφώνεται στο 53,1%, ενώ καταγράφεται το υψηλότερο ποσοστό
διαφωνίας (39,8%) σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της έρευνας. Τέλος, στη Ρουμανία,
οι απόψεις εμφανίζονται κάπως πιο μοιρασμένες, με το 48,8% να συμφωνεί ότι η
άνοδος της άκρας δεξιάς αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία και το 37,1% να εκφράζει
τη διαφωνία του.χώρες, με τον μέσο όρο των θετικών απαντήσεων να διαμορφώνεται στο 64,7%. Η
Σουηδία παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό με 78,1%, ακολουθούμενη από τη Γαλλία
με 69% και το Ηνωμένο Βασίλειο με 66,1%. Στην Ελλάδα, το 57,2% των ερωτηθέντων
πιστεύει ότι υπάρχει ελευθερία έκφρασης στη χώρα, ενώ το 41% εκφράζει την αντίθετη
άποψη. Το χαμηλότερο ποσοστό θετικών απαντήσεων καταγράφεται στη Ρουμανία με
53,3%.ο μέσος όρος των αρνητικών απαντήσεων (52,2%) υπερτερεί των θετικών (43,9%). Η
Σουηδία είναι η μοναδική χώρα όπου η πλειοψηφία των πολιτών (52%) νιώθει ότι μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις. Η Ελλάδα εμφανίζεται διχασμένη, καθώς το 49,1%
δηλώνει ότι δεν μπορεί να ασκήσει επιρροή έναντι του 46,4% που απαντά θετικά. Η
εντονότερη αίσθηση αδυναμίας παρατηρείται στη Γαλλία, όπου το 60,9% των πολιτών
πιστεύει ότι δεν μπορεί να επηρεάσει την κατάσταση.μέσος όρος των πέντε χωρών κλίνει οριακά προς την αρνητική πλευρά, με το 49,1% να
απαντά «χειρότερα» έναντι του 46,8% που απαντά «καλύτερα». Η Ελλάδα καταγράφει
την πιο απαισιόδοξη στάση, με το 59,9% των πολιτών να θεωρεί ότι η ζωή του είναι
χειρότερη από εκείνη των γονέων του. Ακολουθεί η Γαλλία, όπου το 55,4% δηλώνει
επίσης ότι ζει χειρότερα. Στον αντίποδα, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ρουμανία
παρουσιάζουν την πιο θετική εικόνα, με το 53,5% των ερωτηθέντων σε κάθε χώρα να
δηλώνει ότι ζει καλύτερα, ενώ στη Σουηδία το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 49,5%.
Η απαισιοδοξία εντείνεται σημαντικά όταν το ερώτημα αφορά το μέλλον της επόμενης
γενιάς. Ο μέσος όρος όσων πιστεύουν ότι τα παιδιά που είναι σήμερα 10-17 ετών θα
ζήσουν χειρότερα από τους ίδιους ανέρχεται στο 61,6%, ενώ ένα 28,1% εκφράζει
αισιοδοξία. Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό αρνητικών προσδοκιών με
72,9%, ακολουθούμενη από τη Γαλλία με 70,4%. Ακόμη και στις χώρες με τις λιγότερο
αρνητικές προβλέψεις, η πλειοψηφία παραμένει απαισιόδοξη: στη Σουηδία το 57,9%
θεωρεί ότι τα παιδιά θα ζήσουν χειρότερα, στη Ρουμανία το 54,5% και στο Ηνωμένο
Βασίλειο το 52,5%.53,5% των πολιτών να το θέτει ως πρώτη προτεραιότητα, ποσοστό που είναι το
υψηλότερο μεταξύ όλων των χωρών και όλων των κατηγοριών της ερώτησης.
Ακολουθούν η αντιμετώπιση της φτώχειας με 34,5% και το ζήτημα της μετανάστευσης
με 27,7%.
Στη Γαλλία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η μετανάστευση αποτελεί την
κορυφαία πρόκληση για το μέλλον. Το υψηλότερο ποσοστό ανησυχίας για το θέμα αυτό
καταγράφεται στο Ηνωμένο Βασίλειο με 48,3%, ενώ στη Γαλλία ανέρχεται στο 32,6%
και στη Σουηδία στο 31%. Παράλληλα, οι πολίτες αυτών των χωρών ιεραρχούν ψηλά
την περιβαλλοντική κρίση (με τη Γαλλία στο 29,1% και το Ηνωμένο Βασίλειο στο 27,3%)
και τη λειτουργία του συστήματος υγείας, το οποίο απασχολεί ιδιαίτερα το Ηνωμένο
Βασίλειο (38,3%) και τη Σουηδία (30,6%).φτώχειας, η οποία συγκεντρώνει 38,1%. Ως εξίσου σημαντικές προκλήσεις για τη χώρα
αξιολογούνται οι κοινωνικές ανισότητες (27,9%) και το σύστημα υγείας (26,2%).
Οι τεχνολογικές εξελίξεις φαίνεται να θεωρούνται η μικρότερη πρόκληση για το μέλλον
των χωρών, καθώς συγκεντρώνουν πολύ χαμηλά ποσοστά που κυμαίνονται από 3%
έως 5,6%. Αντίθετα, ζητήματα όπως η διατήρηση της ειρήνης παρουσιάζουν μεγαλύτερη
βαρύτητα στη Σουηδία (22,2%) και τη Γαλλία (21,7%), ενώ το εκπαιδευτικό σύστημα
απασχολεί περισσότερο τους πολίτες στη Ρουμανία (21,6%).έρευνα. Αυτή τη μεγάλη εικόνα δεν πρέπει να την ξεχνάμε όταν συζητάμε για τα
προβλήματα των θεσμών και την άνοδο των αντικοινοβουλευτικών δυνάμεων.λειτουργία της δημοκρατίας, όχι την ίδια τη δημοκρατία. Η εκφραζόμενη
δυσαρέσκεια για τη λειτουργία της δημοκρατίας πρέπει να συνεκτιμηθεί με την
πλειοψηφική αίσθηση των πολιτών ότι δεν ακούγονται στα κέντρα λήψης των
αποφάσεων. Το μεγάλο ποσοστό δυσαρέσκειας για τη λειτουργία της
δημοκρατίας την ώρα που οι πολίτες πιστεύουν σε αυτήν, αναδεικνύει την
ανάγκη σημαντικών διορθωτικών κινήσεων στη λειτουργία των θεσμών και του
πολιτικού συστήματος.αντικοινοβουλευτικών απόψεων. Καταγράφονται επίσης μειοψηφικά αλλά ισχυρά
ποσοστά πολιτών που δεν θεωρούν την Ακροδεξιά απειλή για τη δημοκρατία. Τα
ποσοστά αυτά αποτελούν καμπανάκι κινδύνου για τις δημοκρατικές πολιτικές
δυνάμεις.έναν ηγέτη που θα παραβίαζε τους δημοκρατικούς κανόνες, αν αυτός ήταν
αποτελεσματικός. Το γεγονός όμως ότι κατά μέσο όρο το 68,9% απορρίπτει
αυτήν την ιδέα, δείχνει ότι στην Ευρώπη παρόλο που το ρεύμα του αυταρχισμού
είναι ισχυρό, η εγκαθίδρυση προσωποκεντρικών αυταρχικών κυβερνήσεων δεν
είναι εύκολη.ακόμα και από εκείνα που οι ίδιοι εντέλει επιλέγουν στην κάλπη. Η μη
εξυπηρέτηση του δημόσιου οφέλους από τα κόμματα θεωρείται κορυφαίο
πρόβλημα για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Η αποστασιοποίηση από τα
κόμματα συνοδεύεται και από χαμηλό ενδιαφέρον για την πολιτική.επιρροή των μεγάλων συμφερόντων στην πολιτική καθώς και η ελλιπής
λογοδοσία των πολιτικών.το μεγαλύτερο ποσοστό εμπιστοσύνης (αυτό για την Ευρωπαϊκή Ένωση) είναι
μόλις 42,9%.προσλαμβάνονται ως βασικές απειλές για τη δημοκρατία. Οι απαντήσεις
δείχνουν ότι οι πολίτες δεν συμμερίζονται πια τον τεχνολογικό οπτιμισμό καθώς
και ότι έχει ανατραπεί η παλαιότερη αντίληψη ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
συμβάλλουν στην εμβάθυνση της δημοκρατίας.συμμετείχαν στην έρευνα, αφού θεωρούν ότι οι επόμενες γενιές θα ζήσουν
χειρότερα. Το γεγονός ότι βασική πρόκληση για το μέλλον θεωρείται η
μετανάστευση πρέπει να συνδεθεί με το υψηλό ποσοστό ανοχής στην ακροδεξιά.κοινωνία είναι πιο προσηλωμένη στη δημοκρατία και πιο πολιτικοποιημένη από
τις άλλες τέσσερις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Ωστόσο, οι Έλληνες πολίτες είναι πιο
δυσαρεστημένοι από τη λειτουργία της δημοκρατίας από ό,τι οι άλλοι Ευρωπαίοι.
Αισθάνονται επίσης σε μεγαλύτερα ποσοστά ότι η οικονομική θέση τους είναι
δυσχερής, κάτι που αναμφίβολα αποτελεί αποτύπωμα της οικονομικής κρίσης.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα καταγράφονται τα πιο υψηλά
ποσοστά δυσαρέσκειας για τη διαφθορά και τη λειτουργία της δικαιοσύνης.ηγεμονική, αλλά χρειάζεται αλλαγές στη λειτουργία της γιατί αντιμετωπίζει
πραγματικές απειλές.
Αν θέλαμε να κρατήσουμε κάτι από κάθε χώρα συγκριτικά με τις υπόλοιπες:
Μεγάλη Βρετανία: θεσμούς είναι πιο μεγάλα από ό,τι θα αντιστοιχούσε στην εικόνα μιας χώρας σε πολιτική
κρίση.
Γαλλία:Δεξιά.
Σουηδία: λειτουργία της δημοκρατίας κι εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
Ρουμανία: απόψεων και τα πιο χαμηλά ποσοστά εμπιστοσύνης στους θεσμούς.Ελλάδαλειτουργία της, αυξημένη σημασία από τους πολίτες στο ζήτημα της διαφθοράς.1Aναστασία Θωμά αναλύτρια aboutpeopleμέσο όρο (average) των πέντε χωρών στις οποίες διεξήχθη ξ έρευνα. Ο μέσος όρος δεν είναι πληθυσμιακά σταθμισμένος μεταξύ των χωρών.θεσμικό όραμα του στρατηγού Ντε Γκωλ. Το 1958, η εμβληματική αυτή προσωπικότητα ηγείται μιας
θεσμικής και συνταγματικής μεταρρύθμισης (επικυρώθηκε μέσω δημοψηφίσματος) η οποία
μετατρέπει τους συσχετισμούς δυνάμεων της εκτελεστικής εξουσίας. Ο απευθείας εκλεγμένος
πρόεδρος της δημοκρατίας, βρίσκεται πλέον στο κέντρο της πολιτικής σκηνής, με το κοινοβούλιο να
παίζει δευτερεύοντα ρόλο στην άσκηση της εθνικής πολιτικής. Η μεταρρύθμιση αυτή καθιστά την
πολιτική ζωή των Γάλλων εντυπωσιακά προσωποκεντρική, συγκριτικά με τις γειτονικές χώρες. Βάσει
αυτού, η ανάγνωση της στατιστικής μελέτης που προσφέρεται προς ερμηνεία μπορεί να είναι η εξής :
σε μια πρώτη ένδειξη, είναι αξιοσημείωτο το ότι η οικονομική σταδιοδρομία της χώρας αξιολογείται
ως σχετικά ικανοποιητική, καθώς μόλις περίπου 10% των πολιτών δηλώνει σαφώς δυσαρεστημένο
από το βιοτικό του επίπεδο. Παραταύτα, λίγο παραπάνω από 65% των πολιτών θεωρεί πως η
δημοκρατική λειτουργία της Γαλλίας είναι αιτία προβληματισμού. Εντοπίζεται λοιπόν μια αντίφαση
μεταξύ του αντιληπτού βιοτικού επιπέδου, από την μια, και της αξιολόγησης της πολιτικής τάξης και
θεσμικής πλαισίωσης που προσφέρεται στην κοινωνία, από την άλλη. Κάτι που επιβεβαιώνεται από
το ότι μόνο 40% των Γάλλων δείχνει σχετική εμπιστοσύνη στους θεσμούς (ΠτΔ, κοινοβούλιο,
κυβέρνηση, κόμματα, ΕΕ, Δικαιοσύνη…).
Η δυσφορία που εκφράζουν οι πολίτες για το πολιτικό τους σύστημα και τους παράγοντες του είναι
λοιπόν δυσανάλογη με την οικονομική πραγματικότητα της χώρας. Σε μια πρώτη ανάγνωση, θα
μπορούσαμε να υποθέσουμε πως η δυσφορία αυτή προκύπτει από ένα αίσθημα απομάκρυνσης από
τα κέντρα ελέγχου και την πολιτική συμμετοχή. Εξάλλου, η προεδρική εξαίρεση της γαλλικής
δημοκρατίας τοποθετεί την πολιτική εξουσία, ως επί το πλείστων, στα χέρια ενός ηγέτη, που ορίζει
την πολιτική κατεύθυνση της κοινωνίας. Ωστόσο, περίπου 25% των πολιτών εκφράζει ανοχή σε μια
δυνητική αυταρχική στροφή του πολιτεύματος – υπό την προϋπόθεση να είναι αποτελεσματική η
διακυβέρνηση της χώρας. Ο βαθμός πολιτικοποίησης των Γάλλων κρίνεται μάλλον ικανοποιητικός,
καθώς περίπου 65% των πολιτικών φέρεται να συζητά με συνέπεια για πολιτική, στο πλαίσιο
κοινωνικών συναναστροφών. Εν τούτοις, η μεταβλητότητα της ατομικής ψήφου είναι άξια αναφοράς,
καθώς περίπου 40% των πολιτών ρυθμίζει την εκλογική του προτίμηση βάσει συγκυριών – ενώ ένα
έτερο 40% παραμένει σταθερό στην εκλογική του συμπεριφορά. Κατ’ επέκταση, φαίνεται πως η
ιδεολογική ψήφος αντισταθμίζεται από μια συγκυριακή εκλογική συμπεριφορά.Τέλος, μόλις 55% των Γάλλων αντιλαμβάνεται την άνοδο της Ακροδεξιάς ως απειλή για την κοινωνία
αλλά και το ίδιο το πολίτευμα. Κάτι που συμπίπτει με το ότι το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα
θεωρείται μεγαλύτερη πρόκληση για το μέλλον σε σχέση με την κλιματική αλλαγή. Μια πρώτη
ερμηνευτική οδός μαρξιστικής έμπνευσης, που θα συνέδεε την ανοχή στην άνοδο της Ακροδεξιάς,
καθώς και την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και το πολίτευμα, με ένα αίσθημα οικονομικής
επισφάλειας, φαίνεται να μην είναι βάσιμη στην προκειμένη περίπτωση της Γαλλίας. Και αυτό,
κυρίως λόγω του βαθμού ικανοποίησης που εκφράζεται ως προς την υλική καθημερινότητα (σχετικά).
Η θεσμική αστάθεια των περασμένων δύο ετών, που κορυφώθηκε στις βουλευτικές εκλογές του
Ιουλίου του 2024 (υπενθυμίζεται πως κανένα κόμμα δεν συγκέντρωσε επαρκές εκλογικό ποσοστό
για να ηγηθεί στο κοινοβούλιο), φαίνεται να κλόνισε ουσιαστικά την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ταυτόχρονα, παρατηρείται επίσης μια εισχώρηση της Ακροδεξιάς, τόσο σε ιδεολογικό, όσο και σε
θεσμικό επίπεδο. Οι παραδοσιακές παρατάξεις των σοσιαλιστών και της συντηρητικής δεξιάς δεν
μπόρεσαν να αποφύγουν μια σύγκληση της εφαρμοσμένης τους πολιτικής, αποτέλεσμα των νομικών
πιέσεων της ΕΕ (καλώς νοούμενων και μη) και της επιβολής της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Παρά
τον εμφανή βαθμό πολιτικής αντίληψης των Γάλλων, παρατηρείται ένα φαινόμενο νοηματικού κενού
και δυσπιστίας. Η πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα φαίνεται να μην είναι σε θέση να
δικαιολογήσει την νομική και θεσμική πλαισίωση της καθημερινής ζωής. Είναι αξιοσημείωτο το ότι οι
πολίτες θεωρούν πως τα δύο κύρια προβλήματα της δημοκρατικής λειτουργίας της χώρας, την
παρούσα στιγμή, είναι η έλλειψη ηγετικών φυσιογνωμιών καθώς και η έλλειψη εμπλοκής των
κομμάτων στην καθημερινότητα των πολιτών (προς όφελος του κοινού καλού).
Ως εκ τούτου, το αίσθημα πολιτικής δυσφορίας που διαφαίνεται στα αποτελέσματα της παρούσας
μελέτης, είναι πιθανώς αποτέλεσμα αποδόμησης της συμβολικής και της πνευματικής έκφανσης της
πολιτικής ζωής. Τα κόμματα και οι προσωπικότητες που τα απάρτιζαν φαίνεται να αποτελούσαν πηγή
νοηματικού κατευνασμού των πολιτών, και πλέον εκλείπουν. Τα ιδεολογικά αφηγήματα που
εδραίωναν οι κομματικές δομές, και οι άνθρωποι που ηγούνταν αυτών, εμφανώς τρέφαν
αποτελεσματικά τόσο την πολιτική συνείδηση των ατόμων, όσο και την ελπίδα τους για την πλάση
μιας βέλτιστης κοινωνίας. Η απουσία των θεσμικών και συμβολικών αυτών αναφορών, αποτελεί
ενδεχομένως την πηγή της διαφαινόμενης φουρτούνας που διανύει η γαλλική δημοκρατία.
*Ο κ. Στρατής Χωμενίδης, είναι κάτοχος Economics BA – Paris I Panthéon-Sorbonne και Political Philosophy MA – École des Hautes Études en Sciences Sociales
Η δημοκρατία δεν λειτουργεί σωστά αλλά είναι προτιμότερη από την δικτατορία
Alina Dolea
Τα ευρήματα καταδεικνύουν μια βαθιά και διαχρονική κρίση εμπιστοσύνης στη ρουμανική κοινωνία. Οι πολίτες εμφανίζονται έντονα δύσπιστοι απέναντι στους θεσμούς, απαισιόδοξοι για το μέλλον και δυσαρεστημένοι με τη λειτουργία της δημοκρατίας, χωρίς ωστόσο να αμφισβητούν τη βασική της αξία. Η δημοκρατία παραμένει σαφώς προτιμητέα έναντι αυταρχικών εναλλακτικών, με την ελευθερία του λόγου να αναδεικνύεται ως κεντρικό δημοκρατικό κεκτημένο.
Παράλληλα, καταγράφεται έντονη κρίση πολιτικής εκπροσώπησης και διάχυτη αίσθηση ότι η εθνική κυριαρχία βρίσκεται υπό πίεση. Αν και οι πολίτες δηλώνουν πολιτικά ενεργοί σε επίπεδο καθημερινών συζητήσεων, εμφανίζονται αμφίθυμοι ως προς τον προσδιορισμό απειλών για τη δημοκρατία. Μοναδική σταθερά αποτελεί η δυσπιστία απέναντι στις «ελίτ», οι οποίες αναδεικνύονται ως βασικός φορέας απειλής. Η αντίληψη ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται υπό την επιρροή ισχυρών συμφερόντων, και όχι αποκλειστικά από δημοκρατικά νομιμοποιημένες κυβερνήσεις, ενισχύει αφηγήσεις που συναντώνται συχνά σε λαϊκιστικό και αντισυστημικό λόγο.
Ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί η αντίφαση μεταξύ γενικευμένης δυσπιστίας και ταυτόχρονης αναγνώρισης του κινδύνου που ενδέχεται να συνιστά η άνοδος της ακροδεξιάς. Παρότι οι απόψεις εμφανίζονται διχασμένες, η οριακή υπεροχή όσων αναγνωρίζουν τον κίνδυνο υποδηλώνει μερική επίγνωση των δημοκρατικών διακυβευμάτων, αλλά και περιορισμένη εννοιολογική σαφήνεια γύρω από τον όρο.
Σε επίπεδο πολιτικής συμπεριφοράς, η εκλογική ρευστότητα είναι υψηλή, καθώς περισσότεροι από τους μισούς πολίτες δηλώνουν ότι μεταβάλλουν την ψήφο τους ανάλογα με τις συγκυρίες και δεν αισθάνονται ισχυρή κομματική ταύτιση. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ασθενείς δεσμούς μεταξύ πολιτών και κομματικών σχηματισμών, στοιχείο που ενδέχεται να ενισχύει την πολιτική αστάθεια.
Στο κοινωνικοοικονομικό πεδίο, οι Ρουμάνοι εμφανίζονται δυσαρεστημένοι με την παρούσα οικονομική τους κατάσταση, αν και αναγνωρίζουν σχετική διαγενεακή πρόοδο σε σχέση με τους γονείς τους. Ωστόσο, η προοπτική των επόμενων γενεών αξιολογείται αρνητικά, με τη φτώχεια και τις κοινωνικές ανισότητες να αναδεικνύονται ως οι σημαντικότερες μελλοντικές προκλήσεις. Τα δεδομένα αυτά ευθυγραμμίζονται με πρόσφατες δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί πως η χώρα κινείται σε λανθασμένη κατεύθυνση, με την τάση αυτή να ενισχύεται την περίοδο 2025–2026.
Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι η χαμηλή εμπιστοσύνη αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό της ρουμανικής κοινωνίας, με ιστορικές ρίζες. Η διάβρωση του κοινωνικού ιστού, ήδη εμφανής πριν τον κομμουνισμό, ενισχύθηκε περαιτέρω κατά την περίοδο του καθεστώτος, οδηγώντας σε χρόνια δυσπιστία τόσο προς τους θεσμούς όσο και μεταξύ των πολιτών. Ενδεικτικά, θεσμοί που παραδοσιακά συγκεντρώνουν υψηλά επίπεδα εμπιστοσύνης ,όπως ο στρατός και η Εκκλησία, λειτουργούν περισσότερο ως συμβολικά σημεία ασφάλειας και σταθερότητας.
Συνολικά, τα ευρήματα παρουσιάζουν εσωτερικές αντιφάσεις, οι οποίες όμως αντανακλούν το πρόσφατο πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο. Η ακύρωση των προεδρικών εκλογών τον Δεκέμβριο του 2024 και η επανάληψή τους τον Μάιο του 2025 όξυναν τον κοινωνικό διχασμό, ενώ τα περιοριστικά οικονομικά μέτρα της νέας κυβέρνησης επιβάρυναν περαιτέρω το κλίμα δυσαρέσκειας και την αντίληψη επιδείνωσης της ποιότητας ζωής.
*Η κ. Alina Dolea είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Στρατηγικής Επικοινωνίας, Bournemouth University
Σουηδία: Δεν υπάρχει καλύτερη εναλλακτική της Δημοκρατίας
του Παύλου Χαμπίδη*
Στη Σουηδία το εκλογικό σώμα είναι ευμετάβλητο και δηλώνει κατά 49% ότι επιλέγει κόμμα ανάλογα με την τρέχουσα κατάσταση. Στην συντριπτική του πλειοψηφία δεν δέχεται ότι υπάρχει κάποια άλλη καλύτερη εναλλακτική από την Δημοκρατία. Το ίδιο συντριπτική είναι και η απόρριψη της ιδέας ότι μια Δικτατορία ή κάποιος χαρισματικός ηγέτης θα μπορούσαν να αποτελούν λύση σε κάποιες περιπτώσεις.
Τα πολιτικά κόμματα, τα ΜΜΕ, οι ΜΚΟ, οι ανεξάρτητες αρχές, η ΕΕ, τα συνδικάτα και η τοπική αυτοδιοίκηση μειοψηφούν ως προς την αποδοχή.Έχει ενδιαφέρον και η μειοψηφούσα αποδοχή θεσμών όπως η Βασιλεία, αυτός του Πρωθυπουργού και του Κοινοβουλίου. Οι πολίτες δηλώνουν δυσαρέσκεια. Η Δικαιοσύνη είναι ο πυλώνας με την μεγαλύτερη (55%) αποδοχή.
Οι σημαντικότερες πτυχές της Δημοκρατίας είναι το δικαίωμα του εκλέγειν, η κάλυψη των βασικών αναγκών και η ελευθερία έκφρασης. Αρνητικές επιπτώσεις για την Δημοκρατία έχουν η ελλιπής ανάληψη ευθύνης εκ μέρους των κομμάτων και των πολιτών, το ότι τα κόμματα δεν αγωνίζονται όσο θα έπρεπε για το κοινό καλό και η κοινωνική ανισότητα.
Παράλληλα οι πολίτες αισθάνονται ότι οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται από την εν ενεργεία κυβέρνηση, αμφισβητούν την αξιοπιστία των ηγετών και ότι υπάρχει έλλειψη διαβούλευσης και κοινωνικού διαλόγου.
Τον καλπασμό της ακροδεξιάς αντιλαμβάνονται ως απειλή το 58% και σε ό,τι αφορά την ελευθερία έκφρασης δεν αμφισβητείται από το 78% έναντι ενός 18% το οποίο δεν συμφωνεί με την διατυπωμένη ερώτηση. Ένα σημαντικό ποσοστό (45%) νοιώθει ότι αδυνατεί να επηρεάσει τα πράγματα της χώρας,
Διχασμένες οι απόψεις για το αν ζουν καλύτερα από την γενιά των γονέων τους και εκπεφρασμένη απαισιοδοξία για το μέλλον των σημερινών εφήβων. Όσον αφορά τις επερχόμενες προκλήσεις, το σύστημα υγείας και η μετανάστευση προηγούνται έναντι αυτών του περιβάλλοντος και της ειρήνης.
*Ο κ.Παύλος Χαμπίδης είναι ζωγράφος και απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Lund, στη Σουηδία, με πτυχίο Φιλοσοφίας και Ιστορίας της Τέχνης